Liza Minnelli

Urodziła się 12 marca 1946 w szpitalu Cedars of Lebanon w Los Angeles^[2]. Jest córką reżysera i scenografa Vincente Minnellego oraz aktorki Judy Garland^[3.1]. Jej matką chrzestną była aktorka i pisarka Kay Thompson^[4]. Kiedy miała cztery lata, jej rodzice się rozstali, a po rozwodzie dzielili opiekę nad córką, który spędzała po pół roku z każdym z nich^[5]. Ma troje przyrodniego rodzeństwa: Lornę (ur. 1952) i Joeya (ur. 1954) z małżeństwa matki z Sidem Luftem^[6] i Christiane (ur. 1954) z małżeństwa ojca z Georgette Martel^[7].

Wielokrotnie zmieniała szkoły^[8]. Latem 1960 przez parę miesięcy mieszkała w Annecy w północno-wschodniej Francji, gdzie odbyła kurs języka francuskiego^[9]. W styczniu 1961 rozpoczęła naukę w High School of Performing Arts w Nowym Jorku, ale semestr później przeniosła się do Scarsdale High School w Mamaroneck, w której także uczyła się tylko przez pół roku^[10]. Zakończyła edukację z końcem 1962 po pierwszym semestrze na Sorbonie, na której podjęła kurs historii cywilizacji francuskiej^[11].

Zadebiutowała na ekranie w wieku trzech lat, w końcowej scenie komedii romantycznej Roberta Z. Leonarda In the Old Good Summertime (1949), w którym główną rolę zagrała jej matka^[12]. Jako dziecko często towarzyszyła ojcu na planach filmowych^[13], poza tym tańczyła podczas występów matki w Palace Theatre w Nowym Jorku^[14]. W kwietniu 1959 wystąpiła w programie telewizyjnym The Gene Kelly Show, w którym zaśpiewała piosenkę „For Me and My Gal” w duecie z prowadzącym^[15]. W 1961 była praktykantką w Haynnisport Summer Playhouse w Massachusetts, w którym zagrała niewielkie role w spektaklach: Flower Drum Song, Wish You Were Here i Take Me Along^[16]. W grudniu 1961 premierowo zagrała główną rolę w szkolnym przedstawieniu Dziennik Anny Frank w Mamaroneck^[17].

Po przeprowadzce do Nowego Jorku w 1963 kontynuowała karierę sceniczną^[18]. Otrzymała przychylne recenzje za drugoplanową rolę w off-broadwayowskim musicalu Best Foot Forward (reż. Arthur Whitelaw)^[19]. W 1964 występowała w objazdowej sztuce Carnival^[20], a następnie w spektaklu The Fantastiks^[21]. Przez dwa lata pobierała lekcje śpiewu u Davida Sorina Collyera^[22]. 12 października 1964 nakładem wytwórni Capitol Records wydała swój debiutancki album pt. Liza! Liza!^[23], który rozszedł się w półmilionowym nakładzie. W następnym miesiącu zagrała z matką koncert w London Palladium^[24][3.1], a zapis ich wspólnego występu został wydany w październiku 1965 na albumie pt. Live at the London Palladium^[25]. Również w 1965 zagrała tytułową rolę w musicalu George’a Abbotta Flora, the Red Menace w Alive Theater^[26]. Za swoje występy zebrała mieszane recenzje, jednocześnie wygrała nagrodę Tony dla najlepszej aktorki w musicalu^[27]. Podczas prac nad spektaklem nawiązała współpracę z autorem piosenek Freda Ebba, który w kolejnych latach, wspólnie z kompozytorem Johnem Kanderem, dostarczał jej kolejne utwory^[28]. Część z nich zaprezentowała jesienią 1965 podczas serii koncertów po klubach nocnych^[29]. Do końca roku wystąpiła także w dwóch telewizyjnych programach specjalnych: Niebezpieczna Gwiazdka Czerwonego Kapturka w ABC i CBS na lodowisku^[25]. W 1966 zagrała ciepło przyjęte koncerty w Hotelu Plaza w Las Vegas, w klubie „Talk of the Town” w centrum rozrywki Hippodrome w Londynie i w sali koncertowej Olympia w Paryżu^[30]. Bez powodzenia starała się o główną rolę Sally Bowles w broadwayowskim musicalu Kabaret (reż. Harold Prince) wystawianym w Broadhurst Theatre^[31].

Na wielkim ekranie zadebiutowała drugoplanową rolą sekretarki Elizy w komediodramacie Alberta Finneya Charlie Bubbles (1967), za którą zebrała przychylne recenzje^[32]. W 1968 zagrała serię występów w Hotelu Waldorf w Nowym Jorku i odbyła trasę koncertową po Australii^[33]. Przełomem w jej karierze aktorskiej była główna rola Pookie Adams w filmie Alana J. Pakuli Bezpłodna kukułka (The Sterile Cuckoo, 1969), za którą zebrała pochwalne recenzje i otrzymała nominację do Oscar dla najlepszej aktorki^[34]. W 1969 podpisała kontrakt z wytwórnią A&M Records, pod której szyldem nagrała album pt. Come Saturday Morning.

W 1970 wydała chłodno przyjęty album pt. New Feelin’, na którym umieściła swoje interpretacje standardów^[35]. Zagrała tytułową rolę dziewczyny o zdeformowanej kwasem twarzy w filmie Otto Premingera Powiedz, że mnie kochasz, Junnie Moon (Tell Me That You Love Me, Junie Moon, 1970)^[36]. W 1971 zagrała kolejne koncerty w paryskiej Olympii^[37], a zapis jej występów został wydany w 1972 na albumie pt. Live at the Olympia in Paris. Po powrocie do USA zagrała serię koncertów w Rivierze w Las Vegas, gdzie pobiła dotychczasowe rekordy kasowe^[38]. Na początku 1972 koncertowała w hotelu Eden Roc w Miami^[39].

Światowy sukces odniosła dzięki roli amerykańskiej piosenkarki Sally Bowles z berlińskiego kabaretu „Kit Kat” w kasowym filmie muzycznym Boba Fosse’a Kabaret (1972)^[40]. Za występ w filmie otrzymała Oscara dla najlepszej aktorki^[41], stając się zarazem pierwszą osobą w historii, której rodzice również byli laureatami nagrody Akademii Filmowej^[3.2]. Jej zdjęcia w tym samym tygodniu pojawiły się na okładkach czasopism „Time” i „Newsweek”^[42]. Ścieżka dźwiękowa do Kabaretu, na której Minnelli wykonała kilka utworów, dotarła do pierwszej „20” amerykańskiej listy przebojów Hot 100 i zyskała status złotej płyty.

W maju 1972 nagrała telewizyjny koncert Liza with a Z (pol. Liza przez Z) w nowojorskim Lyceum Theatre, za który po wrześniowej premierze w NBC zebrała przychylne recenzje i otrzymała wiele nagród, m.in. Emmy za wybitny program specjalny^[43] i Tony. Nagrana do programu ścieżka dźwiękowa była pierwszą platynową płytą w karierze artystki. Również w maju 1972 wystąpiła przed brytyjską rodziną królewską podczas telewizyjnej gali charytatywnej Royal Variety Performance, a w październiku tego samego roku zagrała kolejną serię koncertów w „Rivierze” w Las Vegas^[44].

W kolejnych latach koncentrowała się głównie na wydawaniu płyt i trasach koncertowych. W 1973 zagrała trzy koncerty z programem Liza with the Z w Londynie ^[45], wzięła udział w sesji nagraniowej płyty zespołu Alice Cooper Muscle of Love (1973)^[46], nagrała program telewizyjny Love from A to Z (Miłość od A do Z) w londyńskim Rainbow Theater z Charlesem Aznavourem^[47] i wydała album studyjny pt. The Singer. W 1974 występowała na Broadwayu z programem Liza at the Winter Garden (Liza w Ogrodzie Zimowym), za który otrzymała nagrodę Tony za wybitny program specjalny i którego wersja albumowa okazała się bestsellerem^[48]. Również w 1974 koncertowała w „Rivierze” w Las Vegas i hotelu „Nacional” w Rio de Janeiro, a także była narratorką filmu dokumentalnego Jacka Haleya Jr. To jest rozrywka! (That’s Entertainment, 1974)^[49] nakręconego z okazji 50-lecia istnienia wytwórni Metro-Goldwyn-Mayer.

Wystąpiła jako Claire, przyjaciółka handlarza bronią, w chłodno przyjętej przez krytyków komedii przygodowej Stanleya Donena Szczęściara (Lucky Lady, 1975)^[50]. W sierpniu 1975 powróciła na musicalową scenę Broadwayu, tymczasowo zastępując Gwen Verdon w roli Roxie Hart w spektaklu muzycznym Chicago (reż. Bob Fosse) w 46th Street Theater w Nowym Jorku^[51]. Zagrała wieśniaczkę Niny, która podejmuje pracę pokojówki u hrabiny (Ingrid Bergman) w Rzymie, w krytycznie przyjętym filmie Vincente’a Minnellego Kwestia czasu (A Matter of Time, 1976)^[52]. Wykreowała postać piosenkarki big-bandu Francine Evans w dramacie muzycznym Martina Scorsese Nowy Jork, Nowy Jork (New York, New York, 1977), w którym zaśpiewała m.in. tytułowy przebój^[53].

W sezonie 1977/1978 występowała w roli piosenkarki klubów nocnych Michelle Craig w musicalu Johna Kandera i Freda Ebba The Act (reż. Martin Scorsese/Gower Champion)^[54]. Choć spektakl był słabo oceniany przez krytyków, to cieszył się popularnością wśród widzów^[55], a Minnelli za występy w nim zebrała przychylne recenzje i otrzymała nagrodę Tony dla najlepszej aktorki w musicalu^[56]. wydała album pt. Tropical Nights. 26 czerwca 1978 zadebiutowała w musicalu Marthy Graham The Owl and the Pussycat w Metropolitan Opera^[56], w którym następnie występowała także w Royal Opera House w Londynie^[57]. W sezonie 1978/1979 odbyła amerykańsko-europejską trasę koncertową^[58], a jesienią 1979 występowała z programem Liza in Concert w Carnegie Hall^[59]. W październiku tego samego roku zrealizowała z Goldie Hawn program telewizyjny Goldie i Liza razem (Goldie and Liza Together), który w lutym 1980 został wyemitowany w CBS^[60].

W 1980 odbyła trasę koncertową, która obejmowała występy w Brazylii i w kilku krajach w Europie^[60]. W kwietniu tego samego roku premierę w ABC miał program Barysznikow na Broadwayu (Baryshnikov on Broadway) z udziałem Minnelli^[61]. W 1981 zagrała serię koncertów po USA^[62] i wydała ciepło przyjęty album pt. Liza in Concert^[62], a premierę miała komedia Steve’a Gordona Artur (1981), w której Minnelli zagrała niewielką rolę^[63]. Jesienią 1982 zagrała 11 koncertów w Bophuthatswanie^[64], a w maju 1983 odbyła trzytygodniową trasę koncertową w Apollo Victoria w Londynie^[65]. W lutym 1984 premierowo zagrała Angel w musicalowej komedii Johna Kandera i Freda Ebba The Rink (reż. Terence McNally) w Martin Beck Theater na Broadwayu, a za swoją rolę w tym spektaklu była nominowana do nagrody Tony^[66].

Za kreację pisarki Mary-Lou Weisman w telewizyjnym filmie biograficznym Ricka Wallace’a Czas na życie (A Time to Live, 1985) otrzymała w 1985 nagrodę Złotego Globu^[67]. W 1986 odbyła trasę koncertową po Wielkiej Brytanii, zagrała serię koncertów Frankiem Sinatrą w Golden Nugget w Atlantic City i wystąpiła podczas koncertu Liberty Weekene Celebration w Nowym Jorku dla 50-tysięcznej publiczności^[68]. Rozpoczęła także trasę po USA, ale odwołała ją z powodu choroby i śmierci ojca^[69].

W 1987 wystąpiła w telewizyjnym programie dokumentalnym Minnelli o Minnelli o jej ojcu, otrzymała nagrodę za całokształt dorobku artystycznego od Friars Club, zagrała się koncertów w Royal Albert Hall i odbyła trzytygodniową rezydenturę w Carnegie Hall, z której zapis wydała na albumie koncertowym pt. Liza at Carnegie Hall^[70]. Po sześciu latach przerwy wróciła na wielki ekran rolą prostytutki w krytycznie przyjętym filmie Jerry’ego Londona Gliniarz do wynajęcia (Rent-a-Cop, 1988)^[71]. Zebrała przychylne recenzje za grę w telewizyjnej serii spektakli Odkrycie Sama: tryptyk (Sam Found Out: A Triple Play, 1988), ciepło przyjęto także jej powrót do roli Lindy Marolli w komedii romantycznej Buda Yorkina Artur 2 (Arthur 2: On the Rocka, 1988), kontynuacji filmu z 1981^[72]. Również w 1988 odbyła trasę koncertową po USA z Frankiem Sinatrą i Sammym Davisem Jr.^[73]. W 1989 podjęła współpracę z duetem kompozytorsko-producenckim Pet Shop Boys, z którym nagrała album pt. Results^[74]. Płyta nie odniosła sukcesu komercyjnego, choć pochodzący z niej singiel „Losing My Mind” dotarł do 11. miejsca na liście Hot 100^[75].

W 1990 otrzymała specjalną nagrodę Grammy za całokształt twórczości muzycznej. W 1991 zagrała kasową serię koncertów pod hasłem „Stepping Out” w Radio City Music Hall na Manhattanie, a następnie odbyła trasę obejmującą występy w 18 amerykańskich miastach^[76]. Materiał koncertowy wydała w 1992 na albumie pt. Liza Stepping Out at Radio City. Wcześniej, jesienią 1991 premierę miał film Lewisa Gilberta, również zatytułowany Stepping Out, w którym zagrała nauczycielkę tańca Mavis Turner^[77]. Nagrała dwie piosenki na eponimiczny album Billy’ego Stritcha z 1992^[78]. 20 kwietnia tego samego roku wystąpiła podczas koncertu The Freddie Mercury Tribute Concert na stadionie Wembley w Londynie, wykonując piosenkę zespołu Queen „We Are the Champions” w hołdzie Freddiemu Mercury’emu^[3.3]. W 1995 nagrała album pt. Gently zawierający jej interpretacje jazzowych standardów. Za album została nominowana do nagrody Grammy.

W 1999 powróciła z show Minnelli on Minnelli, w którym wykonywała utwory z filmów swojego ojca. Liczne choroby odcisnęły swoje piętno na jej głosie, a program otrzymał słabe recenzje i szybko zszedł ze sceny. Równie chłodno został przyjęty jej album o tym samym tytule^[3.2].

W 2001 wystąpiła gościnnie podczas koncertu Michael Jackson – 30th Anniversary Concert w Madison Square Garden z okazji 30-lecia kariery artystycznej Michaela Jacksona, śpiewając jego piosenkę „You Are Not Alone”. Za sprawą swojego impresario, Davida Gesta, przeszła na dietę oraz zaczęła uczęszczać na lekcje śpiewu i tańca, a w 2002 powróciła w dobrej formie z przedstawieniem estradowym pt. Liza’s Back^[3.2].

Od 2003 do 2013 występowała gościnnie jako Lucille Austero w nagrodzonym Emmy sitcomie telewizyjnym Bogaci bankruci^[79]. W 2004 i 2005 została uznana za najgorzej ubraną gwiazdę Hollywood. W 2006 wystąpiła gościnnie w piosence „Mama” rockowego zespołu My Chemical Romance.

W 2008 wystąpiła z przedstawieniem Liza’s at the Palace, w którym zaprezentowała piosenki swojej matki chrzestnej, Kay Thompson. W 2009 wydała album o tym samym tytule, za który otrzymała nagrodę Tony i nominację do nagrody Grammy. W 2010 pojawiła się gościnnie w filmie Seks w wielkim mieście 2, w którym wykonała cover przeboju Beyoncé „Single Ladies (Put a Ring on It)”^[80].

W 2022 podczas 94. ceremonii wręczenia Oscarów razem z Lady Gagą ogłosiła laureata nagrody za najlepszy film^[81]. W 2024 premierę miał poświęcony jej film dokumentalny Liza: a Truly Terrific Absolutely True Story^[82].