Bogdan Święczkowski

Bogdan Święczkowski
Ilustracja
Bogdan Święczkowski (2019)
Data i miejsce urodzenia

22 maja 1970
Sosnowiec

Prezes Trybunału Konstytucyjnego (de facto)
Okres

od 9 grudnia 2024

Poprzednik

Julia Przyłębska (de facto)[1]

Prokurator krajowy
Okres

od 7 marca 2016
do 16 lutego 2022

Następca

Dariusz Barski (de facto)

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Okres

od 13 września 2006
do 2 listopada 2007

Poprzednik

Witold Marczuk

Następca

Jerzy Kiciński (p.o.)

Odznaczenia
Złoty Medal „Za Zasługi dla Policji” Medal Stulecia Utworzenia Policji Państwowej
Odznaka Honorowa imienia gen. Stefana Roweckiego „Grota”
Bogdan Święczkowski (2011)

Bogdan Roman Święczkowski (ur. 22 maja 1970 w Sosnowcu) – polski prawnik, prokurator. W latach 2006–2007 szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w latach 2015–2016 podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, w latach 2016–2022 prokurator krajowy i pierwszy zastępca prokuratora generalnego. Od 2022 sędzia Trybunału Konstytucyjnego, którego od 9 grudnia 2024 jest prezesem (skuteczność jego powołania na prezesa jest sporna).

Życiorys

W 1994 ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, a następnie odbył aplikację prokuratorską w Prokuraturze Rejonowej w Tychach. Po odbyciu aplikacji w 1996 pracował w Prokuraturze Rejonowej w Sosnowcu na stanowiskach: asesora i (od 1998) prokuratora. W latach 2001–2005 był prokuratorem Prokuratury Okręgowej w Katowicach: w latach 2001–2003 w Wydziale Śledczym, zaś w latach 2003–2005 w Wydziale VI do Zwalczania Przestępczości Zorganizowanej.

W listopadzie 2005 rozpoczął pracę w Prokuraturze Krajowej, gdzie pełnił funkcje zastępcy dyrektora i dyrektora Biura ds. Przestępczości Zorganizowanej, nadzorując i koordynując najpoważniejsze śledztwa dotyczące zorganizowanych grup przestępczych oraz przestępstw o charakterze finansowym i ekonomicznym.

13 września 2006 został mianowany p.o. szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, zaś 19 października 2006 na szefa ABW. Odwołano go z tej funkcji 2 listopada 2007. Przywrócony na stanowisko prokuratora Prokuratury Krajowej, odszedł w stan spoczynku z momentem likwidacji tej jednostki i tworzenia Prokuratury Generalnej.

W wyborach samorządowych w 2010, jako bezpartyjny, został wybrany na radnego sejmiku województwa śląskiego z listy Prawa i Sprawiedliwości[2]. W wyborach parlamentarnych w 2011 został liderem listy PiS do Sejmu w okręgu wałbrzyskim, uzyskał mandat poselski, otrzymując 17 109 głosów[3]. Po wyborach Bogdan Święczkowski odmówił zrzeczenia się funkcji prokuratora w stanie spoczynku, wobec czego marszałek Sejmu Grzegorz Schetyna stwierdził wygaśnięcie jego mandatu poselskiego[4], uznając, iż przepisy prawa zabraniają łączenia tych dwóch funkcji[5]. Bogdan Święczkowski odwołał się od tej decyzji do Sądu Najwyższego, który odwołanie oddalił. 14 listopada 2011 sejmik województwa śląskiego wygasił mu także mandat radnego tej izby, z powodu zrzeczenia się mandatu[6]. Święczkowski twierdził, że zrzeczenie mandatu radnego miało stać się skuteczne z chwilą objęcia mandatu poselskiego i wycofał je. W styczniu 2012 jego skargę na tę decyzję odrzucił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach[7]. W tym samym roku Bogdan Święczkowski poparł powstanie Solidarnej Polski[8][9].

24 listopada 2015 powołany na podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości[10]. 7 marca 2016 powołany na stanowiska prokuratora krajowego i pierwszego zastępcy prokuratora generalnego[11].

W 2019 objął stanowisko przewodniczącego Rady Naukowej utworzonego przez Ministra Sprawiedliwości Instytutu Ekspertyz Ekonomicznych i Finansowych w Łodzi[12].

Praca w Trybunale Konstytucyjnym

26 stycznia 2022 zgłoszono jego kandydaturę na sędziego Trybunału Konstytucyjnego[13][14]. 8 lutego tegoż roku Sejm wybrał go na to stanowisko[15][16]. 16 lutego 2022 złożył ślubowanie przed Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej Andrzejem Dudą[17].

W 2024 został przedstawiony Prezydentowi RP przez zgromadzenie ogólne sędziów Trybunału Konstytucyjnego jako jeden z dwóch kandydatów na prezesa TK. 9 grudnia 2024 Andrzej Duda powołał go na prezesa Trybunału Konstytucyjnego[18][19]. Część konstytucjonalistów, w tym byli prezesi TK Marek Safjan i Andrzej Zoll, uznała powołanie za nieprawidłowe, wskazując, że w Zgromadzeniu Ogólnym sędziów Trybunału, które przedstawiło prezydentowi kandydatów na prezesa, wzięły udział osoby wybrane na miejsca uprzednio obsadzone (tzw. sędziowie-dublerzy)[20][21]. Prezydent Andrzej Duda uznał powołanie za skuteczne, wskazując, że wybór prezesa TK jest jego osobistą prerogatywą, a procedura Zgromadzenia Ogólnego została przeprowadzona zgodnie z ustawą[22].

Prezes TK

Kadencja Święczkowskiego jako prezesa TK rozpoczęła się w okresie konfliktu między Trybunałem a rządem Donalda Tuska. W grudniu 2024 Rada Ministrów przyjęła uchwałę, w której uznała TK w aktualnym składzie za niezdolny do wykonywania konstytucyjnych zadań, a Rządowe Centrum Legislacji zaprzestało publikowania orzeczeń Trybunału w dziennikach urzędowych[23].

W ustawie budżetowej na 2025 rok Sejm wyzerował środki przeznaczone na wynagrodzenia sędziów TK. Święczkowski wielokrotnie występował do ministra finansów z żądaniem wypłaty wynagrodzeń, powołując się na wyrok TK z 6 maja 2025 (K 2/25), w którym Trybunał uznał obcięcie budżetu za niezgodne z Konstytucją[24]. Rząd nie wykonał tego wyroku, wskazując na uchwałę z grudnia 2024 o niezdolności TK do orzekania[23].

Trybunał pod kierownictwem Święczkowskiego kontynuował działalność orzeczniczą pomimo ograniczeń budżetowych i zmniejszającego się składu (w związku z upływem kadencji kolejnych sędziów i nieobsadzaniem wakatów przez Sejm)[25].

5 lutego 2025 Święczkowski złożył do Prokuratury Krajowej zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez premiera Donalda Tuska, marszałka Sejmu Szymona Hołownię, marszałek Senatu Małgorzatę Kidawę-Błońską, ministrów, parlamentarzystów rządzącej koalicji, prezes Rządowego Centrum Legislacji oraz niektórych sędziów i prokuratorów. W zawiadomieniu zarzucił im działania zmierzające do zniesienia konstytucyjnego porządku ustrojowego, w tym niepublikowanie orzeczeń TK, pozbawienie Trybunału środków budżetowych i nieobsadzanie wakatów sędziowskich[26].

Zawiadomienie trafiło do zastępcy prokuratora generalnego Michała Ostrowskiego, który wszczął śledztwo. Ostrowski pełnił wcześniej funkcję podwładnego Święczkowskiego w Prokuraturze Krajowej. Śledztwo zostało zarejestrowane w systemie Prokuratury Krajowej z kilkudniowym opóźnieniem[27]. 10 lutego 2025 minister sprawiedliwości i prokurator generalny Adam Bodnar zawiesił Ostrowskiego w czynnościach na 6 miesięcy. Rzecznik prokuratora generalnego uzasadniła decyzję naruszeniem podstawowych zasad funkcjonowania prokuratury[28].

Święczkowski określił zawieszenie Ostrowskiego jako bezprawne i stanowiące element działań wymierzonych w niezależność prokuratury. Politycy koalicji rządzącej ocenili zawiadomienie jako instrumentalne wykorzystanie instytucji prawa karnego do celów politycznych[27].

9 kwietnia 2026 nie dopuścił do orzekania czterech osób wybranych na sędziego Trybunału przez Sejm, którzy „złożyli ślubowanie wobec prezydenta” na uroczystości zorganizowanej w Sejmie bez obecności prezydenta Karola Nawrockiego[29]. W tym samym miesiącu Prokuratura Krajowa wszczęła śledztwo w sprawie niedopuszczenia czterech sędziów do orzekania[30].

Odznaczenia

Życie prywatne

W 2000 zawarł związek małżeński z Małgorzatą Hencel-Święczkowską, sędzią powołaną na wniosek KRS po 2018, wobec której Sąd Najwyższy orzekł brak spełnienia testu niezawisłości i bezstronności[34]. W 2017 została powołana na prezesa Sądu Rejonowego w Sosnowcu[35].

W 2012 ukazała się książka Łańcuch poszlak (Wielka gra mafii i rosyjskich służb specjalnych), której autorami są Roman Mańka i Łukasz Ziaja, a która jest wywiadem rzeką z Bogdanem Święczkowskim[36]. W 2014 ukazała się książka Bogdana Święczkowskiego pt. Afery czasów Donalda Tuska, którą napisał wraz z Łukaszem Ziają.

Przypisy

  1. ↑ Od 29 listopada 2024 jako sędzia kierująca pracami TK.
  2. ↑ Serwis PKW – Wybory 2010 [online] [dostęp 2012-12-13].
  3. ↑ Serwis PKW – Wybory 2011 [online] [dostęp 2012-12-13].
  4. ↑ M.P. z 2011 r. Nr 100, poz. 1017 (ISAP)
  5. ↑ Schetyna podjął decyzję. Wygasił mandaty Barskiego i Święczkowskiego [online], gazeta.pl, 27 października 2011 [dostęp 2012-12-13] [zarchiwizowane z adresu 2015-11-26].
  6. ↑ Wypadek przy pracy? Święczkowski stracił jeszcze jeden mandat [online], dziennik.pl, 14 listopada 2011 [dostęp 2012-12-13].
  7. ↑ Święczkowski stracił wszystko [online], wprost.pl, 26 stycznia 2012 [dostęp 2012-12-13].
  8. ↑ Solidarna Polska ma poparcie Święczkowskiego [online], dziennikzachodni.pl, 2 grudnia 2011 [dostęp 2015-11-25].
  9. ↑ Inicjatywa budowy pomnika ofiar katastrofy pod Smoleńskiem [online], sosnowiec.info.pl, 10 kwietnia 2012 [dostęp 2012-12-13].
  10. ↑ Bogdan Święczkowski Podsekretarzem Stanu [online], ms.gov.pl, 25 listopada 2015 [dostęp 2015-11-25].
  11. ↑ Powołanie kierownictwa Prokuratury Krajowej [online], pg.gov.pl, 7 marca 2016 [dostęp 2016-03-08] [zarchiwizowane z adresu 2016-04-14] (pol.).
  12. ↑ O Instytucie, [w:] Instytut Ekspertyz Ekonomicznych i Finansowych w Łodzi [online] [dostęp 2020-01-10].
  13. ↑ Bogdan Święczkowski kandydatem na sędziego TK [online], serwisy.gazetaprawna.pl, 31 stycznia 2022 [dostęp 2022-02-08] (pol.).
  14. ↑ Druk nr 1982: Kandydat na stanowisko sędziego Trybunału Konstytucyjnego - Pan Bogdan Święczkowski [online], sejm.gov.pl, 26 stycznia 2022 [dostęp 2022-02-09].
  15. ↑ Bogdan Święczkowski sędzią TK [online], sejm.gov.pl, 8 lutego 2022 [dostęp 2022-02-08] (pol.).
  16. ↑ Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 lutego 2022 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego (M.P. z 2022 r. poz. 203 (ISAP)).
  17. ↑ Sędzia TK Bogdan Święczkowski złożył ślubowanie [online], gazetaprawna.pl, 16 lutego 2022 [dostęp 2022-02-16] (pol.).
  18. ↑ Prezydent powołał nowego prezesa Trybunału Konstytucyjnego. To kolega Ziobry [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-12-09].
  19. ↑ Prezydent powołał Bogdana Święczkowskiego na Prezesa Trybunału Konstytucyjnego [online], prezydent.pl, 9 grudnia 2024 [dostęp 2024-12-09] (pol.).
  20. ↑ Marek Safjan: Czy Bogdana Święczkowskiego można tytułować prezesem TK? Zgodnie z prawem nie@TVN24. tvn24 2024-12-13. [dostęp 2025-03-28].
  21. ↑ Robert Fonte Roldan, Prof. Zoll miażdży decyzję Dudy. Poszło o Święczkowskiego [online], Fakt, 11 grudnia 2024 [dostęp 2025-03-28].
  22. ↑ Prezydent powołał Bogdana Święczkowskiego na Prezesa Trybunału Konstytucyjnego. prezydent.pl, 2024-12-09. [dostęp 2026-03-17].
  23. 1 2 Prezes TK domaga się od ministra finansów pieniędzy na sędziowskie wynagrodzenia. Prawo.pl, 2025-06-16. [dostęp 2026-03-17].
  24. ↑ Kolejne pismo Prezesa TK do Ministra Finansów. trybunal.gov.pl, 2025-06-09. [dostęp 2026-03-17].
  25. ↑ TK ma problemy finansowe? Święczkowski: Opłacanie rachunków idzie opornie. Gazeta Prawna, 2025-05-06. [dostęp 2026-03-17].
  26. ↑ Sentencja zawiadomienia Prezesa TK o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa. trybunal.gov.pl, 2025-02-05. [dostęp 2025-02-11].
  27. 1 2 Kamila Gurgul: Prokuratura potwierdza. Bodnar zawiesił Ostrowskiego. wp.pl, 2025-02-11. [dostęp 2025-02-11].
  28. ↑ Adam Bodnar zawiesił prokuratora Ostrowskiego. Będzie dyscyplinarka za "zamach stanu" [online], Business Insider Polska, 11 lutego 2025 [dostęp 2025-03-24].
  29. ↑ Grupa Wirtualna Polska, "Święczkowski wyraził żal". Sędzia TK o kulisach rozmowy z prezesem [online], WP Wiadomości, 10 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-10].
  30. ↑ RMF FM, Sędziowie TK nie zostali dopuszczeni do orzekania. Jest śledztwo [online], www.rmf24.pl [dostęp 2026-04-23].
  31. ↑ Prokurator Krajowy otrzymał Odznakę Honorową od Szefa ABW [online], pk.gov.pl, 9 sierpnia 2017 [dostęp 2019-08-08] [zarchiwizowane z adresu 2017-08-10].
  32. ↑ Prokurator Krajowy Bogdan Święczkowski uhonorowany Złotym Medalem za Zasługi dla Policji - Prokuratura Krajowa - Portal Gov.pl [online], Prokuratura Krajowa [dostęp 2023-08-22] (pol.).
  33. ↑ Prokurator Krajowy odznaczony Medalem 100-lecia utworzenia Policji Państwowej [online], pk.gov.pl, 25 lipca 2019 [dostęp 2019-08-08] [zarchiwizowane z adresu 2019-08-08].
  34. ↑ Mariusz Jałoszewski: Neo-sędzia Hencel-Święczkowska, żona prezesa TK, nie jest niezależnym sędzią. Tak orzekł SN - OKO.press. oko.press, 2025-03-09. [dostęp 2025-03-10]. (pol.).
  35. ↑ Żona Prokuratora Krajowego została Prezesem Sądu Rejonowego w Sosnowcu [online], onet.pl, 5 listopada 2017 [dostęp 2017-11-05].
  36. ↑ Polecamy książkę „Łańcuch Poszlak” [online], ngopole.pl, 2 grudnia 2012 [dostęp 2012-12-13].

Bibliografia