Goszczyna

Goszczyna
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

oławski

Gmina

Domaniów

Liczba ludności (III 2011)

224[1]

Strefa numeracyjna

71

Kod pocztowy

55-216[2]

Tablice rejestracyjne

DOA

SIMC

0874348

Położenie na mapie gminy Domaniów
Mapa konturowa gminy Domaniów, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Goszczyna”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Goszczyna”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Goszczyna”
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa konturowa powiatu oławskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Goszczyna”
Ziemia50°52′03″N 17°11′25″E/50,867500 17,190278[3]

Goszczyna (niem. Gusten[4]) – wieś w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Domaniów[5].

Informacje ogólne

Wieś jest położona 12 kilometrów od Oławy[6], 6 kilometrów od siedziby gminy w Domaniowie i 29 kilometrów od Wrocławia[7]. Przez teren wsi przebiega droga wojewódzka nr 396[8].

Nazwa

W ciągu swojego istnienia wieś nosiła następujące nazwy[6][9]:

  • 1245: Gostny, Gostin
  • 1372: Kostenow
  • 1392: Gostenaw (lub Gostenau)
  • do 1945: Gusten (niemiecka nazwa wsi)
  • do 1945: Gostynów (polska nazwa wsi[9])
  • 1945-1947: Gostynie (nazwa wsi nadana po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku[4][10])

9 września 1947 ustalono obecnie obowiązującą polską nazwę miejscowości – Goszczyna[4][5][6].

Heinrich Adamy w swoim dziele dotyczącym nazw miejscowości na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., wywodził niemiecką nazwę wsi Gusten od polskiego Gostinow, którego znaczenie podawał w języku niemieckim jako "Gastwirtschaft" lub "Wirtshaus". Nazwę wsi zaliczał do grupy nazw wsi wywodzących się od funkcji wsi albo budynków rządowych lub publicznych[11].

Podział administracyjny

W okresie pruskim Goszczyna należała i była siedzibą gminy oraz urzędu stanu cywilnego[6]. Wieś znajdowała się od 1816 r. na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk[12]. Od 1919 r. znajdowała się na terenie wydzielonej prowincji Dolny Śląsk[13].

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku wieś należała w latach 1945-1954 do gminy Kurów[14]. W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Goszczyna[15][16], a po jej zniesieniu w gromadzie Ośno w latach 1960-1972[17]. Od 1973 r. wieś znajduje się na terenie gminy Domaniów[18][19]. Do 1975 r. wieś znajdowała się w powiecie oławskim województwa wrocławskiego[20]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 była podporządkowana urzędowi rejonowemu w Oławie[21].

Historia

Wieś założona w XIII w. w układzie owalnicy poszerzonej na wschodzie. W XV w. Goszczyna wchłonęła obszar opuszczonej wsi Schloßwitz[6]. W okresie od XIII do XVII w. była własnością książąt oławskich z dynastii Piastów śląskich[22], a po przejęciu władzy nad Śląskiem przez Prusy po wojnach śląskich w połowie XVIII w. wieś należała do urzędu królewskiego w Oławie[6].

Na początku XIX w. we wsi funkcjonowała karczma i kuźnia, a w połowie XIX w. odnotowano we wsi oprócz karczmy również cztery przędzalnie lnu, dwóch handlarzy ziarnem, siedem sklepów spożywczych oraz jedenaście zakładów rzemieślniczych. W 1845 r. odnotowano hodowlę 1010 owiec, a także pszczół oraz uprawę lnu. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 506 ha, z czego pola uprawne stanowiły 485 ha. Dochód netto z podatku gruntowego z pól wynosił 40,34 marek niemieckich za hektar[6].

Do 2025 r. we wsi funkcjonowała szkoła podstawowa[23][24]. Szkoła ta była od 2013 r. prowadzona przez fundację „Świat Dzieci i Dorosłych”, która przejęła szkołę od gminy Domaniów[25][26]. Do szkoły tej uczęszczało w roku szkolnym 2024/25 59 uczniów w 9 oddziałach[27].

Teraźniejszość

We wsi znajduje się świetlica wiejska[28]. Znajduje się też remiza Ochotniczej Straży Pożarnej w Goszczynie, która nie jest umieszczona w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym[29][30]. We wsi funkcjonuje koło gospodyń wiejskich, ujęte w Krajowym Rejestrze Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa[31][32]. We wsi funkcjonuje również Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej[33].

Zabytki

Na wykazie zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki[34]:

  • historyczny układ ruralistyczny wsi
  • budynek szkoły
  • zespół mieszkalno-gospodarczy (zagroda) nr 1, składający się z domu mieszkalnego, stodoły, obory i budynku gospodarczego.
  • domy mieszkalne nr 4 i 5
  • dom mieszkalny nr 9 z oborą
  • dom mieszkalny nr 16
  • dom mieszkalny nr 18 z zabudowaniami gospodarczymi
  • dom mieszkalny nr 20
  • dom mieszkalny nr 21 ze stodołą
  • budynek mieszkalno-gospodarczy przy budynku nr 25
  • budynek gospodarczy nr 27
  • zespół mieszkalno-gospodarczy (dawny folwark) między nr 27-29, składający się z dwóch obór i domu mieszkalnego (dawnego budynku gospodarczego).
  • budynek mieszkalno-gospodarczy przy budynku nr 35
  • transformator we wschodniej części wsi.

Demografia

W 1783 r. we wsi mieszkało 168 osób. W 1819 r. mieszkało w Goszczynie 218 osób, w 1830 r. 207 mieszkańców, w 1845 r. 302 mieszkańców, w 1871 r. 346 mieszkańców, w 1885 r. 354 mieszkańców, w 1895 r. 293 mieszkańców, w 1905 r. także 293 mieszkańców, a w 1925 r. 321 mieszkańców.[6] W 1933 roku w miejscowości mieszkało 301 osób[35][36], w 1935 r. także 301 osób[6], a w 1939 – 284 osoby[37][36][6]. W roku 2009 mieszkało tu 221 osób[38][39], a w roku 2011 – 224 osoby[1]. W 2023 r. wieś zamieszkiwało 217 osób[40].

W 1925 r. na 321 mieszkańców wsi 144 było mężczyznami, a 177 kobietami. 287 mieszkańców wsi było ewangelikami, a 28 było katolikami. Ewangelicy podlegali zborowi w Witowicach (Weigwitz), a katolicy parafii w Wiązowie (Wansen)[6].

Liczba ludności Goszczyny

Przypisy

  1. 1 2 GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., kwiecień 2014, s. 324 [zarchiwizowane 2014-05-27].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 35360.
  4. 1 2 3 Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 września 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości. (M.P. z 1947 r. Nr 124, poz. 778 (ISAP)).
  5. 1 2 Goszczyna, [w:] Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Gminy w Domaniowie, bip.gminadomaniow.pl [dostęp 2026-08-11] (pol.).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Klaus Kunze, Familienforschung Ohlau: Gusten Kreis Ohlau [online], www.klauskunze.com [dostęp 2026-07-14] (niem.).
  7. ↑ Mapa Goszczyna - Goszczyna plan miasta, Goszczyna na mapie [online], www.fajnewczasy.pl [dostęp 2026-07-22] (pol.).
  8. ↑ Droga wojewódzka nr 396: Bierutów - Oława - Strzelin [online], conadrogach.pl [dostęp 2026-07-18] (pol.).
  9. 1 2 Gostynów, [w:] Filip Sulimierski i inni red., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. II (Derenek – Gżack), dir.icm.edu.pl, Warszawa 1881, s. 751 [dostęp 2026-07-14] (pol.).
  10. ↑ Obwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska
  11. ↑ Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit., wyd. 2, Śląska Biblioteka Cyfrowa, Breslau 1888, s. 79 [dostęp 2026-07-14] (pol. • niem.).
  12. ↑ Gusten Kr. Ohlau, [w:] Erich Uetrecht, Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, wyd. 5, t. 1, www.meyersgaz.org, Leipzig–Wien 1912, s. 688 [dostęp 2026-07-14] (ang. • niem.).
  13. ↑ Jürgen Frantz, Kreis Ohlau | AGOFF [online], Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher, 1 czerwca 2014 [dostęp 2026-07-14] (niem.).
  14. ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  15. ↑ Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, isap.sejm.gov.pl, 25 września 1954 [dostęp 2026-08-11] (pol.).
  16. ↑ Uchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71)
  17. ↑ Uchwała Nr 25 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 sierpnia 1959 r. w sprawie zniesienia, utworzenia, zmiany granic oraz przeniesienia siedzib niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 34), zatwierdzona uchwałą Rady Ministrów Nr 458/59 z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad
  18. ↑ Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych., isap.sejm.gov.pl, 29 listopada 1972 [dostęp 2026-07-14] (pol.).
  19. ↑ Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165)
  20. ↑ Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.
  21. ↑ Rozporządzenie Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów rejonowych. [online], isap.sejm.gov.pl, 1 sierpnia 1990 [dostęp 2026-07-14] (pol.).
  22. ↑ Goszczyna, [w:] Damian Dąbrowski, Pałace Śląska, www.palaceslaska.pl, marzec 2012 [dostęp 2026-08-11] (pol.).
  23. ↑ Uchwała Nr XIII/66/25 Rady Gminy Domaniów z dnia 10 marca 2025 r. w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej w Goszczynie (dostęp 2026-08-11)
  24. ↑ Strategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 18 i 153
  25. ↑ Krzysztof A. Trybulski, Fundacja przejmie szkołę w Goszczynie [online], tuolawa.pl, 6 marca 2013 [dostęp 2026-08-11] (pol.).
  26. ↑ Rodzice walczą o szkołę w Goszczynie - Olawa24.pl [online], olawa24.pl, 9 kwietnia 2022 [dostęp 2026-07-14] (pol.).
  27. ↑ Strategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 153
  28. ↑ Strategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 158
  29. ↑ Strategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 160
  30. ↑ Ochotnicza Straż Pożarna w Goszczynie, [w:] Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Oławie - Portal Gov.pl, Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Oławie [dostęp 2026-07-14] (pol.).
  31. ↑ Strategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 162
  32. ↑ Krajowy Rejestr Kół Gospodyń Wiejskich [online], krkgw.arimr.gov.pl [dostęp 2026-07-14] [zarchiwizowane z adresu 2024-02-16].
  33. ↑ NZOZ - Goszczyna [online], ŚwiatPrzychodni.pl [dostęp 2026-07-22] (pol.).
  34. ↑ dawne województwo wrocławskie - Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu [online], wosoz.ibip.wroc.pl [dostęp 2026-07-14] [zarchiwizowane z adresu 2026-06-07].
  35. ↑ Stan na 16 czerwca 1933 roku.
  36. 1 2 Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Ohlau. 2006. [dostęp 2014-06-12]. (niem.).
  37. ↑ Stan na 17 maja 1939 roku.
  38. ↑ BDL :: Bank Danych Lokalnych. Główny Urząd Statystyczny, 2014. [dostęp 2014-06-12]. (pol.).
  39. ↑ Stan na 1 stycznia 2009 roku.
  40. ↑ Raport o stanie gminy Domaniów..., s. 4

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.