SM UB-67

SM UB-67
Ilustracja
SM UB-64, okręt siostrzany UB-67
Klasa

okręt podwodny

Typ

UB III

Projekt

44

Historia
Stocznia

Germaniawerft, Kilonia Cesarstwo Niemieckie

Położenie stępki

1916

Wodowanie

16 czerwca 1917

 Kaiserliche Marine
Nazwa

SM UB-67

Wejście do służby

23 sierpnia 1917

Los okrętu

poddany w 1918 Wielkiej Brytanii, złomowany w 1922

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu


513 ton
647 ton

Długość

55,83 metra

Szerokość

5,8 metra

Zanurzenie

3,67 metra

Zanurzenie testowe

50 metrów

Rodzaj kadłuba

dwukadłubowy

Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 809 kW (1100 KM)
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 580 kW (788 KM)
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu


13,2 węzła
7,6 węzła

Zasięg

na powierzchni: 9090 Mm przy 6 węzłach
w zanurzeniu: 55 Mm przy 4 węzłach

Uzbrojenie
1 działo kal. 8,8 cm, 10 torped
Wyrzutnie torpedowe

5 × 500 mm

Załoga

34

SM UB-67 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 zbudowanych jednostek typu UB III.

Okręt miał wyporność 513 ton w położeniu nawodnym i 647 ton pod wodą, a jego główną bronią było 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13,2 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu, osiągając zasięg nawodny wynoszący 9090 Mm przy prędkości 6 węzłów (i 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą).

UB-67 został zwodowany 16 czerwca 1917 roku w stoczni Germaniawerft w Kilonii, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 23 sierpnia 1917 roku. W czasie służby operacyjnej w 5. Flotylli U-Bootów i 1. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte odbył trzy patrole bojowe, podczas których zatopił jeden statek o pojemności 13 936 BRT i trałowiec o wyporności 810 ton. SM UB-67 został poddany Wielkiej Brytanii w listopadzie 1918 roku w wyniku podpisania rozejmu w Compiègne, a następnie złomowany w Swansea w 1922 roku.

Projekt i budowa

Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wzywało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, który miał zostać wykorzystany w działaniach blokadowych Wielkiej Brytanii[1]. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych zabierała zbyt wiele czasu, podobnie jak produkcja używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy. Konsekwencją był duży niedobór jednostek tej klasy w niemieckiej flocie[1][2]. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, który można było szybko zbudować[3]. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczone było przeważnie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne musiały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich i na Morzu Śródziemnym[4][5]. Zrezygnowano z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej[6][7].

Projekt nowego okrętu podwodnego średniej wielkości oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II[2][4]. Dziobowej części okrętu nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk[4]. Znacznie zwiększono moc silników spalinowych i elektrycznych, jak i pojemność zbiorników paliwa, jednak odbyło się to kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o blisko 30% ich pojemności w stosunku do SM U-16, przez co spadła prędkość podwodna i zasięg[4]. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością i krótkim czasem zanurzania, wynoszącym 30 sekund[8][9]. Budowa okrętów o nadanym przez Inspektorat U-Bootów numerze projektu 44, zwanych później typem UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typu UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku[4].

Przyszły UB-67 zamówiony został 20 maja 1916 roku jako jednostka z liczącej 24 jednostki I serii okrętów typu UB III[10][11][a]. Powstał w stoczni Germaniawerft w Kilonii jako jeden z ośmiu okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni[4][12]. UB-67 otrzymał numer stoczniowy 285 (Werk 285)[10][13]. Stępkę okrętu położono w 1916 roku[13], a zwodowany został 16 czerwca 1917 roku[9][14]. Koszt budowy okrętu wyniósł 3 mln 276 tys. marek[15].

Dane taktyczno-techniczne

Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu podwodnego UB-110
Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu UB-110

SM UB-67 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej[7][16]. Długość całkowita wynosiła 55,83 metra, szerokość 5,8 metra i zanurzenie 3,67 metra[7][15]. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości[15][17]. Podzielony był grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centrala, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy[18]. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra[15][17]. Dziób jednostki przystosowany był do przecinania sieci przeciwpodwodnych[19]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 513 ton, a w zanurzeniu 647 ton[7][15].

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne MAN S6V35/35 o łącznej mocy 809 kW (1100 KM) przy 450 obr./min, zaś pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min[7][20]. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda[9]. Jednostka wyposażona była w dwa stery kierunku i dwa podwójne stery głębokości[21]. Okręt osiągał prędkość 13,2 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu[7][15]. Zasięg wynosił 9090 Mm przy prędkości 6 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą[7][15]. Zbiorniki mieściły 75 ton paliwa[13][15][b], a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi[21]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów[8][13][c], zaś czas wykonania manewru zanurzenia 30 sekund[8][22].

Głównym uzbrojeniem okrętu było pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna na rufie, z łącznym zapasem 10 torped[5][9]. Broń artyleryjską stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 8,8 cm TK C/08 L/30, z zapasem amunicji wynoszącym od 160 do 296 naboi[9][13]. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy[19]. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa[9].

Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy[8][21][d].

Służba

1917 rok

SM[e] UB-67 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 23 sierpnia 1917 roku[10][23]. Dowódcą jednostki został mianowany por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Albrecht von Dewitz, dowodzący wcześniej UC-15, UB-14 i UC-38[24]. Po okresie szkolenia U-Boot 24 października wszedł w skład 5. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte[10]. Okręt miał zostać wysłany na Morze Śródziemne, jednak nigdy tam nie dotarł (w K.u.K. Kriegsmarine jednostka otrzymała oznaczenie U-67)[23][25]. 1 grudnia nowym dowódcą U-Boota został kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) Gerhard Schulz, dowodzący uprzednio UC-27[26].

1918 rok

W 1918 roku na okręcie w miejsce działa kalibru 8,8 cm zamontowano działo kalibru 10,5 cm Utof C/16 L/45 (zapas pocisków wynosił od 108 do 192)[9][27]. 4 lutego w odległości 15 Mm na północny zachód od wyspy Inishtrahull UB-67 storpedował bez ostrzeżenia zbudowany w 1917 roku duży uzbrojony brytyjski parowiec „Aurania” o pojemności 13 936 BRT, płynący pod balastem z Liverpoolu do Nowego Jorku[28][29]. Trafiony dwoma torpedami ciężko uszkodzony statek został sztrandowany w pobliżu Tobermory, jednak ostatecznie uległ zniszczeniu (na pozycji 56°36′N 6°20′W/56,600000 -6,333333; w wyniku ataku zginęło ośmiu członków załogi)[29][30].

1 kwietnia UB-67 został skierowany do Flotylli Szkolnej U-Bootów, gdzie służył jako jednostka szkolna[10][23]. 21 października okręt ponownie przyporządkowano do formacji bojowej – 1. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte[10][31]. Tego dnia dowództwo U-Boota objął por. mar. Hellmuth von Doemming, dowodzący poprzednio UC-52[32]. 25 października UB-67 wyszedł z Helgolandu, by wziąć udział w planowanej operacji sił głównych Hochseeflotte przeciwko Royal Navy[31]. Rankiem 4 listopada w odległości 12 Mm na północny wschód od Sunderlandu U-Boot doznał lekkich uszkodzeń w wyniku pojedynku artyleryjskiego z brytyjskim okrętem patrolowym[33]. Wieczorem 10 listopada nieopodal wysp Farne (na pozycji 55°38′N 1°30′W/55,633333 -1,500000) okręt podwodny będąc w zanurzeniu wystrzelił pojedynczą torpedę w kierunku zbudowanego w 1916 roku brytyjskiego trałowca HMS „Ascot” o wyporności 810 ton[34][35]. Trafiona jednostka zatonęła, a w wyniku ataku zginęło 51 członków załogi[35][f]. HMS „Ascot” był ostatnim alianckim okrętem zatopionym podczas I wojny światowej[35][36][31]. U-Boot dotarł do bazy w Kilonii 13 listopada[37].

Po zakończeniu działań wojennych, w myśl postanowień rozejmu w Compiègne, SM UB-64 został 24 listopada 1918 roku poddany Brytyjczykom, a w 1922 roku złomowano go w Swansea[7][23].

Podsumowanie działalności bojowej

W latach 1917–1918 SM UB-67 odbył łącznie trzy patrole bojowe, podczas których zatopił jeden statek o pojemności 13 936 BRT i trałowiec o wyporności 810 ton[10][38]. Na pokładach zatopionych jednostek zginęło 59 osób, w tym 51 na brytyjskim trałowcu HMS „Ascot”[35][38]. Pełne zestawienie bojowych osiągnięć okrętu przedstawia poniższa tabela[38]:

Lista zatopionych jednostek
Data Nazwa Państwo Tonaż[g] Los jednostki
4 lutego 1918 „Aurania”  Wielka Brytania 13 936 zatopiony
10 listopada 1918 HMS „Ascot”  Royal Navy 810 zatopiony
RAZEM zatopione: 2

Uwagi

  1. ↑ W innym miejscu Rössler 1989 ↓, s. 57 podaje, że okręt został zamówiony 2 maja 1916 roku.
  2. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181 podają, że zbiorniki okrętu mieściły od 78 do 86 ton paliwa.
  3. ↑ UB III ↓ podaje, że dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 75 metrów.
  4. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111 podaje, że załoga okrętu liczyła 36 ludzi.
  5. ↑ SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.
  6. ↑ Perepeczko 2014 ↓, s. 485 podaje, że w wyniku ataku zginęła cała załoga trałowca licząca 16 oficerów i 47 podoficerów i marynarzy.
  7. ↑ Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto, a w przypadku okrętów podana jest wyporność w tonach.

Przypisy

Bibliografia

  • British Merchant Ships Lost to Enemy Action Part 3 of 3 – September 1917-November 1918 in date order. naval-history.net, 2011-02-08. [dostęp 2025-02-26]. (ang.).
  • Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. Robert Gardiner, Randal Gray (red.). London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.).
  • Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
  • R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: Napoleon V, 2014. ISBN 978-83-7889-074-4.
  • Ivan Gogin: UB48 (UB III) medium submarines (1917 - 1918). Navypedia. [dostęp 2025-02-26]. (ang.).
  • Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
  • Erich Gröner: Die deutschen Kriegsschiffe 1815–1945: U-Boote, Hilfskreuzer, Minenschiffe, Netzleger, Sperrbrecher. T. 3. Koblenz: Bernard & Graefe, 1985. ISBN 3-7637-4802-4. (niem.).
  • Guðmundur Helgason: Aurania. uboat.net. [dostęp 2025-02-26]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Germaniawerft, Kiel. uboat.net. [dostęp 2025-02-26]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: HMS Ascot. uboat.net. [dostęp 2025-02-26]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Kapitänleutnant Albrecht von Dewitz. uboat.net. [dostęp 2025-02-26]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Kapitänleutnant Gerhard Schulz. uboat.net. [dostęp 2025-02-26]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Oberleutnant zur See Hellmuth von Doemming. uboat.net. [dostęp 2025-02-26]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Ships hit by UB 67. uboat.net. [dostęp 2025-02-26]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: UB 67. uboat.net. [dostęp 2025-02-26]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: UB III. uboat.net. [dostęp 2025-02-26]. (ang.).
  • Ulf Kaack: Niemieckie okręty podwodne: pełna historia. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2023, seria: Panorama Techniki Wojskowej. ISBN 978-83-7020-879-0.
  • Witold Koszela: Zapomniana flota. Okręty Austro-Węgier w I wojnie światowej. Oświęcim: Napoleon V, 2019. ISBN 978-83-8178-199-2.
  • Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
  • Andrzej Perepeczko: U-Booty I wojny światowej. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2014. ISBN 978-83-7889-071-3.
  • Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9. (ang.).
  • Gordon Williamson: U-booty Kajzera. Niemieckie okręty podwodne I wojny światowej. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2016. ISBN 978-83-65652-73-7.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.