Radłowice

Radłowice
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

oławski

Gmina

Domaniów

Liczba ludności (III 2011)

87[1]

Strefa numeracyjna

71

Kod pocztowy

55-216[2]

Tablice rejestracyjne

DOA

SIMC

0874450

Położenie na mapie gminy Domaniów
Mapa konturowa gminy Domaniów, po lewej znajduje się punkt z opisem „Radłowice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Radłowice”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Radłowice”
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa konturowa powiatu oławskiego, blisko lewej krawiędzi nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Radłowice”
Ziemia50°55′04″N 17°05′44″E/50,917778 17,095556[3]

Radłowice (niem. Radlowitz, 1937-1945 Radwaldau)[4] – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Domaniów.

Wieś znajduje się 16 kilometrów od Oławy.[4]

Podział administracyjny

W okresie pruskim Radłowice należały do gminy z siedzibą w Nowojowicach (Haltauf), gdzie znajdował się też urząd stanu cywilnego właściwy dla Radłowic.[4] Od 1816 r. Radłowice należały do powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk[5], a od 1919 r. do wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.[6]

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku Radłowice należały w latach 1945-1954 do gminy Domaniów.[7] W latach 1954-1972 należały do gromady Domaniów,[7][8] a od 1973 r. jest częścią gminy Domaniów.[9][10] Do 1975 r. Radłowice stanowiły część powiatu oławskiego województwa wrocławskiego.[10] W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.[11]

Nazwa

Nazwa miejscowości wywodzi się od staropolskiej nazwy radła oznaczającej po polsku wczesną konstrukcję narzędzia rolniczego pługa[12]. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym w 1888 roku we Wrocławiu, wymieniał jako pierwotną zanotowaną nazwę miejscowości Radłowice podając jej znaczenie w języku niemieckim jako "Pflügerdorf" - "Wieś oraczy pługiem"[12]. Adamy zaliczał nazwę wsi Radlowitz do grupy nazw wsi wywodzących się od zawodów uprawianych przez mieszkańców miejscowości.[12]

3 lutego 1937 r. władze nazistowskie Niemiec zmieniły nazwę wsi z "Radlowitz" na "Radwaldau".[4]

W ciągu swojego istnienia Radłowice nosiły następujące nazwy[4]:

Historia

Teren wsi był zasiedlony już w epoce brązu (w okresie 1200-650 p.n.e.).[14] Na terenie współczesnej wsi zamieszkiwała ludność kultury łużyckiej.[15] W latach 650-400 p.n.e. był zasiedlony przez ludność kultury halsztackiej, a od 400 p.n.e. do ok. 1 roku n.e. przez ludność kultury lateńskiej.[14]

Wieś założona w 1288 r. o układzie owalnicy. Od 1288 r. do sekularyzacji dóbr kościelnych na początku XIX w. była własnością kapituły kolegiackiej św. Krzyża we Wrocławiu.[4][13] W 1333 r. we wsi jest wspomniany sołtys. W 1819 r. wieś jest wspomniana jako własność pruskiego urzędu królewskiego we Wrocławiu, a od 1830 r. jest wspomniana jako własność urzędu królewskiego w Oławie.[4]

W 1830 i 1845 r. we wsi znajdowała się szkoła ewangelicka z jednym nauczycielem.[4] W 1842 r. we wsi znajdowało się 19 domów, a sama wieś miała sołtysa.[13]

Gospodarka

W pierwszej połowie XIX w. we wsi funkcjonowała karczma, młyn z wiatrakiem, suszarnia oraz 4 zakłady rzemieślnicze. W 1845 r. odnotowano hodowlę 450 owiec, 72 sztuk bydła oraz 50 sztuk trzody chlewnej. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 310 ha, z czego pola uprawne stanowiły 277 ha, łąki 10 ha, a lasy 2 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 25,85 marek niemieckich za hektar pola, 37,99 marek za hektar łąki oraz 9,01 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 309,9 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 26,20 reichsmarek za hektar.[4] Najbliższa stacja kolejowa znajdowała się w Kucharach (Kochern) oraz w Węgrach (Wangern).[5][4]

Teraźniejszość

We wsi funkcjonuje koło gospodyń wiejskich,[16] ujęte w Krajowym Rejestrze Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.[17]

We wsi znajdują się trzy tablice pamiątkowe, wszystkie odsłonięte 12 lutego 2026 r.[18][19] Jedna upamiętnia Polaków deportowanych na Syberię w ciągu wieków, druga upamiętnia polskie ofiary ludobójstwa na Wołyniu i w Galicji Wschodniej zamordowane przez ukraińskich nacjonalistów z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii w latach 1939-1947, a trzecia upamiętnia 51 mieszkańców Radłowic, którzy umarli w latach 1945-2025.[19]

Zabytki

Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki[20]:

Demografia

W 1783 r. wieś zamieszkiwało 112 osób. W 1819 r. w Radłowicach mieszkało 145 osób, w 1830 r. 152 osoby, w 1845 r. 170 osób, w 1871 r. 184 osoby, w 1885 r. 170 osób, a w 1895 r. 157 osób. W 1905 r. Radłowice miały 149 mieszkańców, w 1925 r. 128 mieszkańców, w 1935 r. 113 mieszkańców, a cztery lata później wieś zamieszkiwało 112 osób.[4] W 2011 r. wieś miała 87 mieszkańców,[1] a w 2023 r. w Radłowicach mieszkało 80 osób.[21]

W 1925 r. na 128 mieszkańców wsi 65 było mężczyznami, a 63 kobietami. We wsi mieszkało 114 ewangelików i 14 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Piskorzowie (Groß Peiskerau), a katolicy do parafii w Domaniowie (Thomaskirch).[4]

Liczba ludności Radłowic

Przypisy

  1. 1 2 GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1070 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 113908.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Klaus Kunze, Familienforschung Ohlau: Radwaldau (= Radlowitz) Kreis Ohlau [online], klauskunze.com [dostęp 2026-07-17] (niem.).
  5. 1 2 Radlowitz, [w:] Erich Uetrecht, Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, wyd. 5, t. 2, www.meyersgaz.org, Leipzig–Wien 1912, s. 538 [dostęp 2026-07-17] (ang. • niem.).
  6. ↑ Jürgen Frantz, Kreis Ohlau | AGOFF [online], Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher, 1 czerwca 2014 [dostęp 2026-07-17] (niem.).
  7. 1 2 Uchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71)
  8. ↑ Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych., isap.sejm.gov.pl, 25 września 1954 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  9. ↑ Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych., isap.sejm.gov.pl, 29 listopada 1972 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  10. 1 2 Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165)
  11. ↑ Rozporządzenie Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów rejonowych. [online], isap.sejm.gov.pl, 1 sierpnia 1990 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  12. 1 2 3 Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 12, OCLC 456751858 (niem.).
  13. 1 2 3 4 Radłowice, [w:] Filip Sulimierski i inni red., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. IX (Pożajście – Ruksze), dir.icm.edu.pl, Warszawa 1888, s. 387-388 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  14. 1 2 Zbigniew Jakubowicz, Domaniów znany i nieznany (1), Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 40 (386), dodatek "Magazyn", s. IV, Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 5 października 2000, s. 28 [dostęp 2026-07-23] (pol.).
  15. ↑ Rys historyczny, [w:] Charakterystyka Gminy, Gmina Domaniów [dostęp 2026-07-23] (pol.).
  16. ↑ Strategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 162
  17. ↑ Krajowy Rejestr Kół Gospodyń Wiejskich [online], krkgw.arimr.gov.pl [dostęp 2026-07-17] [zarchiwizowane z adresu 2024-02-16] (pol.).
  18. ↑ Wioletta Kamińska, Trzy tablice, jedna pamięć i... zgrzyt [online], tuolawa.pl, 22 lutego 2026 [dostęp 2026-07-19] (pol.).
  19. 1 2 Wioletta Kamińska, Uczcili pamięć byłych mieszkańców, ofiar ludobójstwa i zesłańców na Sybir [ZDJĘCIA] [online], tuolawa.pl, 13 lutego 2026 [dostęp 2026-07-19] (pol.).
  20. ↑ dawne województwo wrocławskie - Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu [online], wosoz.ibip.wroc.pl [dostęp 2026-07-17] [zarchiwizowane z adresu 2026-06-07] (pol.).
  21. ↑ Raport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku, s. 5

Bibliografia

  • Emil Opitz, Die Arten des Rustikalbesitzes und die Laudemien und Markgroschen in Schlesien, Breslau 1904, s. 383
  • Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 127
  • Aus der Urgeschichte von Radlowitz (sp. Radwaldau), von H. Rudnig im Heimatkalender für Stadt und Kreis Ohlau 1927, S 102, [w:] Heinz Quester, Aus der Geschichte von Kreis und Stadt Ohlau in Schlesien, Alfter 2010, t. 3, zeszyt 3 (Beiheft 3 zu Günther/Quester, Kreis und Stadt Ohlau in Schlesien von den Anfängen bis 1945), s. 339.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.