U-222
 Siostrzana jednostka U-222 – U-203 w czerwcu 1942 roku | |
| Klasa | |
|---|---|
| Typ | |
| Historia | |
| Stocznia | |
| Położenie stępki |
16 czerwca 1941 |
| Wodowanie |
28 marca 1942 |
 Kriegsmarine
| |
| Nazwa |
U-222 |
| Wejście do służby |
23 maja 1942 |
| Zatonął |
2 września 1942 |
| Los okrętu |
wydobyty, złomowany |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Długość |
67,1 metra |
| Szerokość |
6,2 metra |
| Zanurzenie |
4,74 metra |
| Zanurzenie testowe |
100 metrów |
| Rodzaj kadłuba | |
| Materiał kadłuba | |
| Napęd | |
| 2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 3200 KM 2 silniki elektryczne o łącznej mocy 750 KM 2 śruby | |
| Prędkość • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Zasięg |
na powierzchni: 8500 Mm przy 10 węzłach |
| Sensory | |
| GHG, S-Gerät | |
| Uzbrojenie | |
| 1 działo kal. 88 mm 1 działko plot. kal. 20 mm | |
| Wyrzutnie torpedowe |
5 × 533 mm |
| Załoga |
44 |
U-222 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej.
Wyporność U-Boota wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton w zanurzeniu, a jego główne uzbrojenie stanowiło 14 torped kalibru 533 mm, wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Jednostka rozwijała na powierzchni prędkość maksymalną 17,7 węzła, a jej zasięg przy prędkości 10 węzłów wynosił 8500 Mm.
Okręt został zwodowany 28 marca 1942 roku w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii, a 23 maja 1942 roku wszedł do służby w Kriegsmarine. Przydzielony do szkolnej 8. Flotylli U-Bootów, nie odbył żadnego patrolu bojowego. 2 września 1942 roku na zachód od Piławy U-222 zatonął wraz z większością załogi w wyniku kolizji z siostrzanym U-626.
Projekt i budowa
Jednostki typu VIIC stanowiły kolejne stadium rozwoju okrętów typu VII, najliczniej budowanych w Niemczech. Poprzednik – typ VIIB – miał niewystarczający zasięg oraz zbyt mało miejsca pod pokładem na instalację sonaru[1][2]. Opracowany w 1938 roku projekt nowego okrętu różnił się od poprzedniej wersji m.in. zwiększoną grubością blach kadłuba sztywnego (z 16 do 18,5 mm, co zwiększyło maksymalną głębokość zanurzenia z 200 do 250–280 metrów), przedłużeniem kadłuba o 60 cm i kiosku o 30 cm oraz powiększeniem zbiorników paliwa o 5,4 m³, co pozwoliło zwiększyć zasięg[3][4]. Zwiększenie rozmiarów umożliwiło instalację aktywnego sonaru S-Gerät, uzupełniającego pasywny Gruppenhorchgerät (GHG)[1][2]. Do zakończenia wojny do służby weszło 568 okrętów typu VIIC[5][6].
U-222 zamówiono 15 sierpnia 1940 roku[7][8]. Jednostkę zbudowano w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii jako jeden z 58 okrętów typu VIIC zamówionych w tej stoczni[9][10]. U-222 otrzymał numer stoczniowy 652 (Werk 652)[7][11]. Stępkę okrętu położono 16 czerwca 1941 roku, a zwodowano go 28 marca 1942 roku[7][8].
Dane taktyczno-techniczne
U-222 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej[12]. Długość całkowita wynosiła 67,1 metra, szerokość 6,2 metra, a zanurzenie 4,74 metra[6][13]. Wysokość od stępki do szczytu kiosku wynosiła 9,6 metra[6]. Wykonany ze stali pancernej CM 351 o grubości 18,5 mm kadłub sztywny miał 50,5 metra długości i 4,7 metra szerokości[14][15][a]. Kadłub podzielono grodziami na sześć przedziałów wodoszczelnych, licząc od dziobu: I – przedział torpedowy ze sterami głębokości oraz GHG; II – przedział akumulatorów wraz z pomieszczeniami załogi, magazynem amunicji i toaletą; III – centrala z pomieszczeniem wielofunkcyjnym, mieszczącym drugą baterię akumulatorów, pomieszczenia załogi i kambuz; IV – przedział silników spalinowych; V – przedział silników elektrycznych; VI – rufowy przedział torpedowy ze sterami kierunku i głębokości[18]. Kadłub ciśnieniowy otaczał kadłub lekki, wykonany z blach o grubości 4–8 mm[19]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 769 ton, a w zanurzeniu 871 ton[13][20][b].
Na powierzchni okręt był napędzany przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Krupp-Germaniawerft F46 z doładowaniem, o łącznej mocy 3200 KM przy 470–490 obr./min, natomiast w zanurzeniu napęd zapewniały dwa silniki elektryczne prądu stałego AEG GU 460/8-276 o łącznej mocy 560 kW (750 KM) przy 295 obr./min[14][13]. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby, zapewniając prędkość maksymalną 17,7 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu[21][13]. Zasięg w położeniu nawodnym wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów (3250 Mm przy prędkości maksymalnej), natomiast w zanurzeniu 80 Mm przy prędkości 4 węzłów (130 Mm przy 2 węzłach)[13][22]. Zbiorniki mieściły 113,47 tony paliwa, a energia elektryczna była magazynowana w dwóch bateriach akumulatorów AFA 33 MAL 800 W, po 62 ogniwa każda, o łącznej pojemności 9160 Ah, masie 62 ton i czasie rozładowania wynoszącym 20 godzin[22][23]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia okrętu wynosiła 100 metrów, a głębokość zgniecenia 250–280 metrów[21][24].
Okręt był wyposażony w pięć wyrzutni torped kalibru 533 mm – cztery dziobowe i jedną rufową – z łącznym zapasem 14 torped; wymiennie mógł przenosić 26 min typu TMA lub 39 min typu TMB[25][26]. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 88 mm SK C/35 L/45, z zapasem 220–250 naboi, oraz pojedyncze działko przeciwlotnicze kalibru 20 mm C/38 L/65[6][25]. Jednostka była również wyposażona w pasywny sonar GHG i aktywny S-Gerät, a do obserwacji służyły dwa peryskopy Zeissa: bojowy i nocny[21][27].
Załoga okrętu składała się z czterech oficerów oraz 40 podoficerów i marynarzy[22][28][c].
Służba
U-222 został wcielony do służby w Kriegsmarine 23 maja 1942 roku[7][29]. Dowództwo okrętu objął por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Ralf von Jessen[30]. U-Boot otrzymał numer poczty polowej M 00 832[8]. Jednostkę przydzielono do szkolnej 8. Flotylli U-Bootów, operującej z Gdańska[7][11]. 1 czerwca 1942 roku dowódca okrętu, por. mar. Ralf von Jessen, został awansowany na stopień kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant)[30].
Utrata okrętu
W nocy 2 września 1942 roku, na zachód od Piławy, U-222 podczas manewru wynurzania zderzył się z siostrzaną jednostką U-626, która znajdowała się na powierzchni z wyłączonymi silnikami[7][11]. W wyniku kolizji U-222 zatonął na pozycji 54°25′N 19°30′E/54,416667 19,500000, osiadając na głębokości 93 metrów[7][11]. Wkrótce na miejsce zderzenia przybył statek ratowniczy, który nawiązał kontakt akustyczny z marynarzami uwięzionymi w kadłubie okrętu podwodnego[11]. Ostatni sygnał – „napełniamy” – odebrano około godziny 5:00 następnego dnia[11]. Z liczącej podczas tego rejsu 45 osób załogi uratowano zaledwie trzy osoby, w tym dowódcę[7][31]. W późniejszym czasie wrak okrętu podniesiono i przeholowano do portu w Gdyni, jednak ze względu na rozległe uszkodzenia U-222 został skreślony z listy floty, a następnie zezłomowany[11].
Uwagi
- ↑ Stal CM 351 produkcji zakładów Kruppa składała się z 1,23% manganu, 0,3% krzemu, 0,17% węgla, 0,13% chromu oraz 0,1% wanadu i miała następujące parametry: wytrzymałość od 55 do 70 kg/mm², granicę plastyczności 45 kg/mm², ściskanie 60% i rozciąganie 28%[16][17].
- ↑ Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 242 podaje wyporność 749/851 ton; Rössler 1989 ↓, s. 335 i Miller 2000 ↓, s. 27 761/865 ton, zaś Gogin 2026 ↓ i Showell 2006 ↓, s. 81 769/1070 ton.
- ↑ W momencie zatopienia U-222 na jego pokładzie przebywało 45 osób[7][8].
Przypisy
- 1 2 Rössler 1989 ↓, s. 115.
- 1 2 Borowiak 2009a ↓, s. 89.
- ↑ Rössler 1989 ↓, s. 115–116.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 90–91.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 94.
- 1 2 3 4 VIIC ↓.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 U-222 ↓.
- 1 2 3 4 Borowiak 2009b ↓, s. 116.
- ↑ Germaniawerft ↓.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 210.
- 1 2 3 4 5 6 7 Borowiak 2009b ↓, s. 117.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 78.
- 1 2 3 4 5 Möller i Brack 2004 ↓, s. 73.
- 1 2 Gröner 1985 ↓, s. 72.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 92, 113.
- ↑ Rössler 1989 ↓, s. 157.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 113.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 113, 120–132.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 114.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 209.
- 1 2 3 Gogin 2026 ↓.
- 1 2 3 Borowiak 2009a ↓, s. 93.
- ↑ Gröner 1985 ↓, s. 74.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 91.
- 1 2 Borowiak 2009a ↓, s. 92.
- ↑ Miller 2000 ↓, s. 27.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 126.
- ↑ Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 242.
- ↑ Gröner 1985 ↓, s. 84.
- 1 2 Ralf von Jessen ↓.
- ↑ Blair 2025 ↓, s. 53.
Bibliografia
- Clay Blair: Hitlera wojna U-Bootów. Ścigani 1942–1945. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2025. ISBN 978-83-11-18327-8.
- Mariusz Borowiak: Żelazne rekiny Dönitza. T. 1. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2009. ISBN 978-83-7020-400-6.
- Mariusz Borowiak: Żelazne rekiny Dönitza. T. 2. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2009. ISBN 978-83-7020-406-8.
- Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. Robert Gardiner, Roger Chesneau (red.). London: Conway Maritime Press, 1980. ISBN 0-85177-146-7. (ang.).
- Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Ivan Gogin: „VIIC” type seagoing submarines (1940–1944). Navypedia. [dostęp 2026-08-19]. (ang.).
- Erich Gröner: Die deutschen Kriegsschiffe 1815–1945: U-Boote, Hilfskreuzer, Minenschiffe, Netzleger, Sperrbrecher. T. 3. Koblenz: Bernard & Graefe, 1985. ISBN 3-7637-4802-4. (niem.).
- Guðmundur Helgason: F. Krupp Germaniawerft AG, Kiel. uboat.net. [dostęp 2026-08-19]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Kapitänleutnant Ralf von Jessen. uboat.net. [dostęp 2026-08-19]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Type VIIC. uboat.net. [dostęp 2026-08-19]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: U-222. uboat.net. [dostęp 2026-08-19]. (ang.).
- David Miller: U-Boats: History, Development and Equipment, 1914–1945. London: Conway Maritime Press, 2000. ISBN 978-0851777900. (ang.).
- Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9. (ang.).
- Jak P. Mallmann Showell: The U-Boat Century: German Submarine Warfare 1906–2006. London: Chatham Publishing, 2006. ISBN 978-1-86176-241-2. (ang.).