SM UB-78

SM UB-78
Ilustracja
SM UB-64, okręt siostrzany UB-78
Klasa

okręt podwodny

Typ

UB III

Projekt

44

Historia
Stocznia

Blohm & Voss, Hamburg Cesarstwo Niemieckie

Położenie stępki

1916

Wodowanie

2 czerwca 1917

 Kaiserliche Marine
Nazwa

SM UB-78

Wejście do służby

20 października 1917

Zatonął

19 kwietnia 1918

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu


516 ton
648 ton

Długość

55,3 metra

Szerokość

5,8 metra

Zanurzenie

3,68 metra

Zanurzenie testowe

50 metrów

Rodzaj kadłuba

dwukadłubowy

Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 809 kW (1100 KM)
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 580 kW (788 KM)
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu


13,6 węzła
7,8 węzła

Zasięg

na powierzchni: 8680 Mm przy 8 węzłach
w zanurzeniu: 55 Mm przy 4 węzłach

Uzbrojenie
1 działo kal. 8,8 cm, 10 torped
Wyrzutnie torpedowe

5 × 500 mm

Załoga

34

SM UB-78 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 zbudowanych jednostek typu UB III.

Okręt miał wyporność 516 ton w położeniu nawodnym i 648 ton pod wodą, a jego główną bronią było 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13,6 węzła na powierzchni i 7,8 węzła w zanurzeniu, osiągając zasięg nawodny wynoszący 8680 Mm przy prędkości 8 węzłów (55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą).

UB-78 został zwodowany 2 czerwca 1917 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 20 października 1917 roku. W czasie służby operacyjnej w 5. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte i I Flotylli Flandria odbył pięć patroli bojowych, podczas których zatopił dwa statki o łącznej pojemności 1241 BRT, a ponadto uszkodził dwa statki o łącznej pojemności 7040 BRT. SM UB-78 zatonął wraz z całą załogą 19 kwietnia 1918 roku po wejściu na minę nieopodal Dover.

Projekt i budowa

Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wzywało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, który miał zostać wykorzystany w działaniach blokadowych Wielkiej Brytanii[1]. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych zabierała zbyt wiele czasu, podobnie jak produkcja używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy. Konsekwencją był duży niedobór jednostek tej klasy w niemieckiej flocie[1][2]. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, który można było szybko zbudować[3]. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczone było przeważnie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne musiały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich i na Morzu Śródziemnym[4][5]. Zrezygnowano z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej[6][7].

Projekt nowego okrętu podwodnego średniej wielkości oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II[2][4]. Dziobowej części okrętu nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk[4]. Znacznie zwiększono moc silników spalinowych i elektrycznych, jak i pojemność zbiorników paliwa, jednak odbyło się to kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o blisko 30% ich pojemności w stosunku do SM U-16, przez co spadła prędkość podwodna i zasięg[4]. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością i krótkim czasem zanurzania, wynoszącym 30 sekund[8][9]. Budowa okrętów o nadanym przez Inspektorat U-Bootów numerze projektu 44, zwanych później typem UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typu UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku[4].

Przyszły UB-78 zamówiony został 23 września 1916 roku jako jedna z liczącej 16 jednostek II serii okrętów typu UB III[10][11]. Powstał w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu jako jeden z 26 okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni[12]. UB-78 otrzymał numer stoczniowy 307 (Werk 307)[10][13]. Stępkę okrętu położono w 1916 roku[13], a zwodowany został 2 czerwca 1917 roku[14][15]. Koszt budowy okrętu wyniósł 3 mln 338 tys. marek[16].

Dane taktyczno-techniczne

Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu podwodnego UB-110
Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu UB-110

SM UB-78 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej[7][17]. Długość całkowita wynosiła 55,3 metra, szerokość 5,8 metra i zanurzenie 3,68 metra[7][16]. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości[16][18]. Podzielony był grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centrala, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy[19]. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra[16][18]. Dziób jednostki przystosowany był do przecinania sieci przeciwpodwodnych[20]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 516 ton, a w zanurzeniu 648 ton[7][16].

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne MAN S6V35/35 o łącznej mocy 809 kW (1100 KM) przy 450 obr./min, zaś pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min[7][21]. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda[9]. Jednostka wyposażona była w dwa stery kierunku i dwa podwójne stery głębokości[22]. Okręt osiągał prędkość 13,6 węzła na powierzchni i 7,8 węzła w zanurzeniu[7][16]. Zasięg wynosił 8680 Mm przy prędkości 8 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą[7][16]. Zbiorniki mieściły 73 tony paliwa[13][16][a], a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi[22]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów[13][23], zaś czas wykonania manewru zanurzenia 30 sekund[8][24].

Głównym uzbrojeniem okrętu było pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna na rufie, z łącznym zapasem 10 torped[5][9]. Broń artyleryjską stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 8,8 cm TK C/08 L/30, z zapasem amunicji wynoszącym od 160 do 296 naboi[9][13]. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy[20]. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa[9].

Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy[8][22][b].

Służba

SM[c] UB-78 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 20 października 1917 roku[10][14]. Dowódcą jednostki został mianowany kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) Woldemar Petri[25]. Po okresie szkolenia U-Boot 2 stycznia 1918 roku wszedł w skład 5. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte z bazą w Bremerhaven[10][26].

16 lutego nowym dowódcą okrętu został por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Ulrich Pilzecker, dowodzący wcześniej UC-4, UB-10, UC-14 i UC-17[27]. 18 lutego UB-78 został włączony do I Flotylli Flandria[10][28]. 18 marca nastąpiła kolejna zmiana dowódcy okrętu: por. mar. Ulrich Pilzecker został zastąpiony przez por. mar. Arthura Stoßberga[29].

21 marca w odległości około 16 Mm na południowy wschód od Isle of May UB-78 uszkodził ogniem artyleryjskim zbudowany w 1898 roku brytyjski trawler „Strathearn” o pojemności 152 BRT[30]. Nazajutrz w odległości 3 Mm na północny wschód od ujścia Tyne okręt podwodny storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1915 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Polleon” o pojemności 1155 BRT, transportujący ładunek węgla z Blyth do Newcastle upon Tyne (w wyniku ataku śmierć poniosło czterech marynarzy)[31][32]. 25 marca na tych samych wodach (2 Mm od ujścia Tyne) U-Boot zatopił w ataku torpedowym zbudowany w 1914 roku brytyjski kuter (dryfter) HMD[d] „Border Lads” (86 BRT), który zatonął ze stratą czterech członków załogi[33][e]. Następnego dnia w odległości 1,5 Mm na wschód od ujścia Tyne UB-78 storpedował i uszkodził zbudowany w 1918 roku brytyjski zbiornikowiec „British Star” o pojemności 6888 BRT, który wypłynął pod balastem z North Shields (nikt nie zginął)[34].

19 kwietnia 1918 roku nieopodal Dover SM UB-78 wszedł na minę i zatonął wraz z całą, liczącą w tym rejsie 35 osób załogą na pozycji 51°01′N 1°17′E/51,016667 1,283333[10]. Starsze opracowania[f] podają, że okręt został zatopiony 9 maja 1918 roku na zachód od Cherbourga (na pozycji 49°49′N 1°40′W/49,816667 -1,666667), staranowany przez brytyjski parowiec „Queen Alexandra”, jednak zdarzenie to dotyczyło w rzeczywistości UC-78[10]. Wrak UB-78 został odnaleziony i zidentyfikowany przez lokalnych nurków, którzy m.in. wydobyli śruby okrętu; spoczywa na maksymalnej głębokości 27 metrów[10][35].

Podsumowanie działalności bojowej

Podczas wojny SM UB-78 odbył pięć patroli bojowych, podczas których zatopił dwa statki o łącznej pojemności 1241 BRT i uszkodził dwa statki o łącznej pojemności 7040 BRT[10][36]. Na pokładach zatopionych jednostek zginęło co najmniej osiem osób: po cztery na pokładach parowca „Polleon” i dryftera HMD „Border Lads”[32][33]. Pełne zestawienie bojowych osiągnięć okrętu przedstawia poniższa tabela[36]:

Lista zatopionych i uszkodzonych jednostek
Data Nazwa Państwo Tonaż[g] Los jednostki
21 marca 1918 „Strathearn”  Wielka Brytania 152 uszkodzony
22 marca 1918 „Polleon”  Wielka Brytania 1155 zatopiony
25 marca 1918 HMD „Border Lads”  Royal Navy 86 zatopiony
26 marca 1918 „British Star”  Wielka Brytania 6888 uszkodzony
RAZEM zatopione: 2
uszkodzone: 2

Uwagi

  1. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181 podają, że zbiorniki okrętu mieściły od 78 do 86 ton paliwa.
  2. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111 podaje, że załoga okrętu liczyła 36 ludzi; w momencie zatopienia na pokładzie UB-78 było 35 osób[10][14].
  3. ↑ SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.
  4. ↑ HMD – His Majesty’s Drifter – Kuter Jego Mości.
  5. ↑ Ponieważ kutry były pierwotnie jednostkami cywilnymi, podana jest ich pojemność brutto, występująca w źródłach, zamiast wyporności podawanej standardowo dla jednostek wojennych.
  6. ↑ Gogin 2025 ↓, Gröner 1985 ↓, s. 54, Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181, Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 330, Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 562 i Perepeczko 2014 ↓, s. 470.
  7. ↑ Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto.

Przypisy

Bibliografia

  • British Merchant Ships Lost to Enemy Action Part 3 of 3 – September 1917-November 1918 in date order. naval-history.net, 2011-02-08. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
  • Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. Robert Gardiner, Randal Gray (red.). London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.).
  • Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
  • R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: Napoleon V, 2014. ISBN 978-83-7889-074-4.
  • Ivan Gogin: UB48 (UB III) medium submarines (1917 - 1918). Navypedia. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
  • Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
  • Erich Gröner: Die deutschen Kriegsschiffe 1815–1945: U-Boote, Hilfskreuzer, Minenschiffe, Netzleger, Sperrbrecher. T. 3. Koblenz: Bernard & Graefe, 1985. ISBN 3-7637-4802-4. (niem.).
  • Guðmundur Helgason: Blohm & Voss, Hamburg. uboat.net. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: British Star. uboat.net. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: HMD Border Lads. uboat.net. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Kapitänleutnant Woldemar Petri. uboat.net. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Oberleutnant zur See Arthur Stoßberg. uboat.net. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Oberleutnant zur See Ulrich Pilzecker. uboat.net. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Polleon. uboat.net. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Ships hit by UB 78. uboat.net. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: Strathearn. uboat.net. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: UB 78. uboat.net. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
  • Guðmundur Helgason: UB III. uboat.net. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
  • Bodo Herzog: Deutsche U-Boote 1906–1966. Erlangen: Karl Müller Verlag, 1993. ISBN 3-86070-036-7. (niem.).
  • Ulf Kaack: Niemieckie okręty podwodne: pełna historia. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2023, seria: Panorama Techniki Wojskowej. ISBN 978-83-7020-879-0.
  • Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
  • Andrzej Perepeczko: U-Booty I wojny światowej. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2014. ISBN 978-83-7889-071-3.
  • Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9. (ang.).
  • UB 78. canterburydivers.org.uk. [dostęp 2025-10-27]. (ang.).
  • Gordon Williamson: U-booty Kajzera. Niemieckie okręty podwodne I wojny światowej. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2016. ISBN 978-83-65652-73-7.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.