Piskorzówek

Piskorzówek
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

oławski

Gmina

Domaniów

Liczba ludności (III 2011)

344[1]

Strefa numeracyjna

71

Kod pocztowy

55-216[2]

Tablice rejestracyjne

DOA

SIMC

0874420

Położenie na mapie gminy Domaniów
Mapa konturowa gminy Domaniów, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Piskorzówek”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Piskorzówek”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Piskorzówek”
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa konturowa powiatu oławskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Piskorzówek”
Ziemia50°54′32″N 17°07′29″E/50,908889 17,124722[3]

Piskorzówek (niem. Klein Peiskerau)[4] – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Domaniów.

Wieś jest położona 14 kilometrów od Oławy.[5]

Podział administracyjny

W okresie pruskim Piskorzówek znajdował się na terenie gminy z siedzibą w Nowojowicach (Haltauf), gdzie znajdował się również urząd stanu cywilnego właściwy dla Piskorzówka.[5] Od 1816 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk,[6] a od 1919 r. na terenie wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.[7] Do 1928 r. Piskorzówek był podzielony na wieś-gminę jednostkową (Landgemeinde) oraz na obszar dworski (Gutsbezirk).[5][6][7] W 1928 r. w wyniku reformy likwidującej obszary dworskie na terenie Prus obszar dworski Piskorzówek został połączony z wsią gminną o tej samej nazwie.[8][7]

Po ustanowieniu administracji polskiej na terenie Dolnego Śląska Piskorzówek w latach 1945-1954 był częścią gminy Domaniów.[9] W latach 1954-1959 należał do gromady Piskorzów,[9][10] a w latach 1960-1972 do gromady Domaniów.[11] Od 1973 r. wieś należy do gminy Domaniów.[12][13] Do 1975 r. Piskorzówek był częścią powiatu oławskiego województwa wrocławskiego.[14] W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.[15]

Historia

Teren wsi był zasiedlony już w okresie epoki brązu (w latach ok. 1200-650 p.n.e.).[16] Na terenie współczesnej wsi zamieszkiwała ludność kultury łużyckiej.[17]

Wieś o układzie owalnicy z XIV w.,[5] po raz pierwszy wspomniana w 1332 r., kiedy to Mikołaj Gęś (Nic. Ganze) przekazał 8 grzywien rocznego czynszu z Piskorzówka na wzniesienie ołtarza w kościele w Brzezimierzu,[18][19] znajdującego się wtedy pod patronatem rycerza Piotra Poduszki, będącego właścicielem Brzezimierza.[19][20] Oprócz Mikołaja Gęsi na wzniesienie ołtarza w Brzezimierzu przekazał w tym samym roku książę brzeski Bolesław III Rozrzutny jedną grzywnę.[18][19] W 1332 r. Piskorzówek otrzymał lokację na prawie niemieckim i miał powierzchnię 12 łanów. Do 1364 r. wieś należała do rodu Kwasów (Quos), a ostatnim właścicielem wsi z rodu był Szymon Kwas (Symon Quos). W latach 1364-1381 r. wieś posiadał ród Pogorzelów (Pogrella).[5]

W 1728 r. jako właściciel wsi figurował Walrad Sigmund von Krekwitz. W 1753 r. właścicielem wsi był pan (Herr) o imieniu Jeltsch, a następnie minister von Görne. W 1783 r. właścicielem wsi był Heinrich Ludwig von Königsdorf. W 1819 r. wieś należała do Ferdinanda Tielscha, a w 1830 r. do jego wdowy Beate. W 1845 r. wieś była własnością pruskiego urzędu skarbowego w Oławie, zaś majątek ziemski we wsi posiadała rodzina Hatscher.[5] W 1842 r. na terenie wsi znajdowało się 58 domów.[18] W następnych latach majątek w Piskorzówku należał do pana o imieniu Krocker (1856-1858 r.), doktora filozofii Markwalda (1861 r.), porucznika von Kemnitza (1866-1872 r.) i Carla vom Ratha (1876 r.).[21] W 1894 r. jako właściciel dóbr rycerskich we wsi jest wspomniana firma J. Jac. vom Rath u. Comp. z Kobierzyc (Koberwitz),[5] która posiadała majątek w latach 1886-1902. Od 1905 r. majątek należał do firmy vom Rath, Schoeller und Skene z Kleciny (Klettendorf, obecnie część Wrocławia),[21] która widniała jako właściciel dóbr rycerskich w 1937 r.[5]

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku w 1945 r. dwór oraz folwark w Piskorzówku zostały znacjonalizowane. W 2012 r. stanowiły prawdopodobnie własność prywatną.[21] W 2025 r. w Piskorzówku odbyły się dożynki gminy Domaniów.[22][23][24][25]

Nazewnictwo

Miejscowość została wymieniona w zlatynizowanej formie novum Piscorow w łacińskim dokumencie wydanym w 1332 roku w Brzegu[26]. W kolejnym źródle wymieniona w zlatynizowanej, staropolskiej formie Pyskerow minor w łacińskim dokumencie wydanym w 1333 roku[26].

W ciągu swojego istnienia Piskorzówek nosił następujące nazwy[5]:

Gospodarka

W 1783 r. we wsi funkcjonowały folwark oraz dwa młyny z wiatrakami. W 1819 r. we wsi znajdowały się karczma, pałac rodowy, młyn i kuźnia. W 1830 r. funkcjonowały dwie suszarnie oraz dwa młyny. W połowie XIX w. na terenie wsi znajdowały się oprócz pałacu rodowego i folwarku także dwa młyny z wiatrakami, browar, gorzelnia, zajazd, sklep z przyprawami, handlarz ziarnem i 13 zakładów rzemieślniczych. W 1845 r. odnotowano hodowlę 1025 owiec merynos, uprawę lnu oraz działalność pszczelarską.[5]

W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi gminnej (Landgemeinde) wynosiła 194 ha, z czego pola uprawne stanowiły 185 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 26,24 marek niemieckich za hektar pola. Powierzchnia katastralna obszaru dworskiego (Gutsbezirk) w tym samym roku wynosiła 268 ha, z czego pola uprawne stanowiły 252 ha, łąki 3 ha, a lasy 2 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 24,67 marek za hektar pola, 35,25 marek za hektar łąki i 14,10 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 462,5 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 25,26 reichsmarek za hektar.[5]

Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Domaniowie (Thomaskirch).[5]

Teraźniejszość

We wsi znajduje się świetlica wiejska.[29] Na terenie wsi funkcjonuje też koło gospodyń wiejskich,[30] ujęte w Krajowym Rejestrze Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.[31]

Zabytki

Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki[32]:

  • historyczny układ ruralistyczny wsi
  • zespół pałacowy z budynkiem pałacowym, parkiem pałacowym, zespołem folwarcznym, brukowaną nawierzchnią oraz reliktem torowiska kolejki folwarcznej.
  • domy mieszkalne nr 4 i 6
  • dom mieszkalny nr 8 ze stodołą
  • dom mieszkalny nr 9
  • dom mieszkalny nr 14 ze stodołą na działce 65/2
  • domy mieszkalne nr 15 i 21
  • zespół mieszkalno-gospodarczy nr 23 z domem mieszkalnym, budynkiem gospodarczym (obecnie stodoła i sklep) oraz stodołą
  • dom mieszkalny nr 24
  • budynek mieszkalno-gospodarczy nr 25
  • zespół zabudowy gospodarczej naprzeciwko budynków nr 26 i 27 na działce 99, składający się z budynku gospodarczego i stodoły
  • domy mieszkalne nr 30, 31, 32, 33, 34 i 36
  • dom mieszkalny wielorodzinny nr 38
  • dom mieszkalny nr 39
  • budynek gospodarczy przy budynku nr 40
  • stodoła nr 41
  • dom mieszkalny nr 47 z budynkiem gospodarczym
  • dom mieszkalny nr 48 na nawsiu.
  • dom mieszkalny nr 50

Demografia

W 1783 r. we wsi mieszkało 245 osób. W 1819 r. wieś zamieszkiwało 259 osób, w 1830 r. 314 osób, a w 1845 r. 321 osób. W 1871 r. wieś-gminę jednostkową (Landgemeinde) zamieszkiwało 366 osób, a obszar dworski (Gutsbezirk) 82 osoby. W 1885 r. we wsi gminnej i obszarze dworskim mieszkało odpowiednio 343 i 66 osób, w 1895 r. 332 i 77 osób, a w 1905 r. 323 i 96 osób. W 1925 r. Piskorzówek zamieszkiwało 385 osób, w 1935 r. 391 osób, a cztery lata później 344 osoby.[5] W marcu 2011 r. wieś zamieszkiwały 344 osoby,[1] a w 2023 r. 340 osób.[33]

W 1925 r. na 385 mieszkańców wsi 174 było mężczyznami, a 211 kobietami. We wsi mieszkało 283 ewangelików i 102 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Piskorzowie (Groß Peiskerau), a katolicy do parafii w Domaniowie (Thomaskirch).[5]

Liczba ludności Piskorzówka (nota: dane dla lat 1871-1905 stanowią sumę ludności wsi gminnej oraz obszaru dworskiego).

Przypisy

  1. 1 2 GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 943 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 101704.
  4. ↑ Rospond S., Słownik nazw geograficznych Polski Północnej i Zachodniej. Polskie Towarzystwo Geograficzne, Wrocław–Warszawa 1951, s. 240, 562.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Klaus Kunze, Familienforschung Ohlau: Klein Peiskerau Kreis Ohlau [online], klauskunze.com [dostęp 2026-07-17] (niem.).
  6. 1 2 Klein Peiskerau, [w:] Erich Uetrecht, Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, wyd. 5, t. 1, www.meyersgaz.org, Leipzig–Wien 1912, s. 996 [dostęp 2026-07-17] (ang. • niem.).
  7. 1 2 3 Jürgen Frantz, Kreis Ohlau | AGOFF [online], Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher, 1 czerwca 2014 [dostęp 2026-07-17] (niem.).
  8. ↑ Amtsblatt der Regierung in Breslau : mit öffentlichem Anzeiger Bd. 119, Stück 38 (22 September 1928) + S.-Beil., „Amtsblatt der Regierung in Breslau mit öffentlichem Anzeiger”, 119 (38), polona.pl, Breslau, 22 września 1928, s. 362 [dostęp 2026-07-17] (pol. • niem.).
  9. 1 2 Uchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71)
  10. ↑ Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych., isap.sejm.gov.pl, 25 września 1954 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  11. ↑ Uchwała Nr 25 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 sierpnia 1959 r. w sprawie zniesienia, utworzenia, zmiany granic oraz przeniesienia siedzib niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 34), zatwierdzona uchwałą Rady Ministrów Nr 458/59 z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad
  12. ↑ Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych., isap.sejm.gov.pl, 29 listopada 1972 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  13. ↑ Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165)
  14. ↑ Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.
  15. ↑ Rozporządzenie Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów rejonowych. [online], isap.sejm.gov.pl, 1 sierpnia 1990 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  16. ↑ Zbigniew Jakubowicz, Domaniów znany i nieznany (1), Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 40 (386), dodatek "Magazyn", s. IV, Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 5 października 2000, s. 28 [dostęp 2026-07-23] (pol.).
  17. ↑ Rys historyczny, [w:] Charakterystyka Gminy, Gmina Domaniów [dostęp 2026-07-23] (pol.).
  18. 1 2 3 4 5 6 7 Piskorzówka, [w:] Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Józef Krzywicki, Władysław Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. VIII (Perepiatycha – Pożajście), dir.icm.edu.pl, Warszawa 1887, s. 230 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  19. 1 2 3 4 Colmar Grünhagen (red.), Codex Diplomaticus Silesiae T.9 Urkunden der Stadt Brieg, urkundliche und chronikalische Nachrichten über die Stadt Brieg, die dortigen Klöster, die Stadt- und Stiftsgüter bis zum Jahre 1550, Breslau: Josef Max & Comp., 1870, s. 12 [dostęp 2026-07-17] (pol. • niem.).
  20. ↑ Anna Borkowska-Szwarc, Z dziejów Brzezimierza [online], tuolawa.pl, 16 września 2013 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  21. 1 2 3 Piskorzówek, [w:] Damian Dąbrowski, Pałace Śląska, www.palaceslaska.pl, marzec 2012 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  22. ↑ Strategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 159
  23. ↑ Dożynki Gminy Domaniów. Piskorzówek zaprasza na obchody - Olawa24.pl [online], olawa24.pl, 22 sierpnia 2025 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  24. ↑ Święto gminy Domaniów [online], Starostwo Powiatowe w Oławie, 26 sierpnia 2025 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  25. ↑ k, Święto Gminy Domaniów, czyli dożynki tuż tuż... [online], tuolawa.pl, 17 sierpnia 2025 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  26. 1 2 Grünhagen 1870 ↓, s. 12.
  27. ↑ Colmar Grünhagen (red.), Codex Diplomaticus Silesiae T.9 Urkunden der Stadt Brieg, urkundliche und chronikalische Nachrichten über die Stadt Brieg, die dortigen Klöster, die Stadt- und Stiftsgüter bis zum Jahre 1550, Breslau: Josef Max & Comp., 1870, s. 13 [dostęp 2026-07-17] (pol. • niem.).
  28. ↑ Obwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska
  29. ↑ Strategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 158
  30. ↑ Strategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 162
  31. ↑ Krajowy Rejestr Kół Gospodyń Wiejskich [online], krkgw.arimr.gov.pl [dostęp 2026-07-17] [zarchiwizowane z adresu 2024-02-16] (pol.).
  32. ↑ dawne województwo wrocławskie - Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu [online], wosoz.ibip.wroc.pl [dostęp 2026-07-17] [zarchiwizowane z adresu 2026-06-07] (pol.).
  33. ↑ Raport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku, s. 4

Bibliografia

  • Colmar Grünhagen: Codex Diplomaticus Silesiae T.9 Urkunden der Stadt Brieg. Breslau: Josef Max & COMP., 1870.
  • https://klauskunze.com/ohlau/orte/klein_peiskerau.htm (dostęp 2026-06-18)
  • Raport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku (dostęp 2026-07-17)
  • Urząd Gminy Domaniów, Wielkopolska Akademia Nauki i Rozwoju, Strategia rozwoju gminy Domaniów na lata 2026-2035 (dostęp 2026-07-17)
  • Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów)
  • Erich Quester, …über die Apotheke, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 1/1968, s. 18
  • Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 89
  • Hubertus Unfried, Vergangenheit und Gegenwart eines Heimatvertriebenen, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 8/2014, s. 23
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.