Ephoria
| Ephoria | |||
| Herrich-Schäffer, 1855 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd | |||
| Nadrodzina |
Bombycoidea | ||
| Rodzina | |||
| Rodzaj |
Ephoria | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Ephoria m.paradoxa Herrich-Schäffer, 1855 | |||
| Synonimy | |||
| |||
Ephoria – rodzaj motyli z rodziny Apatelodidae. Obejmuje 18 opisanych gatunków.
Morfologia
Motyle o podstawowym ubarwieniu ciała i tła skrzydeł słomkowożółtym[1][2].
Przednie skrzydło ma wzór z ciemnych, szarawych lub brązowawych linii i kropek. Jego krawędź zewnętrzna jest powrębiana; między wierzchołkiem a drugą gałęzią żyłki medialnej występuje wklęśnięcie, acz cecha ta jest wyrażona słabiej niż u rodzajów Apatelodes i Olceclostera[1][2]. W użyłkowaniu skrzydła przedniego obecne są tylko trzy gałęzie sektora radialnego[1].
Odwłok, z wyjątkiem E. julieta, charakteryzuje się biegnącą przez środek spodniej części, podłużną, dobrze zaznaczoną, brązową linią[1][2]. Genitalia samic nie odbiegają zbytnio budową od rodzajów pokrewnych, odznaczając się jedynie występowaniem dwóch równolegle umieszczonych znamion w korpusie torebki kopulacyjnej[1]. Samcze genitalia cechuje natomiast nie krótszy od tegumenu[1], pierścieniowaty, kolisty unkus[2] o spiczastym szczycie, umieszczona u nasady unkusa para zesklerotyzowanych wyrostków towarzyszących o formie małych, dobrzusznie zwróconych kolców oraz walwa ze zesklerotyzowanym wyrostkiem sakulusa[1][2].
Rozprzestrzenienie
Rodzaj neotropikalny, znany z południowego Meksyku, Gwatemali, Hondurasu, Kostaryki, Panamy, Kolumbii, Trynidadu i Tobago, Surinamu, Gujany Francuskiej, Ekwadoru, Peru, Boliwii, północnej Argentyny i Brazylii[1][3].
Taksonomia i ewolucja
Kladogram Apatelodidae wg Orlandina i innych (2024)
Kladogram 11 gat. z rodzaju wg Orlandina i innych (2025)
|
Rodzaj ten wprowadzony został w 1855 roku przez Gottlieba A.W. Herricha-Schäffera. Jedynym zaliczonym doń gatunkiem była wówczas Ephoria m.paradoxa[4], synonim Phalaena ephora[1]. W 1856 roku Francis Walker wprowadził rodzaj Colabata z opisanym w tej samej publikacji C. lineosa jako jedynym gatunkiem[5]. W 1929 roku Max W.K. Draudt zsynonimizował C. lineosa z Andriasa (?) marginalis i umieścił w rodzaju Colabata w sumie dziesięć gatunków[6]. Synonimizacji Colabata z Ephoria dokonał w 1996 roku Vitor Osmar Becker[7].
We współczesnym sensie omawiany rodzaj zdefiniowany został w 2024 roku przez Eltona Orlandina, Mônicę Piovesan i Eduarda Carneira na podstawie wyników molekularno-morfologicznej analizy filogenetycznej[2]. W 2025 roku ta trójka autorów we współpracy z Rafałem Garlaczem dokonała rewizji rodzaju, opisując w jego obrębie liczne nowe gatunki[1].
W sumie do rodzaju zalicza się 18 opisanych gatunków[1][3]:
- Ephoria dandara Orlandin et Piovesan, 2025
- Ephoria dora (Schaus, 1896)
- Ephoria ephora (Cramer, 1781)
- Ephoria hermosa Orlandin et Garlacz, 2025
- Ephoria hoppi (Draudt, 1929)
- Ephoria jelski Orlandin et Garlacz, 2025
- Ephoria julieta Orlandin et Piovesan, 2025
- Ephoria lybia (Druce, 1898)
- Ephoria manuarensis Orlandin et Piovesan, 2025
- Ephoria marginalis (Walker, 1856)
- Ephoria mendozata (Dognin, 1923)
- Ephoria nguaka Orlandin et Piovesan, 2025
- Ephoria nubilosa (Dognin, 1924)
- Ephoria thea (Schaus, 1924)
- Ephoria uzita (Druce, 1899)
- Ephoria yanisi Herbin et Mielke, 2018
- Ephoria yrerua Orlandin et Piovesan, 2025
Według wyników wspomnianej analizy Orlandina i innych z 2024 roku omawiany takson zajmuje pozycję siostrzaną dla rodzaju Lempirodes, tworząc z nim klad siostrzany dla rodzaju Zanola. Te trzy rodzaje tworzą zaś klad siostrzany dla kladu tworzonego przez rodzaje Thelosia, Zapatodes, Olceclostera i Falcatelodes[2].
Z kolei wyniki molekularnej analizy filogenetycznej 11 gatunków z omawianego rodzaju wskazują na zajmowanie pozycji bazalnej przez E. marginalis. W obrębie pozostałych gatunków miejsce bazalne zajął klad tworzony przez E. dora i E. ephora[1].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Elton Orlandin, Mônica Piovesan, Rafał Garlacz, Eduardo Carneiro. Revision of Ephoria (Lepidoptera: Bombycoidea: Apatelodidae) with description of seven new species. „Biologia (Bratislava)”. 80, s. 905–935, 2025. Springer. DOI: 10.1007/s11756-025-01882-y.
- 1 2 3 4 5 6 7 Elton Orlandin, Mônica Piovesan, Eduardo Carneiro. Systematics of Apatelodidae Neumoegen & Dyar, 1894 (Lepidoptera: Bombycoidea) based on molecular and morphological data. „Invertebrate Systematics”. 38, 2024. CSIRO Publishing. DOI: 10.1071/IS24041.
- 1 2 Ephoria Herrich-Schäffer, 1855. [w:] Catalogue of Life [on-line]. [dostęp 2026-07-24].
- ↑ Gottlieb August Wilhelm Herrich-Schäffer: Systematische Bearbeitung der Schmetterlinge von Europa, zugleich als Text, Revision und Supplement zu J. Hübner’s Sammlung Europäischer Schmetterlinge. Band 6. Regensburg: 1855, s. 1–178. [dostęp 2026-07-24].
- ↑ F. Walker: List of the Specimens of Lepidopterous Insects in the Collection of the British Museum. Part VII. Lepidoptera Heterocera. London: British Museum (Natural History), 1856, s. 1509–1808 (1736).
- ↑ Max Wilhelm Karl Draudt, Familia Bombycidae. Zanolinae, [w:] A. Zeits (red.), Die amerikanischen Spinner und Schwärmer. Die Groß Schmetterlinge der Erde, Stuttgart: Verlag des Seitzschen Werkes, 1929, s. 693–711.
- ↑ V.O. Becker, Apatelodidae, [w:] J.B. Heppner (red.), Atlas of Neotropical Lepidoptera: v. 5B. Checklist: Part 4B. Drepanioidea-Bombycoidea-Sphingoidea, Gainesville: Scientific Publishers, 1996, s. 13–17.