Bogdan Święczkowski
![]() Bogdan Święczkowski (2019) | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Prezes Trybunału Konstytucyjnego (de facto) | |
| Okres |
od 9 grudnia 2024 |
| Poprzednik |
Julia Przyłębska (de facto)[1] |
| Prokurator krajowy | |
| Okres |
od 7 marca 2016 |
| Następca |
Dariusz Barski (de facto) |
| Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego | |
| Okres |
od 13 września 2006 |
| Poprzednik | |
| Następca |
Jerzy Kiciński (p.o.) |
| Odznaczenia | |

Bogdan Roman Święczkowski (ur. 22 maja 1970 w Sosnowcu) – polski prawnik, prokurator. W latach 2006–2007 szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w latach 2015–2016 podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, w latach 2016–2022 prokurator krajowy i pierwszy zastępca prokuratora generalnego. Od 2022 sędzia Trybunału Konstytucyjnego, którego od 9 grudnia 2024 jest prezesem (skuteczność jego powołania na prezesa jest sporna).
Życiorys
W 1994 ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, a następnie odbył aplikację prokuratorską w Prokuraturze Rejonowej w Tychach. Po odbyciu aplikacji w 1996 pracował w Prokuraturze Rejonowej w Sosnowcu na stanowiskach: asesora i (od 1998) prokuratora. W latach 2001–2005 był prokuratorem Prokuratury Okręgowej w Katowicach: w latach 2001–2003 w Wydziale Śledczym, zaś w latach 2003–2005 w Wydziale VI do Zwalczania Przestępczości Zorganizowanej.
W listopadzie 2005 rozpoczął pracę w Prokuraturze Krajowej, gdzie pełnił funkcje zastępcy dyrektora i dyrektora Biura ds. Przestępczości Zorganizowanej, nadzorując i koordynując najpoważniejsze śledztwa dotyczące zorganizowanych grup przestępczych oraz przestępstw o charakterze finansowym i ekonomicznym.
13 września 2006 został mianowany p.o. szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, zaś 19 października 2006 na szefa ABW. Odwołano go z tej funkcji 2 listopada 2007. Przywrócony na stanowisko prokuratora Prokuratury Krajowej, odszedł w stan spoczynku z momentem likwidacji tej jednostki i tworzenia Prokuratury Generalnej.
W wyborach samorządowych w 2010, jako bezpartyjny, został wybrany na radnego sejmiku województwa śląskiego z listy Prawa i Sprawiedliwości[2]. W wyborach parlamentarnych w 2011 został liderem listy PiS do Sejmu w okręgu wałbrzyskim, uzyskał mandat poselski, otrzymując 17 109 głosów[3]. Po wyborach Bogdan Święczkowski odmówił zrzeczenia się funkcji prokuratora w stanie spoczynku, wobec czego marszałek Sejmu Grzegorz Schetyna stwierdził wygaśnięcie jego mandatu poselskiego[4], uznając, iż przepisy prawa zabraniają łączenia tych dwóch funkcji[5]. Bogdan Święczkowski odwołał się od tej decyzji do Sądu Najwyższego, który odwołanie oddalił. 14 listopada 2011 sejmik województwa śląskiego wygasił mu także mandat radnego tej izby, z powodu zrzeczenia się mandatu[6]. Święczkowski twierdził, że zrzeczenie mandatu radnego miało stać się skuteczne z chwilą objęcia mandatu poselskiego i wycofał je. W styczniu 2012 jego skargę na tę decyzję odrzucił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach[7]. W tym samym roku Bogdan Święczkowski poparł powstanie Solidarnej Polski[8][9].
24 listopada 2015 powołany na podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości[10]. 7 marca 2016 powołany na stanowiska prokuratora krajowego i pierwszego zastępcy prokuratora generalnego[11].
W 2019 objął stanowisko przewodniczącego Rady Naukowej utworzonego przez Ministra Sprawiedliwości Instytutu Ekspertyz Ekonomicznych i Finansowych w Łodzi[12].
Praca w Trybunale Konstytucyjnym
26 stycznia 2022 zgłoszono jego kandydaturę na sędziego Trybunału Konstytucyjnego[13][14]. 8 lutego tegoż roku Sejm wybrał go na to stanowisko[15][16]. 16 lutego 2022 złożył ślubowanie przed Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej Andrzejem Dudą[17].
W 2024 został przedstawiony Prezydentowi RP przez zgromadzenie ogólne sędziów Trybunału Konstytucyjnego jako jeden z dwóch kandydatów na prezesa TK. 9 grudnia 2024 Andrzej Duda powołał go na prezesa Trybunału Konstytucyjnego[18][19]. Część konstytucjonalistów, w tym byli prezesi TK Marek Safjan i Andrzej Zoll, uznała powołanie za nieprawidłowe, wskazując, że w Zgromadzeniu Ogólnym sędziów Trybunału, które przedstawiło prezydentowi kandydatów na prezesa, wzięły udział osoby wybrane na miejsca uprzednio obsadzone (tzw. sędziowie-dublerzy)[20][21]. Prezydent Andrzej Duda uznał powołanie za skuteczne, wskazując, że wybór prezesa TK jest jego osobistą prerogatywą, a procedura Zgromadzenia Ogólnego została przeprowadzona zgodnie z ustawą[22].
Prezes TK
Kadencja Święczkowskiego jako prezesa TK rozpoczęła się w okresie konfliktu między Trybunałem a rządem Donalda Tuska. W grudniu 2024 Rada Ministrów przyjęła uchwałę, w której uznała TK w aktualnym składzie za niezdolny do wykonywania konstytucyjnych zadań, a Rządowe Centrum Legislacji zaprzestało publikowania orzeczeń Trybunału w dziennikach urzędowych[23].
W ustawie budżetowej na 2025 rok Sejm wyzerował środki przeznaczone na wynagrodzenia sędziów TK. Święczkowski wielokrotnie występował do ministra finansów z żądaniem wypłaty wynagrodzeń, powołując się na wyrok TK z 6 maja 2025 (K 2/25), w którym Trybunał uznał obcięcie budżetu za niezgodne z Konstytucją[24]. Rząd nie wykonał tego wyroku, wskazując na uchwałę z grudnia 2024 o niezdolności TK do orzekania[23].
Trybunał pod kierownictwem Święczkowskiego kontynuował działalność orzeczniczą pomimo ograniczeń budżetowych i zmniejszającego się składu (w związku z upływem kadencji kolejnych sędziów i nieobsadzaniem wakatów przez Sejm)[25].
5 lutego 2025 Święczkowski złożył do Prokuratury Krajowej zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez premiera Donalda Tuska, marszałka Sejmu Szymona Hołownię, marszałek Senatu Małgorzatę Kidawę-Błońską, ministrów, parlamentarzystów rządzącej koalicji, prezes Rządowego Centrum Legislacji oraz niektórych sędziów i prokuratorów. W zawiadomieniu zarzucił im działania zmierzające do zniesienia konstytucyjnego porządku ustrojowego, w tym niepublikowanie orzeczeń TK, pozbawienie Trybunału środków budżetowych i nieobsadzanie wakatów sędziowskich[26].
Zawiadomienie trafiło do zastępcy prokuratora generalnego Michała Ostrowskiego, który wszczął śledztwo. Ostrowski pełnił wcześniej funkcję podwładnego Święczkowskiego w Prokuraturze Krajowej. Śledztwo zostało zarejestrowane w systemie Prokuratury Krajowej z kilkudniowym opóźnieniem[27]. 10 lutego 2025 minister sprawiedliwości i prokurator generalny Adam Bodnar zawiesił Ostrowskiego w czynnościach na 6 miesięcy. Rzecznik prokuratora generalnego uzasadniła decyzję naruszeniem podstawowych zasad funkcjonowania prokuratury[28].
Święczkowski określił zawieszenie Ostrowskiego jako bezprawne i stanowiące element działań wymierzonych w niezależność prokuratury. Politycy koalicji rządzącej ocenili zawiadomienie jako instrumentalne wykorzystanie instytucji prawa karnego do celów politycznych[27].
9 kwietnia 2026 nie dopuścił do orzekania czterech osób wybranych na sędziego Trybunału przez Sejm, którzy „złożyli ślubowanie wobec prezydenta” na uroczystości zorganizowanej w Sejmie bez obecności prezydenta Karola Nawrockiego[29]. W tym samym miesiącu Prokuratura Krajowa wszczęła śledztwo w sprawie niedopuszczenia czterech sędziów do orzekania[30].
Odznaczenia
Życie prywatne
W 2000 zawarł związek małżeński z Małgorzatą Hencel-Święczkowską, sędzią powołaną na wniosek KRS po 2018, wobec której Sąd Najwyższy orzekł brak spełnienia testu niezawisłości i bezstronności[34]. W 2017 została powołana na prezesa Sądu Rejonowego w Sosnowcu[35].
W 2012 ukazała się książka Łańcuch poszlak (Wielka gra mafii i rosyjskich służb specjalnych), której autorami są Roman Mańka i Łukasz Ziaja, a która jest wywiadem rzeką z Bogdanem Święczkowskim[36]. W 2014 ukazała się książka Bogdana Święczkowskiego pt. Afery czasów Donalda Tuska, którą napisał wraz z Łukaszem Ziają.
Przypisy
- ↑ Od 29 listopada 2024 jako sędzia kierująca pracami TK.
- ↑ Serwis PKW – Wybory 2010 [online] [dostęp 2012-12-13].
- ↑ Serwis PKW – Wybory 2011 [online] [dostęp 2012-12-13].
- ↑ M.P. z 2011 r. Nr 100, poz. 1017 (ISAP)
- ↑ Schetyna podjął decyzję. Wygasił mandaty Barskiego i Święczkowskiego [online], gazeta.pl, 27 października 2011 [dostęp 2012-12-13] [zarchiwizowane z adresu 2015-11-26].
- ↑ Wypadek przy pracy? Święczkowski stracił jeszcze jeden mandat [online], dziennik.pl, 14 listopada 2011 [dostęp 2012-12-13].
- ↑ Święczkowski stracił wszystko [online], wprost.pl, 26 stycznia 2012 [dostęp 2012-12-13].
- ↑ Solidarna Polska ma poparcie Święczkowskiego [online], dziennikzachodni.pl, 2 grudnia 2011 [dostęp 2015-11-25].
- ↑ Inicjatywa budowy pomnika ofiar katastrofy pod Smoleńskiem [online], sosnowiec.info.pl, 10 kwietnia 2012 [dostęp 2012-12-13].
- ↑ Bogdan Święczkowski Podsekretarzem Stanu [online], ms.gov.pl, 25 listopada 2015 [dostęp 2015-11-25].
- ↑ Powołanie kierownictwa Prokuratury Krajowej [online], pg.gov.pl, 7 marca 2016 [dostęp 2016-03-08] [zarchiwizowane z adresu 2016-04-14] (pol.).
- ↑ O Instytucie, [w:] Instytut Ekspertyz Ekonomicznych i Finansowych w Łodzi [online] [dostęp 2020-01-10].
- ↑ Bogdan Święczkowski kandydatem na sędziego TK [online], serwisy.gazetaprawna.pl, 31 stycznia 2022 [dostęp 2022-02-08] (pol.).
- ↑ Druk nr 1982: Kandydat na stanowisko sędziego Trybunału Konstytucyjnego - Pan Bogdan Święczkowski [online], sejm.gov.pl, 26 stycznia 2022 [dostęp 2022-02-09].
- ↑ Bogdan Święczkowski sędzią TK [online], sejm.gov.pl, 8 lutego 2022 [dostęp 2022-02-08] (pol.).
- ↑ Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 lutego 2022 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego (M.P. z 2022 r. poz. 203 (ISAP)).
- ↑ Sędzia TK Bogdan Święczkowski złożył ślubowanie [online], gazetaprawna.pl, 16 lutego 2022 [dostęp 2022-02-16] (pol.).
- ↑ Prezydent powołał nowego prezesa Trybunału Konstytucyjnego. To kolega Ziobry [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-12-09].
- ↑ Prezydent powołał Bogdana Święczkowskiego na Prezesa Trybunału Konstytucyjnego [online], prezydent.pl, 9 grudnia 2024 [dostęp 2024-12-09] (pol.).
- ↑ Marek Safjan: Czy Bogdana Święczkowskiego można tytułować prezesem TK? Zgodnie z prawem nie@TVN24. tvn24 2024-12-13. [dostęp 2025-03-28].
- ↑ Robert Fonte Roldan, Prof. Zoll miażdży decyzję Dudy. Poszło o Święczkowskiego [online], Fakt, 11 grudnia 2024 [dostęp 2025-03-28].
- ↑ Prezydent powołał Bogdana Święczkowskiego na Prezesa Trybunału Konstytucyjnego. prezydent.pl, 2024-12-09. [dostęp 2026-03-17].
- 1 2 Prezes TK domaga się od ministra finansów pieniędzy na sędziowskie wynagrodzenia. Prawo.pl, 2025-06-16. [dostęp 2026-03-17].
- ↑ Kolejne pismo Prezesa TK do Ministra Finansów. trybunal.gov.pl, 2025-06-09. [dostęp 2026-03-17].
- ↑ TK ma problemy finansowe? Święczkowski: Opłacanie rachunków idzie opornie. Gazeta Prawna, 2025-05-06. [dostęp 2026-03-17].
- ↑ Sentencja zawiadomienia Prezesa TK o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa. trybunal.gov.pl, 2025-02-05. [dostęp 2025-02-11].
- 1 2 Kamila Gurgul: Prokuratura potwierdza. Bodnar zawiesił Ostrowskiego. wp.pl, 2025-02-11. [dostęp 2025-02-11].
- ↑ Adam Bodnar zawiesił prokuratora Ostrowskiego. Będzie dyscyplinarka za "zamach stanu" [online], Business Insider Polska, 11 lutego 2025 [dostęp 2025-03-24].
- ↑ Grupa Wirtualna Polska, "Święczkowski wyraził żal". Sędzia TK o kulisach rozmowy z prezesem [online], WP Wiadomości, 10 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-10].
- ↑ RMF FM, Sędziowie TK nie zostali dopuszczeni do orzekania. Jest śledztwo [online], www.rmf24.pl [dostęp 2026-04-23].
- ↑ Prokurator Krajowy otrzymał Odznakę Honorową od Szefa ABW [online], pk.gov.pl, 9 sierpnia 2017 [dostęp 2019-08-08] [zarchiwizowane z adresu 2017-08-10].
- ↑ Prokurator Krajowy Bogdan Święczkowski uhonorowany Złotym Medalem za Zasługi dla Policji - Prokuratura Krajowa - Portal Gov.pl [online], Prokuratura Krajowa [dostęp 2023-08-22] (pol.).
- ↑ Prokurator Krajowy odznaczony Medalem 100-lecia utworzenia Policji Państwowej [online], pk.gov.pl, 25 lipca 2019 [dostęp 2019-08-08] [zarchiwizowane z adresu 2019-08-08].
- ↑ Mariusz Jałoszewski: Neo-sędzia Hencel-Święczkowska, żona prezesa TK, nie jest niezależnym sędzią. Tak orzekł SN - OKO.press. oko.press, 2025-03-09. [dostęp 2025-03-10]. (pol.).
- ↑ Żona Prokuratora Krajowego została Prezesem Sądu Rejonowego w Sosnowcu [online], onet.pl, 5 listopada 2017 [dostęp 2017-11-05].
- ↑ Polecamy książkę „Łańcuch Poszlak” [online], ngopole.pl, 2 grudnia 2012 [dostęp 2012-12-13].
Bibliografia
- Nota biograficzna na stronie Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka [online] [dostęp 2012-12-13] [zarchiwizowane z adresu 2011-09-23].
- Bogdan Święczkowski w serwisie „Ludzie Wprost” [online] [dostęp 2012-12-13].

