Qyteti metropolitan i Milanos

Milano
Milano
Qytet metropolitan
Città metropolitana di Milano
Palazzo Isimbardi, selia institucionale
Palazzo Isimbardi, selia institucionale
Flag of Milano
Flamuri
Coat of arms of Milano
Coat of arms
Vendndodhja e qytetit metropolitan të Milanos në Itali
Vendndodhja e qytetit metropolitan të Milanos në Itali
Koordinatat: 45°28′01″N 9°11′06″E / 45.46694°N 9.18500°E / 45.46694; 9.18500
ShtetiItalia
RajoniLombardia
KryeqendraMilano
Komunat133
Qeverisja
 • Kryetari metropolitanGiuseppe Sala
Sipërfaqja
 • Total
1.574,45 km2 (60,790 sq mi)
Popullsia
 (1 janar 2025)[1]
 • Total
3.246.455
Zona kohoreUTC+1 (CET)
 • Verë (DST)UTC+2 (CEST)
Faqja zyrtarewww.cittametropolitana.mi.it

Qyteti metropolitan i Milanos (italisht: Città metropolitana di Milano) është një njësi administrative territoriale në Italia, në rajonin e Lombardias, me kryeqendër Milanon. Ai zëvendësoi ish-provincën e Milanos dhe është një ent territorial i zonës së gjerë.[2][3] Sipas të dhënave të 1 janarit 2025, ai kishte 3.246.455 banorë, 133 komuna dhe një sipërfaqe prej 1.574,45 km².[1][4]

Gjeografia

Territori i qytetit metropolitan shtrihet në pjesën perëndimore të Lombardias dhe përfshin një hapësirë kryesisht urbane e suburbane, të organizuar rreth Milanos dhe rrjetit të saj të dendur të komunave përreth.[4] Ai kufizohet me provincat e Vazeses, Monzës dhe Brianzas, Bergamos, Kremonës, Lodit, Pavias dhe Novarës.[5]

Sipas faqes zyrtare të entit, qyteti metropolitan i Milanos përfshin 133 komuna në një sipërfaqe prej rreth 1.575 km² dhe përbën një hapësirë të integruar metropolitane, ndër më të populluarat në Evropë.[4]

Historia

Qyteti metropolitan i Milanos është një nga qytetet metropolitane të parashikuara nga ligji italian nr. 56 i vitit 2014, i njohur si Ligji Delrio.[2] Sipas faqes zyrtare të entit, ai zëvendësoi Provincën e Milanos duke filluar nga 1 janari 2015.[3]

Si ent i zonës së gjerë, ai ushtron funksione të planifikimit strategjik, koordinimit territorial dhe organizimit të shërbimeve me interes metropolitan, në lidhje të ngushtë me rolin qendror të Milanos në Itali veriore.[2]

Ndarja administrative

Qyteti metropolitan përbëhet nga 133 komuna.[1][4] Përveç Milanos, ndër qendrat më të rëndësishme të territorit përfshihen Sesto San Giovanni, Cinisello Balsamo, Legnano, Rho, Cologno Monzese, Paderno Dugnano dhe San Giuliano Milanese.[6]

Administrata

Kryetari metropolitan është Giuseppe Sala, i cili e ushtron këtë funksion si kryetar i komunës së Milanos.[7]

Organet kryesore të entit janë kryetari metropolitan, këshilli metropolitan dhe konferenca metropolitane.[8] Selia institucionale ndodhet në Palazzo Isimbardi, në Via Vivaio 1 në Milano.[9]

Demografia

Qyteti metropolitan i Milanos kishte 3.246.455 banorë më 1 janar 2025.[1] Ai është një nga territoret metropolitane më të populluara të Italisë dhe një nga më të dendurat në vend.[1]

Qendra më e madhe është Milano, e ndjekur nga Sesto San Giovanni, Cinisello Balsamo, Legnano, Rho dhe qendra të tjera të brezit urban e suburban përreth kryeqytetit lombard.[10]

Transporti

Territori metropolitan i Milanos është një nga nyjat më të rëndësishme të transportit në Itali dhe në Evropë. Milano Centrale është stacioni hekurudhor kryesor i zonës dhe ka 24 binarë për shërbimin e udhëtarëve.[11]

Zona metropolitane shërbehet gjithashtu nga sistemi aeroportual i Milanos, i përbërë nga Linate dhe Malpensa. Sipas profilit institucional të SEA-s, sistemi aeroportual milanez regjistroi rreth 42 milionë pasagjerë në vitin 2025.[12]

Kultura dhe turizmi

Brenda territorit metropolitan ndodhet një nga sitet më të njohura italiane të UNESCO-s, kompleksi i Santa Maria delle Grazies me Darka e Fundit të Leonardo da Vinçit.[13]

Qyteti metropolitan promovon gjithashtu itinerare kulturore dhe turistike në të gjithë territorin, si I Cammini Metropolitani, Strada delle Abbazie dhe itineraret e lidhura me Leonardon dhe dukatin e Milanos.[14]

Shih edhe

Referime

  1. 1 2 3 4 5 "Città Metropolitana di Milano (MI) - Guida ai comuni e info utili" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
  2. 1 2 3 "Legge 7 aprile 2014, n. 56". Normattiva (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  3. 1 2 "Consiglio Metropolitano - Sindaco Giuseppe Sala, mandato ottobre 2016 - dicembre 2021". Città metropolitana di Milano (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  4. 1 2 3 4 "Territorio e comuni". Città metropolitana di Milano (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  5. ↑ "CAPITOLO 3. Inquadramento del territorio" (PDF). Città metropolitana di Milano (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  6. ↑ "Comuni della Città Metr. di Milano per popolazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
  7. ↑ "Sindaco metropolitano Giuseppe Sala". Città metropolitana di Milano (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  8. ↑ "Chi governa". Città metropolitana di Milano (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  9. ↑ "Palazzo Isimbardi". Città metropolitana di Milano (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  10. ↑ "Comuni della Città Metr. di Milano per popolazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
  11. ↑ "Milano Centrale". Rete Ferroviaria Italiana (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  12. ↑ "We manage Milan Malpensa and Milan Linate airports" (PDF). SEA Milan Airports (në anglisht). Marrë më 14 prill 2026.
  13. ↑ "Church and Dominican Convent of Santa Maria delle Grazie with "The Last Supper" by Leonardo da Vinci". UNESCO World Heritage Centre (në anglisht). Marrë më 14 prill 2026.
  14. ↑ "Turismo e marketing territoriale". Città metropolitana di Milano (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.

Lidhje të jashtme

Ky artikull është botuar nga Wikipedia. Teksti licencohet sipar Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Mbi kartelat media mund të ketë kushte shtesë.