Zala Łancet-3

Zala Łancet-3

Dane podstawowe
Państwo	Rosja
Producent	Zala Aero Group
Typ	amunicja krążąca
Konstrukcja	kompozytowa
Załoga	0
Historia
Data oblotu	2019
Lata produkcji	od 2019
Dane techniczne
Napęd	1 × silnik elektryczny
Wymiary
Rozpiętość	1,0 m
Długość kadłuba	1,65 m
Masa
Użyteczna	3−5 kg
Startowa	12 kg
Osiągi
Prędkość maks.	300 km/h
Prędkość przelotowa	110 km/h
Prędkość minimalna	80 km/h
Zasięg	40−70 km
Długotrwałość lotu	40−60 min
Dane operacyjne
Użytkownicy
Rosja

Zala Łancet-3 (ros. ZALA «Ланцет-3») – bojowy, bezzałogowy statek powietrzny (UAV – ang. Unmanned Aerial Vehicle) opracowany przez przedsiębiorstwo Zala Aero Group na potrzeby Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej. W zależności od przenoszonego wyposażenia może być użyty do zadań rozpoznawczych lub jako amunicja krążąca do zwalczania celów lądowych, morskich, powietrznych lub siły żywej.

Łancet-3 został opracowany przez Zala Aero, która jest częścią grupy koncernu Kałasznikow. Stanowi rozwinięcie wcześniejszej konstrukcji Zala Kub-BLA. W nowej konstrukcji zmieniono całkowicie układ aerodynamiczny, znacznie powiększono wymiary oraz masę przenoszonego ładunku bojowego. Po poprzedniku odziedziczył system startowy w postaci katapulty^[1].

Pierwsza publiczna prezentacja nowej konstrukcji miała miejsce w czerwcu 2019 roku podczas wystawy wojskowej Armja-2019^[2]. Dron został tam zaprezentowany pod nazwą ZALA Skalpiel^[3]. Łancet-3, jako wielozadaniowa amunicja krążąca, jest zdolny do autonomicznego wyszukiwania i atakowania celów. Może niszczyć sprzęt naziemny i inne obiekty na froncie i na zapleczu przeciwnika. W konstrukcji zastosowano budowę modułową co umożliwia dostosowanie go do bieżących typów zadań. Dzięki temu może być używany zarówno do misji bojowych jak i rozpoznawczych. Informacje udostępnione przez producenta mówią też o przewidywanym zastosowaniu Łancet-3 do zwalczania dronów przeciwnika, co ma być alternatywną i tanią formą ich niszczenia. W przypadku działań ukierunkowanych przeciwko wrogim dronom Łancet-3 ma mieć możliwość walki z użyciem taktyki roju, kontrolującego obszar ok. 30 km². Pojawiające się w mediach informacje sugerują, że planowane jest zastosowanie Łanceta do zwalczania dronów uderzeniowych Bayraktar TB2^[4].

Na podstawie doświadczeń z użycia dronów podczas wojny domowej w Syrii, w Libii i Górskim Karabachu opracowano zmodyfikowaną wersję drona^[5]. W odróżnieniu od poprzednika zmniejszeniu uległy wymiary tylnej powierzchni nośnej. Ma to poprawić manewrowość dronu oraz zwiększyć skuteczność ataku. Opracowana modyfikacja utrudnia jego wykrycie wizualne lub przez radar^[6]. Zmodyfikowana wersja otrzymała oznaczenie Łancet-3M^[7].

W grudniu 2021 roku producent zaprezentował nagranie przedstawiające start dronu z pokładu łodzi^[8]. Obecnie prowadzone są prace rozwojowe konstrukcji mające na celu zastosowanie silnika spalinowego lub hybrydowego. Producent spodziewa się, że wydłuży to czas lotu do 12 godzin w przypadku pierwszego rozwiązania i do 20 godzin w przypadku drugiego^[9]. Wersja z silnikiem hybrydowym jest przedstawiana w mediach jako Łancet-421^[10].

Szacuje się, że koszt produkcji Łacet-3 wynosi 3 mln RUB, równowarte ok. 34 tys. USD (według kursu z dnia 28.07.2023)^[11].

W listopadzie 2022 r. podano informacje o stworzeniu zmodyfikowanego Łanceta-3 zdolnego do przenoszenia głowicy bojowej o masie 5 kg. Ta wersja jest określana w doniesieniach jako „Produkt 51” (ros. «Изделие 51»)^[12].

Zachodnie media, na podstawie doniesień TASS, podają, że Łancet przez wywiady państw NATO jest oceniany jako broń trudna do zwalczania i skuteczna. Z uwagi na duże zapotrzebowanie armii Federacji Rosyjskiej nie jest oferowany odbiorcom zagranicznym^[13].

Od 2020 r. Łancety znajdowały się na wyposażeniu rosyjskich jednostek stacjonujących na terenie Syrii^[14]. W kwietniu 2021 roku Łanciety były stosowane podczas syryjskiej wojny domowej przez wojsko rosyjskie do atakowania bojowników w prowincji Idlib. Przeprowadzono ataki na pojazdy bojowe w ruchu, stanowiska ogniowe artylerii i umocnione punkty bojowe^[15]. Na wojnie Rosji z Ukrainą skutecznie razi Siły Zbrojne Ukrainy i jest często używany^[16][17].

Doświadczenia bojowe z dotychczasowego użycia wykazały, że Łancet-3 ma trudności z atakowaniem celów znajdujących się w ruchu. Również w przypadku ataku na cele znajdujące się pod drzewami dochodziło do detonacji głowicy bojowej w ich koronach. Niewielka masa głowicy bojowej nie pozwalała w niektórych przypadkach na zniszczenie celu^[18]. Celami atakowanymi w pierwszej kolejności przez operatorów Łanceta jest ukraińska artyleria holowana i samobieżna, wyrzutnie rakiet ziemia-powietrze, systemy obrony przeciwlotniczej oraz mobilne stacje radarowe. Wśród zniszczonych celów znalazła się również radiowa stacja przekaźnikowa używana do kontrolowania dronów Bayraktar TB2^[19].

W 2023 r. prowadzono prace rozwojowe, i powstały nowe głowice bojowe, cięższe i skuteczniejsze. BSP może być wyposażony w głowicę kumulacyjną lub głowicę termobaryczną Szmiel-M^[20].

Strona ukraińska ocenia skuteczność ataków z użyciem dronu na 25−30%. Za jego pomocą został zniszczone wartościowe cele tj. Leopard 2, AHS Krab czy S-300. Prezentowane w sieci filmy przedstawiają również wiele ataków na artylerię holowaną, jednakże w przypadku tych celów skuteczność jest trudna do oceny^[21].

Łancet-3 jest zbudowany z wykorzystaniem układu aerodynamicznego pary powierzchni nośnych w kształcie litery X. Płaty (rozpiętość 100 cm) są montowane do kadłuba (długość 165 cm)^[22] bezpośrednio przed startem, który odbywa się z wykorzystaniem pneumatycznej katapulty^[23]. Kadłub dronu ma budowę modułową, co umożliwia dostosowywanie go do wykonywania bieżącego typu zadania. W przedniej części kadłuba znajduje się głowica obserwacyjna, za nią znajduje się przedział na głowicę bojową lub ładunek użyteczny. Na końcu znajduje się przedział silnikowy. Dron jest wyposażony w silnik elektryczny napędzający dwułopatowe śmigło. W konstrukcji zastosowano tworzywa sztuczne oraz kompozyty, co przyczyniło się do zmniejszenia masy własnej drona. W konfiguracji bojowej ta broń może być uzbrojona w głowicę odłamkowo-burzącą, jak i kumulacyjną. W trybie rozpoznawczym możliwe jest zastosowanie głowic z kamerami pracującymi w podczerwieni i świetle widzialnym, wskaźnikiem laserowym czy też dalmierzem. Moduły: rozpoznawczy, nawigacyjny i komunikacyjny pozwalają na wykrycie i identyfikację celu oraz przekazanie danych innym dronom. Kanał komunikacyjny pozwala również na przekazywanie obrazu telewizyjnego operatorowi w trybie rzeczywistym, co umożliwia przeprowadzanie precyzyjnego ataku^[24].

Konstrukcja broni umożliwia mu przyspieszenie w momencie pościgu lub ataku do prędkości 300 km/h^[25]. W materiałach producenta pojawiła się informacja, że dron jest zabezpieczony przed działaniem zakłócenia laserowego. Szczegóły tego rozwiązania nie są znane^[26].

Głowicę bojową stanowi trzykilogramowy ładunek burząco-kumulacyjny KZ-6, który może pokonać 215 mm stali pancernej^[27]. Dron nie ma możliwości rozbrojenia głowicy bojowej i lądowania. W przypadku nieodnalezienia celu musi ulec autodestrukcji^[28]. Konstrukcja głowicy umożliwia jej detonację nad celem, co zwiększa skuteczność ataku przeciwko nieopancerzonym celom, jak lekkie pojazdy lub skupiska siły żywej^[29].

• Tomasz Szulc. Armija 2019 - ewolucja bez rewolucji. „Nowa Technika Wojskowa”. 8/2019, sierpień 2019. Warszawa: Magnum X Sp. z o.o.. ISSN 1230-1655. OCLC 1424027818. 

• Russia's loitering munition Lancet-3 in 60 seconds, dostęp: 2022-11-02,
• Lancet Kamikaze Drone Equipped a Built-in Warhead to be Completely Destroyed Upon Impact, dostęp: 2022-11-02,
• Russian Kamikaze Drones used against NATO's terrorists in Syria, dostęp: 2022-11-02,
• Nowe uderzenie dronu Lancet w systemie obrony powietrznej S-300 Ukrainy, dostęp: 2022-11-02.
• https://hi-news.ru/eto-interesno/bespilotniki-kamikadze-kub-i-lancet-smertonosnoe-oruzhie-xxi-veka.html