Wyszkowice

Wyszkowice
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

oławski

Gmina

Domaniów

Liczba ludności (III 2011)

159[1]

Strefa numeracyjna

71

Kod pocztowy

55-216[2]

Tablice rejestracyjne

DOA

SIMC

0874510

Położenie na mapie gminy Domaniów
Mapa konturowa gminy Domaniów, na dole znajduje się punkt z opisem „Wyszkowice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Wyszkowice”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Wyszkowice”
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa konturowa powiatu oławskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Wyszkowice”
Ziemia50°52′05″N 17°09′22″E/50,868056 17,156111[3]

Wyszkowice (niem. Weisdorf[4]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Domaniów.

Wieś położona jest 14 kilometrów od Oławy.[4]

Podział administracyjny

W okresie pruskim wieś była podporządkowana gminie z siedzibą w Goszczynie (Gusten) i urzędowi stanu cywilnego także znajdującej się w tej wsi.[4] Wieś od 1816 r. należała do powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk,[5] a od 1919 r. do wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.[6]

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku wieś należała w latach 1945-1954 do gminy Kurów.[7] W latach 1954-1972 wieś była częścią gromady Ośno.[8] Od 1973 r. jest częścią gminy Domaniów.[9] Do 1975 roku Wyszkowice należały do powiatu oławskiego województwa wrocławskiego.[7][8][9] W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegały urzędowi rejonowemu w Oławie.[10]

Historia

Wieś pierwotnie prawdopodobnie o układzie owalnicy, a potem ulicówki. Po raz pierwszy została wspomniana w 1316 r. jako Wyzdorf. Do połowy XIV w. należała do opactwa św. Wincentego na Ołbinie (obecnie na terenie miasta na prawach powiatu Wrocławia) i była wsią objętą obowiązkiem płacenia dziesięciny.[4] W latach 1326-1441 wieś należała do dominikanek z klasztoru św. Katarzyny we Wrocławiu.[11][4] W 1373 r. otrzymała lokację na prawie niemieckim, następnie od połowy XV w. należała do książąt oławskich, do których należała do ok. 1675 r. Po zajęciu Śląska przez Prusy w okresie wojen śląskich w połowie XVIII w. Wyszkowice należały do pruskiego urzędu królewskiego w Oławie.[4] W 1885 r. we wsi znajdowało się 25 domów.[12]

Nazewnictwo

W ciągu swojego istnienia Wyszkowice nosiły następujące nazwy[4]:

  • 1316: Wyzdorf
  • 1361: Wyschdorf
  • 1373: Wisdorff[4][12]
  • 1871: Weissdorf
  • do 1830 r. także Wiscowic
  • do 1945 r.: Weisdorf (nazwa niemiecka wsi)
  • do 1945 r. Wiskowice (polska nazwa wsi)[12]
  • od 1945 r. Wyszkowice (nazwa nadana po włączeniu Dolnego Śląska w skład Polski)[4], pierwotnie Wiskowice.[13]

Gospodarka

W pierwszej połowie XIX w. we wsi funkcjonowała karczma, sklep spożywczy, kuźnia i zakład krawiecki. W 1845 r. odnotowano hodowlę 525 owiec i 84 sztuk bydła, a także działalność pszczelarską we wsi. Powierzchnia katastralna wsi wynosiła w 1885 r. 422 ha, z czego pola uprawne stanowiły 405 ha, a łąki 1 ha. Dochód netto z podatku gruntowego z pól wynosił 29,77 marek niemieckich za hektar, a z łąk 23,50 marek za hektar. W 1925 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 421,7 ha, a dochód netto z podatku gruntowego 29,94 reichsmarek za hektar.[4]

Wyszkowice wraz z niedaleką wsią Jędrzychowice posiadały w latach 1910-1973 połączenie kolejowe poprzez stację kolejową Wyszkowice Jędrzychowice, która obsługiwała tylko ruch towarowy.[14] Najbliższe wsi pasażerskie stacje kolejowe znajdowały się w Domaniowie (Thomaskirch) i w Boreczku (Wäldchen).[4]

Zabytki

Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki[15]:

  • historyczny układ ruralistyczny wsi
  • zespół mieszkalno-gospodarczy (zagroda) nr 4, mieszczący dom mieszkalny, oborę i spichlerz.
  • obora nr 6
  • zespół mieszkalno-gospodarczy (zagroda) nr 10, mieszczący dom mieszkalny, stodołę i gołębnik.
  • budynki mieszkalno-gospodarcze nr 11 i 13
  • domy mieszkalne nr 15 i 16
  • obora nr 17
  • dom mieszkalny nr 18
  • obora nr 19
  • budynek gospodarczy nr 20
  • dom mieszkalny nr 21 ze stodołą/spichlerzem.

Teraźniejszość

We wsi znajduje się świetlica wiejska, a także boisko tartanowe.[16]

Demografia

W 1783 r. wieś liczyła 177 mieszkańców. W 1819 r. mieszkało w niej 149 osób, a w 1830 r. 142 osoby. W 1845 r. mieszkało we wsi 154 osób, w 1871 r. 168 mieszkańców, w 1885 r. 180 mieszkańców, a w 1895 r. 199 mieszkańców. W 1905 r. w Wyszkowicach mieszkało 198 osób, w 1925 r. 243 osoby,[4] w 1933 r. 241 osób,[17] a w 1939 r. 235 osób.[4] W marcu 2011 r. we wsi mieszkało 159 osób,[1] a w 2023 r. 169 osób.[18]

W 1925 r. na 243 mieszkańców wsi 115 było mężczyznami, a 128 było kobietami. We wsi mieszkało 203 ewangelików i 40 katolików. Ewangelicy podlegali zborowi w Brzezimierzu (Wüstebriese), a katolicy parafii w Domaniowie (Thomaskirch).[4]

Liczba ludności Wyszkowic

Przypisy

  1. 1 2 GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1575 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 153834.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Klaus Kunze, Familienforschung Ohlau: Weisdorf Kreis Ohlau [online], www.klauskunze.com [dostęp 2026-07-14] (niem.).
  5. ↑ Weisdorf Kr. Ohlau, [w:] Erich Uetrecht, Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, wyd. 5, t. 2, www.meyersgaz.org, Leipzig–Wien 1912, s. 1102 [dostęp 2026-07-14] (ang. • niem.).
  6. ↑ Jürgen Frantz, Kreis Ohlau | AGOFF [online], Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher, 1 czerwca 2014 [dostęp 2026-07-14] (niem.).
  7. 1 2 Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  8. 1 2 Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.
  9. 1 2 Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165)
  10. ↑ Rozporządzenie Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów rejonowych. [online], isap.sejm.gov.pl, 1 sierpnia 1990 [dostęp 2026-07-14] (pol.).
  11. ↑ Kościoły, które nie są kościołami [online], Wroclaw.pl, 22 stycznia 2015 [dostęp 2026-07-14] (pol.).
  12. 1 2 3 Wiskowice, [w:] Filip Sulimierski i inni red., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIII (Warmbrun – Worowo), dir.icm.edu.pl, Warszawa 1893, s. 572 [dostęp 2026-07-20] (pol.).
  13. ↑ Obwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska
  14. ↑ Wyszkowice Jędrzychowice, [w:] Ogólnopolska Baza Kolejowa, www.bazakolejowa.pl [dostęp 2026-07-14] (pol.).
  15. ↑ dawne województwo wrocławskie - Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu [online], wosoz.ibip.wroc.pl [dostęp 2026-07-14] [zarchiwizowane z adresu 2026-06-07] (pol.).
  16. ↑ Strategia rozwoju gminy Domaniów..., s.158
  17. ↑ Michael Rademacher, Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Ohlau [online], www.eirenicon.com, 2006 [dostęp 2026-07-14] (niem.).
  18. ↑ Raport o stanie gminy Domaniów za 2023 rok, s. 5, dostępne w Internecie: https://cdn02.sulimo.pl/media/userfiles/gminadomaniow.pl/Raport_za_2023.pdf (dostęp 2026-07-14)

Bibliografia

  • Emil Opitz, Die Arten des Rustikalbesitzes und die Laudemien und Markgroschen in Schlesien, Breslau 1904, s. 72, 176, 264-266.
  • Bernhard Kille, Stammfolge Klee in den Kreisen Frankenstein und Ohlau (Schlesien), "Archiv ostdeutscher Familienforscher", t. 16, zeszyt 11 (2/2006), s. 332-335
  • Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 155

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.