Brzezimierz

Brzezimierz
Brzezmierz
wieś
Ilustracja
Kościół pw. Świętego Krzyża
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

oławski

Gmina

Domaniów

Liczba ludności (III 2011)

77[1]

Strefa numeracyjna

71

Kod pocztowy

55-216[2]

Tablice rejestracyjne

DOA

SIMC

0874271

Położenie na mapie gminy Domaniów
Mapa konturowa gminy Domaniów, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Brzezimierz”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Brzezimierz”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Brzezimierz”
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa konturowa powiatu oławskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Brzezimierz”
Ziemia50°53′32″N 17°12′03″E/50,892222 17,200833[3]

Brzezimierz (nazwa historyczna: Brzezmierz[3], niem. Wüstebriese[4]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Domaniów[5].

Informacje ogólne

Wieś znajduje się 9 kilometrów od Oławy[4], 5 kilometrów od siedziby gminy w Domaniowie i 27 kilometrów od Wrocławia[6]. Znajduje się na trasie drogi wojewódzkiej nr 396[7], a na terenie wsi znajduje się węzeł „Brzezimierz”, umożliwiający wjazd na autostradę A4[8].

We wsi znajduje się stacja paliw „Moya”[9].

Podział administracyjny

W okresie pruskim Brzezimierz znajdował się na terenie gminy z siedzibą w Goszczynie (Gusten)[4]. Wieś od 1816 r. znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. na terenie prowincji Dolny Śląsk[10][11].

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku wieś należała w latach 1945-1954 do gminy Polwica[12]. Po likwidacji gminy Polwica w 1954 r. wieś stała się częścią gromady Goszczyna[13][14], a po likwidacji gromady Goszczyna w latach 1960-1972 była częścią gromady Ośno[15]. W 1973 r. Brzezimierz stał się częścią gminy Domaniów, której częścią pozostaje do dziś[16][17]. Do 1975 r. wieś należała do powiatu oławskiego województwa wrocławskiego[18].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie[19].

Nazwa

Nazwa wywodzi się od pierwszego zasadźcy lub właściciela o imieniu Brzezimir, które mogło się wywodzić od imienia Brzezmir (zob. Brzezdoma). Miejscowość wymieniona została w łacińskim dokumencie z 1285 roku wydanym przez kancelarię biskupa wrocławskiego Tomasza, gdzie zanotowano ją w zlatynizowanej, staropolskiej formie - Bresmir[20].

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Bresche Myleii[21][22].

W dokumentach z 1315 i 1359 r. Brzezimierz jest nazywany Bresmir[4].

Nazwa została później zgermanizowana na Wüstebriese, choć w 1783 r. wspomniany jest wariant nazwy wsi Wüstenbriese[4].

"Słownik geograficzny Królestwa Polskiego" w tomie I wydanym w 1880 r. w Warszawie wymienia oprócz niemieckiej nazwy wsi Wüstebriese także polskie nazwy Brzeźmierz i Brazamierz[23]. Bezpośrednio po II wojnie światowej i po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku wieś nosiła nazwę Brzeźmierz[24].

Historia

Wieś powstała przed 1200 r. o charakterze ulicówki lub wsi placowej z kościołem w środku[4]. Była ona na początku XIII w. w posiadaniu rodu Poduszków zapoczątkowanego przez Piotra Wojsławica, urzędnika na dworze księcia wrocławskiego Henryka I Brodatego, gdzie pełnił funkcje podkomorzego, kasztelana Legnicy i skarbnika. Piotr Wojsławic otrzymał od księcia Henryka I oprócz Brzezimierza również wieś Domaniów w zamian za zasługi na rzecz księcia wrocławskiego. W 1224 r., gdy potomkowie Piotra nadali Domaniów klasztorowi cysterek w Trzebnicy, Brzezimierz stał się siedzibą rodu Poduszków[25]. We wsi znajdowała się wybudowana przez Piotra Wojsławica wieża mieszkalna o wysokości prawdopodobnie 2-3 kondygnacji, otoczona wałem ziemno-drewnianym oraz fosą o szerokości 4,5 m. Wieża mieszkalna wybudowana została z bali drewnianych[26].

Na początku XIII w. ufundowany został kościół w Brzezimierzu[25], wybudowany między 1207 a 1224 r.[26], który stał się siedzibą parafii katolickiej. Fundacji dokonali oprócz Piotra Wojsławica również rycerze Szymon z Szymanowic, Bogdasza z Pełczyc, Wawrzęta z Wawrzęcic (obecnie Bolechów), Gniewomir z Chomatowa (obecnie Drzemlikowice), Sułosza, syn Jakuba z Zulosoviz oraz Mikołaj de Crivasosna et de Lavinstein (obecnie Kurzątkowice i Wyszkowice), którzy uposażyli kościół dziesięcinami ze swych dóbr, zaś sam Piotr Wojsławic był patronem kościoła. Kościół otrzymał wezwanie świętych Piotra i Pawła[25].

Kolejnymi właścicielami Brzezimierza byli potomkowie Piotra Wojsławica, czyli Paweł, Jeszko (Jakub) i Piotr Poduszkowie. Ród Poduszków rozpoczął w okolicy Brzezimierza hodowlę owiec na potrzeby przemysłu sukienniczego w Oławie uprawianego przez osiedlonych w nim tkaczy walońskich, a wsie parafii w Brzezimierzu posługiwały się prawem polskim[25], choć od 1285 r. we wsi zaczęli się osiedlać osadnicy z Niemiec[4]. Ród Poduszków czerpał zyski z dziesięcin przekazywanych przez podległych im sąsiadów, co prowadziło do częstych zatargów między rodem Poduszków lub proboszczem parafii w Brzezimierzu a rodami rycerskimi podległymi Poduszkom z Brzezimierza. Wiadomo, że w pierwszej połowie XIV w. odmawiali zapłaty dziesięciny Ulryk Drzemlik, właściciel Drzemlikowic oraz lekarz Emeryk, właściciel Pełczyc, a także właściciele Jędrzychowic. W 1334 r. Piotr Poduszka z synem Pawłem sprzedali za 30 grzywien proboszczowi parafii w Brzezimierzu Janowi jeden łan ziemi i dwa ogrody na jednym pręcie ziemi, a rok wcześniej przekazał dwa łany w Brzezimierzu Wroczkowi Kurczątkowi[25].

W 1373 r. Heineman Poduszka przekazał patronat nad kościołem w Brzezimierzu księciowi brzeskiemu Ludwikowi I[27]. W 1374 r. wdowa po Heinemanie Poduszce sprzedała Brzezimierz wraz z folwarkiem kolegiacie św. Jadwigi w Brzegu, ufundowanej przez księcia brzeskiego Ludwika I, który był w jej posiadaniu do 1534 r.[4][28][29]. W 1379 r. we wsi jest wspomniany folwark, mający powierzchnię 4 łanów. We wsi istniał majątek kościelny (Widmut) o powierzchni 3 łanów. Część Brzezimierza, zwana po niemiecku Schönbriese, została zniszczona w czasie wojen husyckich w 1429 r. W 1534 r. wieś nawróciła się na luteranizm, dokonano konwersji parafii w Brzezimierzu na zbór ewangelicki, a kontrolę nad wsią przejęli książęta brzescy i oławscy, którzy utworzyli w Brzezimierzu dobra kameralne. W 1607 r. Brzezimierz powiększył się o 10 łanów zakupionych od chłopów ze Skrzypnika (Runzen). W latach 1693-1707 kościół w Brzezimierzu na powrót stał się katolicki[4].

W okresie pruskim po okresie wojen śląskich w połowie XVIII w. Brzezimierz był własnością urzędu królewskiego w Oławie. Wieś podlegała siedzibie gminy i urzędowi stanu cywilnego w Goszczynie (Gusten). W pierwszej połowie XIX w. we wsi znajdowały się oprócz kościoła ewangelickiego również szkoła ewangelicka z jednym nauczycielem, zajazd, dwa zakłady stolarskie i zakład szewski. W 1845 r. odnotowano we wsi hodowlę 37 sztuk trzody chlewnej. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 131 ha, z czego pola uprawne stanowiły 123 ha, a łąki 1 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 42 marek niemieckich za hektar pola i 7,05 marek za hektar łąki. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 131,1 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 41.98 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Polwicy[4].

Teraźniejszość

Kościół Świętego Krzyża w Brzezimierzu na rycinie z połowy XVIII w. autorstwa Friedricha Bernharda Wernera

We wsi znajduje się rzymskokatolicki kościół pw. Świętego Krzyża, będący kościołem filialnym parafii Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Domaniowie wchodzącej w skład dekanatu Oława archidiecezji wrocławskiej[30].

Zabytki

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[31]:

  • kościół filialny pw. Świętego Krzyża, z XV w., przebudowany w latach 1879-1880
  • wzgórze kościelne (niezabudowane działki otaczające kościół)

Ponadto oprócz kościoła pw. Świętego Krzyża na wykazie zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu widnieją[32]:

Demografia

W 1783 r. we wsi mieszkało 45 osób, w 1819 r. 54 mieszkańców, w 1830 r. 65 osób, w 1845 r. 73 osoby, w 1871 r. 86 osób, w 1885 r. 70 osób, w 1895 r. 65 osób, w 1905 r. 62 osoby, w 1925 r. 61 osób, w 1935 r. 61 osób i w 1939 r. 73 osoby[4]. W Brzezimierzu w marcu 2011 r. mieszkało 77 osób[1]. W 2023 r. we wsi mieszkało 66 osób[33].

W 1925 r. na 61 mieszkańców wsi 30 było mężczyznami, a 31 kobietami. Wszyscy mieszkańcy wsi byli ewangelikami. Ewangelicy posiadali własny zbór w Brzezimierzu (Wüstebriese), natomiast katolicy (dwóch w 1885 r. i jeden w 1895 r.) podlegali parafii w Domaniowie (Thomaskirch)[4].

Liczba ludności Brzezimierza

Przypisy

  1. 1 2 GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 97 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. 1 2 Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 10984.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Klaus Kunze, Familienforschung Ohlau: Wüstebriese Kreis Ohlau [online], klauskunze.com [dostęp 2026-07-12] (niem.).
  5. ↑ Brzezimierz, [w:] Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Gminy w Domaniowie, bip.gminadomaniow.pl [dostęp 2026-08-14] (pol.).
  6. ↑ Mapa Brzezimierz - Brzezimierz plan miasta, Brzezimierz na mapie [online], www.fajnewczasy.pl [dostęp 2026-07-22] (pol.).
  7. ↑ Droga wojewódzka nr 396: Bierutów - Oława - Strzelin [online], conadrogach.pl [dostęp 2026-07-18] (pol.).
  8. ↑ Strategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 104
  9. ↑ Moya, Brzezimierz 15, Domaniów 55-216, godziny otwarcia, numer telefonu [online], mapa.targeo.pl [dostęp 2026-07-22] (pol.).
  10. ↑ Jürgen Frantz, Kreis Ohlau | AGOFF [online], Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher, 1 czerwca 2014 [dostęp 2026-07-12] (niem.).
  11. ↑ Wüstebriese, [w:] Erich Uetrecht, Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, wyd. 5, www.meyersgaz.org, Leipzig–Wien 1912, s. 1204 [dostęp 2026-07-12] (ang. • niem.).
  12. ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  13. ↑ Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych., isap.sejm.gov.pl, 25 września 1954 [dostęp 2026-07-12] (pol.).
  14. ↑ Uchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71)
  15. ↑ Uchwała Nr 25 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 sierpnia 1959 r. w sprawie zniesienia, utworzenia, zmiany granic oraz przeniesienia siedzib niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 34), zatwierdzona uchwałą Rady Ministrów Nr 458/59 z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad
  16. ↑ Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, isap.sejm.gov.pl, 29 listopada 1972 [dostęp 2026-08-14] (pol.).
  17. ↑ Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165)
  18. ↑ Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971
  19. ↑ Rozporządzenie Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów rejonowych. [online], isap.sejm.gov.pl, 1 sierpnia 1990 [dostęp 2026-07-12].
  20. ↑ Colmar Grünhagen (red.), Codex Diplomaticus Silesiae T.9 Urkunden der Stadt Brieg, urkundliche und chronikalische Nachrichten über die Stadt Brieg, die dortigen Klöster, die Stadt- und Stiftsgüter bis zum Jahre 1550, Breslau: Josef Max & Comp., 1870, s. 224-225 [dostęp 2026-08-14] (pol. • niem. • łac.).
  21. ↑ Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  22. ↑ B. Registrum Vratislaviense 14-18, [w:] J.W. Schulte, H. Markgraf (red.), Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis, Breslau: Josef Max & Comp., 1889, s. 43 [dostęp 2026-08-14] (pol. • niem. • łac.).
  23. ↑ Brzeźmierz, [w:] Filip Sulimierski i inni red., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I (Aa – Dereneczna), dir.icm.edu.pl, Warszawa 1880, s. 410 [dostęp 2026-07-14] (pol.).
  24. ↑ Obwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska
  25. 1 2 3 4 5 Anna Borkowska-Szwarc, Z dziejów Brzezimierza [online], tuolawa.pl, 16 września 2013 [dostęp 2026-07-12] (pol.).
  26. 1 2 Stanisław Borkowski, Brzezimierz (1), Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 45 (339), dodatek „Magazyn”, s. VII, Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 11 listopada 1999, s. 31 [dostęp 2026-08-14] (pol.).
  27. ↑ Roman Stelmach (red.), Dokument z 10 maja 1373 r. przechowywany w Archiwum Państwowym we Wrocławiu w zespole "Akta miasta Wrocławia". Sygnatura archiwalna 82/28/0/107/557., Regest (ze strony szukajwarchiwach.gov.pl): "Jakub Engilgeri, kanonik lubuski i oficjał wrocławski, poświadcza, że Heineman Poduszka z Brzezimierza zrzekł się prawa patronatu nad kościołem w Brzezimierzu na rzecz Ludwika, księcia brzeskiego"., www.szukajwarchiwach.gov.pl, 10 maja 1373 [dostęp 2026-07-12] (pol. • łac.).
  28. ↑ Kościół św. Jadwigi - BRZEG.COM.PL - portal niezależny od 2005 [online], brzeg.com.pl, 13 lutego 2005 [dostęp 2026-08-14] (pol.).
  29. ↑ Marek Sztorc, Brzeg, kościół zamkowy św. Jadwigi [online], zabytkowekoscioly.net, 30 stycznia 2017 [dostęp 2026-08-14] (pol.).
  30. ↑ Domaniów, [w:] Archidiecezja Wrocławska, www.archidiecezja.wroc.pl [dostęp 2026-07-22] [zarchiwizowane z adresu 2025-07-16] (pol.).
  31. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 133. [dostęp 2012-09-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-10-31)].
  32. ↑ dawne województwo wrocławskie - Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu [online], wosoz.ibip.wroc.pl [dostęp 2026-07-12] [zarchiwizowane z adresu 2026-06-07].
  33. ↑ Raport o stanie gminy Domaniów..., s. 4 (dostęp 2026-07-12)

Bibliografia

  • Stanisław Borkowski, Brzezimierz, „Gazeta Powiatowa - Wiadomości Oławskie” 1999, nr. 45 (339), s. 31; nr. 46 (340), s. 31 (dostęp 2026-08-14)
  • Raport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku (dostęp 2026-07-12)
  • Urząd Gminy Domaniów, Wielkopolska Akademia Nauki i Rozwoju, Strategia rozwoju gminy Domaniów na lata 2026-2035 (dostęp 2026-07-18)
  • Colmar Grünhagen (red.), Codex Diplomaticus Silesiae T.9 Urkunden der Stadt Brieg, urkundliche und chronikalische Nachrichten über die Stadt Brieg, die dortigen Klöster, die Stadt- und Stiftsgüter bis zum Jahre 1550, Josef Max & Comp., Breslau 1870
  • H. Markgraf, J. W. Schulte (red.), Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis, Josef Max & Comp., Breslau 1889
  • Parochie Wüstebriese, [w:] F. G. Eduard Anders, Statistik der Evangelischen Kirche in Schlesien, Glogau 1848, s. 229.
  • Schimmelpfennig, Die Kirche in Wüstebriese, "Schlesische Provinzialblätter Neue Folge", nr. 11/1872, s. 177-184.
  • Emil Opitz, Die Arten des Rustikalbesitzes und die Laudemien und Markgroschen in Schlesien, Breslau 1904, s. 264
  • Paul Neugebauer, Spaziergänge in und um Klein-Oels, 1924, s. 180 i 185.
  • Erich Quester, Drei Stammfolgen Sperlich aus dem Kreis Ohlau, "Archiv ostdeutscher Familienforscher", nr. III/6 (August 1965), s. 93-95
  • Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331–1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów)
  • Karl Buschbeck, Die evangelischen Kirchen und Gemeinden im Ohlauer Land, Ulm 1968, s. 33
  • Karl Buschbeck, Die Schwedenschanze zu Wüstebriese, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 1/1969, s. 4.
  • Richard Winkler, Mein liebes Wüstebriese, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 9/1973, s. 7 i nr. 10/1973, s. 13
  • Herbert Kille, Erinnerungen an Runzen u. Wüstebriese, Kr. Ohlau, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 5/1978, s. 6
  • Pastor Kiock, Die Schwedenschanze im Pfarrgarten von Wüstebriese, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 8/1987, s. 29 i nr. 11/1991, s. 21
  • Eberhard Bittner, Erinnerungen an Wüstebriese; "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 7/1993, s. 26
  • Eberhard Bittner, Vor 50 Jahren, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 8/1996, s. 3
  • Heinz Quester, Predigergeschichte des Kirchenkreises Ohlau in Schlesien, "Jahrbuch für Schlesische Kirchengeschichte", t. 76/77 (1997/98), s. 419-423
  • Heinz Quester, Ergänzungen zur Predigergeschichte des Kirchenkreises Ohlau in Schlesien, "Jahrbuch für Schlesische Kirchengeschichte, Neue Folge", t. 79, Stuttgart 2000, s. 170
  • H. Winter, Wüstebriese, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 3/2000, s. 28-30; nr. 4/2000, s. 33-34; nr. 5/2000, s. 35 i nr. 6/2000, s. 30-31.
  • Heinz Quester, Zur Geschichte der evangelischen Kirchengemeinden des Kirchenkreises Ohlau in Schlesien, "Jahrbuch für Schlesische Kirchengeschichte", t. 84/85, Stuttgart 2005/2006, s. 81-88.
  • Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 158.
  • Waldemar Kille, Runzen und Wüstebriese; "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 9/2010, s. 32.
  • Schimmelpfennig, Die evangelische Kirche in Wüstebriese (bearbeitet und ergänzt von Heinz Quester), [w:] Heinz Quester, Aus der Geschichte von Kreis und Stadt Ohlau in Schlesien, Alfter 2010, t. 3 (Beiheft 3 zu Günther/Quester, Kreis und Stadt Ohlau in Schlesien von den Anfängen bis 1945), s. 413-421

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.