Tapuia

Tapuia
Orlandin, Piovesan et Carneiro, 2024
Samica (paratyp) Tapuia navarroi, widok grzbietowy i brzuszny
Samiec (holotyp) Tapuia chalupae, widok grzbietowy i brzuszny
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Rząd	motyle
Podrząd	Glossata
Infrarząd	motyle różnoskrzydłe
Nadrodzina	Bombycoidea
Rodzina	Apatelodidae
Rodzaj	Tapuia
Typ nomenklatoryczny
Apatelodes sericea Schaus, 1895

Tapuia – rodzaj motyli z rodziny Apatelodidae. Obejmuje 15 opisanych gatunków.

Skrzydło przednie jest wydłużone, trójkątne z wklęśnięciem zewnętrznego brzegu między wierzchołkiem a końcem drugiej gałęzi żyłki medialnej. Jego użyłkowanie charakteryzuje się drugą gałęzią sektora radialnego wychodzącą z jego gałęzi pierwszej lub ze wspólnego odcinka gałęzi trzeciej i czwartej. Wierzch tego skrzydła ma tło w odcieniach brązu lub szarości z łatą ciemniejszych łusek koło wewnętrznej krawędzi w części nasadowej. Na tle tym obecnych jest od dwóch do czterech ciemnych, niewyraźnych, zygzakowatych linii biegnących od brzegu przedniego do wewnętrznego. W okolicy wierzchołkowej występują dwie przezroczyste kropki, jedna między trzecią a czwartą gałęzią sektora radialnego, druga między czwartą gałęzią tego sektora a pierwszą gałęzią żyłki medialnej, którym od strony dosiebnej towarzyszą dwie kropki czarne – kropki te odróżniają rodzaj od podobnie ubarwionego i użyłkowanego Apatelodes. Spód przedniego skrzydła jest jaśniejszy od wierzchu i ma słabiej zaznaczony wzór^[1].

Wierzch skrzydła tylnego jest rudobrązowy, brązowawy lub szarawy z brązowymi kropkami u krawędzi i brązowawymi łuskami w kącie tylnym, spód zaś podobnie ubarwiony, ale pozbawiony kropek, za to z dwiema nieregularnymi, równoległymi do zewnętrznej krawędzi liniami w okolicy dyskowej. Wędzidełko samca jest długie i zakrzywione, samicy natomiast ma postać licznych, brązowych szczecinek^[1].

Samcze genitalia cechują się tarczowatym, na całej powierzchni zesklerotyzowanym tegumenem, brakiem gnatosa, słabiej od unkusa i tegumenu zesklerotyzowaną, niemal dwukrotnie od unkusa dłuższą, prostokątną ze spiczastym szczytem, pozbawioną sakulusa walwą o spiczastym, wystającym dobrzusznie pod kątem 45° wyrostku na koście. W widoku bocznym unkus, z wyjątkiem T. combi, jest co najmniej tak długi jak tegumen i kątowo zgięty, a w widoku grzbietowym tak szeroki jak tegumen, o szczycie do nasady prostopadłym i zaostrzonym. Spłaszczone bocznie wyrostki towarzyszące wystają z krawędzi unkusa pod kątem 45° względem jego szczytu. Zesklerotyzowana, niemal prostokątna fultura inferior ma dwupłatowy brzeg tylny. Sam edeagus jest krótki, walcowaty, ze ściętym, dobrzusznie wystającym cekum. U części gatunków obecne są ciernie w wezyce^[1].

Samica ma ósme tergum odwłoka z trójkątną płytką i szerokimi ramionami bocznymi. Przydatki przednie i tylne są cienkie, walcowate z nieco szpatułkowatym szczytem i jednakowo długie, a półrurkowata, krótka płytka postwaginalna słabo zesklerotyzowana, U-kształtna i niepołączona z płytką antewaginalną. Torebkę kopulacyjną cechuje jajowaty, błoniasty korpus z małym, kolistym i opatrzonym dowewnętrznie skierowanymi kolcami znamieniem oraz trzykrotnie od korpusu dłuższy przewód. Grzbietobrzusznie wydłużoną, zesklerotyzowaną brodawkę odbytową obrastają szczecinki^[1].

Rodzaj neotropikalny, znany z Meksyku, Kostaryki, Panamy, Gujany Francuskiej, Ekwadoru, Boliwii i Brazylii^[2].

Rodzaj ten wprowadzony został w 2024 roku przez Eltona Orlandina, Mônicę Piovesan i Eduarda Carneira na łamach „Invertebrate Systematics”. Wyróżniono go na podstawie wyników molekularno-morfologicznej analizy filogenetycznej. Gatunkiem typowym wyznaczono Apatelodes sericea. Nazwa rodzajowa pochodzi od określenia tapuia stosowanego przez kolonizatorów na miejscową ludność terenu dzisiejszej Brazylii^[1].

Do rodzaju zalicza się 15 opisanych gatunków^[2]:

• Tapuia banepa (Druce, 1904)
• Tapuia brunnea (Dognin, 1916)
• Tapuia chalupae (Herbin et Beccacece, 2018)
• Tapuia combi (Herbin, 2015)
• Tapuia hierax (Dognin, 1924)
• Tapuia je (Orlandin, Piovesan et Carneiro, 2022)
• Tapuia navarroi (Herbin et Beccacece, 2018)
• Tapuia parvula (Schaus, 1894)
• Tapuia penitente (Herbin et Mielke, 2018)
• Tapuia quadrata (Jones, 1908)
• Tapuia sadisma (Dyar, 1918)
• Tapuia schreiteri (Schaus, 1924)
• Tapuia sericea (Schaus, 1895)
• Tapuia velutina (Schaus, 1895)
• Tapuia zikani (Draudt, 1929)

Według wyników wspomnianej analizy Orlandina i innych z 2024 roku omawiany takson zajmuje pozycję siostrzaną dla rodzaju Asocia, tworząc z nim klad siostrzany dla rodzaju Kaweskar^[1].