U-206 (1941)
 Siostrzana jednostka U-206 – U-203 w czerwcu 1942 roku | |
| Klasa | |
|---|---|
| Typ | |
| Historia | |
| Stocznia | |
| Położenie stępki |
17 czerwca 1940 |
| Wodowanie |
4 kwietnia 1941 |
 Kriegsmarine
| |
| Nazwa |
U-206 |
| Wejście do służby |
17 maja 1941 |
| Los okrętu |
zaginął po 29 listopada 1941 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Długość |
67,1 metra |
| Szerokość |
6,2 metra |
| Zanurzenie |
4,74 metra |
| Zanurzenie testowe |
100 metrów |
| Rodzaj kadłuba | |
| Materiał kadłuba | |
| Napęd | |
| 2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 3200 KM 2 silniki elektryczne o łącznej mocy 750 KM 2 śruby | |
| Prędkość • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Zasięg |
na powierzchni: 8500 Mm przy 10 węzłach |
| Sensory | |
| GHG, S-Gerät | |
| Uzbrojenie | |
| 1 działo kal. 88 mm 1 działko plot. kal. 20 mm | |
| Wyrzutnie torpedowe |
5 × 533 mm |
| Załoga |
44 |
U-206 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej.
Wyporność U-Boota wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton pod wodą, a jego główną bronią było 14 torped o kalibrze 533 mm, wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Jednostka rozwijała na powierzchni maksymalną prędkość 17,7 węzła, jej zasięg przy prędkości 10 węzłów wynosił 8500 Mm.
Okręt został zwodowany 4 kwietnia 1941 roku w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii, a 17 maja 1941 roku wcielono go do służby w Kriegsmarine. Pływając w składzie 3. Flotylli U-Bootów U-206 odbył trzy patrole bojowe, podczas których zatopił dwa statki o łącznej pojemności 3283 BRT i korwetę o wyporności 925 ton. U-Boot zaginął po 29 listopada 1941 roku w Zatoce Biskajskiej; prawdopodobnie zatonął 30 listopada po wejściu na brytyjską minę.
Projekt i budowa
Jednostki typu VIIC były kolejnym ewolucyjnym ulepszeniem najliczniej budowanych w Niemczech okrętów typu VII. Poprzednik – typ VIIB – miał niewystarczający zasięg i za mało miejsca pod pokładem, by można było zainstalować sonar[1][2]. Opracowany w 1938 roku projekt nowego okrętu różnił się od poprzedniej wersji m.in. zwiększoną grubością blach kadłuba sztywnego (z 16 do 18,5 mm, co zwiększyło maksymalną głębokość zanurzenia z 200 metrów do 250–280 metrów), przedłużeniem kadłuba o 60 cm i kiosku o 30 cm oraz powiększeniem zbiorników paliwa o 5,4 m³, co poprawiło zasięg[3][4]. Powiększone rozmiary pozwoliły na instalację aktywnego sonaru S-Gerät, który uzupełniał pasywny Gruppenhorchgerät (GHG)[1][2]. Do zakończenia wojny do służby weszło 568 okrętów typu VIIC[5][6].
U-206 zamówiono 16 października 1939 roku[7][8]. Został zbudowany w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii jako jeden z 58 okrętów typu VIIC zamówionych w tej wytwórni[9][10]. U-206 otrzymał numer stoczniowy 635 (Werk 635)[7][8]. Stępkę okrętu położono 17 czerwca 1940 roku, a zwodowany został 4 kwietnia 1941 roku[7][8].
Dane taktyczno-techniczne
U-206 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej[11]. Długość całkowita wynosiła 67,1 metra, szerokość 6,2 metra i zanurzenie 4,74 metra[6][12]. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 9,6 metra[6]. Wykonany ze stali pancernej CM 351 o grubości 18,5 mm kadłub sztywny miał 50,5 metra długości i 4,7 metra szerokości[13][14][a]. Podzielony był grodziami na sześć przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – przedział torpedowy ze sterami głębokości oraz GHG, II – przedział akumulatorów wraz z pomieszczeniami załogi, magazynem amunicji i toaletą, III – centrala z pomieszczeniem wielofunkcyjnym (mieszczącym drugą baterię akumulatorów, pomieszczenia załogi i kambuz), IV – przedział silników spalinowych, V – przedział silników elektrycznych, VI – rufowy przedział torpedowy ze sterami kierunku i głębokości[17]. Kadłub ciśnieniowy otoczony był kadłubem lekkim wykonanym z blach o grubości 4–8 mm[18]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 769 ton, a w zanurzeniu 871 ton[12][19][b].
Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Krupp-Germaniawerft F46 z doładowaniem o łącznej mocy 3200 KM przy 470-490 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym prądu stałego AEG GU 460/8-276 o łącznej mocy 560 kW (750 KM) przy 295 obr./min[13][12]. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby, zapewniając maksymalną prędkość 17,7 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu[20][12]. Zasięg wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym (3250 Mm przy prędkości maksymalnej) oraz 80 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą (130 Mm przy 2 węzłach)[12][21]. Zbiorniki mieściły 113,47 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów AFA 33 MAL 800 W po 62 ogniwa każda, o łącznej pojemności 9160 Ah, masie 62 tony i czasie rozładowania 20 godzin[21][22]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia okrętu wynosiła 100 metrów, a głębokość zgniecenia 250–280 metrów[20][23].
Okręt wyposażony był w pięć wyrzutni torped o kalibrze 533 mm (cztery na dziobie i jedną rufową), z łącznym zapasem 14 torped (wymiennie okręt mógł przenosić 26 min typu TMA lub 39 min typu TMB)[24][25]. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 88 mm SK C/35 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym 220–250 naboi oraz pojedyncze działko przeciwlotnicze kalibru 20 mm C/38 L/65[6][24]. Jednostka wyposażona też była w pasywny sonar GHG i aktywny S-Gerät, a do obserwacji służyły dwa peryskopy Zeissa: bojowy i nocny[20][26].
Załoga okrętu składała się z czterech oficerów oraz 40 podoficerów i marynarzy[21][27][c].
Służba
U-206 został wcielony do służby w Kriegsmarine 17 maja 1941 roku[7][29]. Dowództwo okrętu objął por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Herbert Opitz, dowodzący wcześniej U-5[30]. U-Boot otrzymał numer poczty polowej M 41 306[8]. Do 1 czerwca załoga jednostki przechodziła szkolenie w składzie 3. Flotylli U-Bootów, operując z Kilonii[7][8].
Pierwszy rejs bojowy
5 sierpnia 1941 roku U-206 wyszedł z Trondheim, udając się na swój pierwszy wojenny patrol na Ocean Atlantycki[31][32]. 9 sierpnia o godzinie 05:28 w odległości około 100 Mm na południowy wschód od Islandii okręt zatopił za pomocą torpedy G7e zbudowany w 1918 roku brytyjski parowy trawler „Ocean Victor” o pojemności 202 BRT, który wypłynął 5 sierpnia z Reykjavíku na połów ryb[28][33]. Jednostka zatonęła na pozycji 62°33′N 14°07′W/62,550000 -14,116667 wraz z całą, liczącą 13 osób załogą[33]. Między 10 a 23 sierpnia okręt wchodził w skład wilczego stada „Grönland”[7][32]. 12 sierpnia U-206 wykrył jeden z alianckich konwojów płynących z Wysp Brytyjskich na zachód trasą na południe od Islandii, jednak eskorta nie pozwoliła mu na zbliżenie[34]. W dniach 23 sierpnia – 2 września operował w stadzie „Kurfürst”[7][32]. 26 sierpnia o godzinie 19:20 w odległości około 220 Mm na zachód od Hebrydów U-Boot uratował sześciu brytyjskich lotników z załogi bombowca Armstrong Whitworth Whitley Mk V Z6806 z 612. Eskadry RAF, uzyskawszy wcześniej osobistą zgodę na akcję od admirała Dönitza. Samolot w trakcie patrolu przeciw okrętom podwodnym został zmuszony do wodowania z powodu awarii lewego silnika o godzinie 13:15[32][35]. 1 września dowódca okrętu, por. mar. Herbert Opitz otrzymał awans na stopień kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant)[30]. Od 2 do 7 września U-206 został przyporządkowany do wilczego stada „Seewolf”[7][32].
Po trwającym 37 dni rejsie okręt 10 września dopłynął do bazy w Saint-Nazaire[31][32].
Drugi rejs bojowy
30 września 1941 roku U-Boot wyszedł z Saint-Nazaire na drugi patrol, udając się początkowo na wody północnego Atlantyku[31][36]. W dniach 2–23 października okręt operował w wilczym stadzie „Breslau”[7][36]. 14 października o godzinie 3:36 w odległości około 55 Mm na zachód od Gibraltaru U-206 wystrzelił salwę trzech torped w kierunku brytyjskiej korwety HMS „Fleur de Lys” (K122), która znajdowała się na patrolu przeciw okrętom podwodnym[28][37]. Po 92 sekundach jedna z torped trafiła okręt w lewą burtę pod mostkiem, powodując eksplozję magazynu amunicji i przełamanie się korwety na dwie części, które zatonęły w ciągu kilku minut[37][38]. W wyniku przeprowadzonego na pozycji 36°00′N 6°30′W/36,000000 -6,500000 ataku zginęło 70 z liczącej 73 osoby załogi (dowódca – por. mar. rez. A. Collins, czterech oficerów i 65 marynarzy); trzech marynarzy zostało wyłowionych po kilku godzinach przez hiszpański motorowiec „Castillo Villafranca”[28][37]. 18 października U-Boot wystrzelił trzy torpedy w kierunku okrętów eskortujących konwój HG-74, jednak nie uzyskał trafień[36]. Następnego dnia o godzinie 6:14 u wejścia do Cieśniny Gibraltarskiej (w odległości 14 Mm od Przylądka Tarify) U-206 wystrzelił dwie torpedy G7e w kierunku zbudowanego w 1924 roku brytyjskiego parowca „Baron Kelvin” o pojemności 3081 BRT, płynącego samotnie pod balastem na trasie Lizbona – Gibraltar – Melilla[28][39]. Statek został trafiony jedną torpedą z lewej burty, a o 6:27 kolejną, tym razem w śródokręcie; w rezultacie zatonął przez rufę na pozycji 35°57′N 5°54′W/35,950000 -5,900000[38][39]. Z 42 osób znajdujących się na parowcu zginęło 26 (19 członków załogi i siedmiu artylerzystów); kapitan, dwunastu członków załogi i dwóch artylerzystów zostało podjętych przez hiszpański statek handlowy „Urola”, a jednego rozbitka uratował brytyjski niszczyciel HMS „Duncan” (D99)[39].
28 października po 29 dniach spędzonych w morzu U-206 powrócił do Saint-Nazaire[31][36].
Trzeci rejs bojowy i utrata okrętu
29 listopada U-206 wyszedł z Saint-Nazaire wraz z U-71 z zadaniem przedarcia się na Morze Śródziemne[7][40]. O godzinie 18:00 na pozycji 47°09′N 2°35′W/47,150000 -2,583333 U-Boota opuścił eskortowiec Sperrbrecher i wtedy ostatni raz widziano okręt[7]. Prawdopodobnie zatonął około 30 listopada na południowy zachód od Saint-Nazaire, w wyniku eksplozji miny znajdującej się na brytyjskiej zagrodzie minowej „Beech”, rozbudowywanej przez lotnictwo od sierpnia 1940 roku[7][28]. Wraz z okrętem zginęła cała, licząca w tym rejsie 46 osób załoga[7][28]. Wcześniejsze ustalenia przypisywały jego zatopienie 30 listopada bombom głębinowym zrzuconym przez brytyjski samolot bombowy Whitley B z 502. Eskadry RAF na zachód od Nantes (na pozycji 46°55′N 7°16′W/46,916667 -7,266667)[29][41][42], jednak w rzeczywistości atak ten dotyczył U-71 i nie zadał mu uszkodzeń[7][28].
Podsumowanie działalności bojowej
U-206 odbył trzy patrole bojowe, spędzając w morzu 68 dni[31]. W ich trakcie zatopił dwa statki o łącznej pojemności 3283 BRT i korwetę o wyporności 925 ton, na pokładach których zginęło 109 osób[43]. Pełne zestawienie strat przedstawia poniższa tabela[43]:
| Data | Nazwa | Państwo | Tonaż[d] | Los jednostki |
|---|---|---|---|---|
| 9 sierpnia 1941 | „Ocean Victor” |  Wielka Brytania |
202 | zatopiony |
| 14 października 1941 | HMS „Fleur de Lys” |  Royal Navy |
925 | zatopiony |
| 19 października 1941 | „Baron Kelvin” | Wielka Brytania |
3081 | zatopiony |
| RAZEM | zatopione: | 3 | ||
Uwagi
- ↑ Stal CM 351 produkcji zakładów Kruppa składała się z 1,23% manganu, 0,3% krzemu, 0,17% węgla, 0,13% chromu oraz 0,1% wanadu i miała następujące parametry: wytrzymałość od 55 do 70 kg/mm², granicę plastyczności 45 kg/mm², ściskanie 60% i rozciąganie 28%[15][16].
- ↑ Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 242 podaje wyporność 749/851 ton; Rössler 1989 ↓, s. 335 i Miller 2000 ↓, s. 27 761/865 ton, zaś Gogin 2025 ↓ i Showell 2006 ↓, s. 81 769/1070 ton.
- ↑ W momencie zatopienia U-206 na jego pokładzie przebywało 46 osób[7][28].
- ↑ Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto, a w przypadku okrętów podana jest wyporność w tonach.
Przypisy
- 1 2 Rössler 1989 ↓, s. 115.
- 1 2 Borowiak 2009a ↓, s. 89.
- ↑ Rössler 1989 ↓, s. 115–116.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 90–91.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 94.
- 1 2 3 4 VIIC ↓.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 U-206 ↓.
- 1 2 3 4 5 Borowiak 2009b ↓, s. 104.
- ↑ Germaniawerft ↓.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 206.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 78.
- 1 2 3 4 5 Möller i Brack 2004 ↓, s. 73.
- 1 2 Gröner 1985 ↓, s. 72.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 92, 113.
- ↑ Rössler 1989 ↓, s. 157.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 113.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 113, 120–132.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 114.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 209.
- 1 2 3 Gogin 2025 ↓.
- 1 2 3 Borowiak 2009a ↓, s. 93.
- ↑ Gröner 1985 ↓, s. 74.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 91.
- 1 2 Borowiak 2009a ↓, s. 92.
- ↑ Miller 2000 ↓, s. 27.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 126.
- ↑ Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 242.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Borowiak 2009b ↓, s. 105.
- 1 2 Gröner 1985 ↓, s. 84.
- 1 2 Herbert Opitz ↓.
- 1 2 3 4 5 patrole ↓.
- 1 2 3 4 5 6 patrol 1 ↓.
- 1 2 Ocean Victor ↓.
- ↑ Blair 1998 ↓, s. 362–363.
- ↑ Blair 1998 ↓, s. 385.
- 1 2 3 4 patrol 2 ↓.
- 1 2 3 HMS Fleur de Lys (K 122) ↓.
- 1 2 Blair 1998 ↓, s. 418.
- 1 2 3 Baron Kelvin ↓.
- ↑ patrol 3 ↓.
- ↑ Möller i Brack 2004 ↓, s. 74.
- ↑ Blair 1998 ↓, s. 427.
- 1 2 uboatsucc ↓.
Bibliografia
- Clay Blair: Hitlera wojna U-Bootów. Myśliwi 1939–1942. Warszawa: Wydawnictwo Magnum, 1998. ISBN 83-85852-26-3.
- Mariusz Borowiak: Żelazne rekiny Dönitza. T. 1. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2009. ISBN 978-83-7020-400-6.
- Mariusz Borowiak: Żelazne rekiny Dönitza. T. 2. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2009. ISBN 978-83-7020-406-8.
- Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. Robert Gardiner, Roger Chesneau (red.). London: Conway Maritime Press, 1980. ISBN 0-85177-146-7. (ang.).
- Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Ivan Gogin: „VIIC” type seagoing submarines (1940–1944). Navypedia. [dostęp 2025-11-30]. (ang.).
- Erich Gröner: Die deutschen Kriegsschiffe 1815–1945: U-Boote, Hilfskreuzer, Minenschiffe, Netzleger, Sperrbrecher. T. 3. Koblenz: Bernard & Graefe, 1985. ISBN 3-7637-4802-4. (niem.).
- Guðmundur Helgason: Baron Kelvin. uboat.net. [dostęp 2025-11-30]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: F. Krupp Germaniawerft AG, Kiel. uboat.net. [dostęp 2025-11-30]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: HMS Fleur de Lys (K 122). uboat.net. [dostęp 2025-11-30]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Kapitänleutnant Herbert Opitz. uboat.net. [dostęp 2025-11-30]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Ocean Victor. uboat.net. [dostęp 2025-11-30]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-206. uboat.net. [dostęp 2025-11-30]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-206. uboat.net. [dostęp 2025-11-30]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-206. uboat.net. [dostęp 2025-11-30]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrols by U-206. uboat.net. [dostęp 2025-11-30]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Ships hit by U-206. uboat.net. [dostęp 2025-11-30]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Type VIIC. uboat.net. [dostęp 2025-11-30]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: U-206. uboat.net. [dostęp 2025-11-30]. (ang.).
- David Miller: U-Boats: History, Development and Equipment, 1914–1945. London: Conway Maritime Press, 2000. ISBN 978-0851777900. (ang.).
- Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9. (ang.).
- Jak P. Mallmann Showell: The U-Boat Century: German Submarine Warfare 1906–2006. London: Chatham Publishing, 2006. ISBN 978-1-86176-241-2. (ang.).