Qyteti metropolitan i Napolit

Napoli
Napoli
Qytet metropolitan
Città metropolitana di Napoli
Palazzo Matteotti, selia institucionale
Palazzo Matteotti, selia institucionale
Flag of Napoli
Flamuri
Coat of arms of Napoli
Coat of arms
Vendndodhja e qytetit metropolitan të Napolit në Itali
Vendndodhja e qytetit metropolitan të Napolit në Itali
Koordinatat: 40°50′N 14°15′E / 40.833°N 14.250°E / 40.833; 14.250
ShtetiItalia
RajoniKampania
KryeqendraNapoli
Komunat92
Qeverisja
 • Kryetari metropolitanGaetano Manfredi
Sipërfaqja
 • Total
1.176,72 km2 (45,433 sq mi)
Popullsia
 (1 janar 2025)[1]
 • Total
2.963.633
Zona kohoreUTC+1 (CET)
 • Verë (DST)UTC+2 (CEST)
Faqja zyrtarewww.cittametropolitana.na.it

Qyteti metropolitan i Napolit (italisht: Città metropolitana di Napoli) është një njësi administrative territoriale në Italia, në rajonin e Kampanias, me kryeqendër Napolin. Ai zëvendësoi ish-provincën e Napolit dhe është një ent territorial i zonës së gjerë.[2][3] Sipas të dhënave të 1 janarit 2025, ai kishte 2.963.633 banorë, 92 komuna dhe një sipërfaqe prej 1.176,72 km².[1]

Gjeografia

Territori i qytetit metropolitan shtrihet në pjesën qendrore të Kampanias dhe përfshin një hapësirë shumë të urbanizuar, të organizuar rreth Napolit dhe rrjetit të dendur të komunave përreth tij.[4] Ai kufizohet me provincat e Kazertës, Beneventos, Avelinos dhe Salernos.[4]

Territori metropolitan përfshin bregdetin e Gjirit të Napolit, zonën flegree, territorin vesuvian, gadishullin sorrentin dhe ishujt e Iskias, Kaprit dhe Proçidas. Në peizazhin e tij spikat edhe prania e Vezuvit, që përfaqëson një nga elementet natyrore më karakteristike të territorit.[4][5]

Historia

Qyteti metropolitan i Napolit është një nga qytetet metropolitane të parashikuara nga ligji italian nr. 56 i vitit 2014, i njohur si Ligji Delrio.[2] Ai zëvendësoi Provincën e Napolit nga 1 janari 2015, duke i pasuar asaj në funksionet dhe marrëdhëniet juridike.[3][6]

Si ent i zonës së gjerë, ai ushtron funksione të planifikimit strategjik, koordinimit territorial dhe organizimit të shërbimeve me interes metropolitan, në lidhje të ngushtë me rolin qendror të Napolit në Italinë jugore.[2]

Ndarja administrative

Qyteti metropolitan përbëhet nga 92 komuna.[1] Përveç Napolit, ndër qendrat më të rëndësishme të territorit përfshihen Giugliano in Campania, Torre del Greco, Pozzuoli, Casoria, Castellammare di Stabia, Portici dhe Ercolano.[7]

Administrata

Kryetari metropolitan është Gaetano Manfredi, i cili e ushtron këtë funksion si kryetar i komunës së Napolit.[8][9]

Organet kryesore të entit janë kryetari metropolitan, këshilli metropolitan dhe konferenca metropolitane.[10][11][12]

Selia institucionale ndodhet në Palazzo Matteotti, në Piazza Matteotti 1 në Napoli.[13]

Demografia

Qyteti metropolitan i Napolit kishte 2.963.633 banorë më 1 janar 2025.[1] Ai është një nga territoret metropolitane më të populluara të Italisë dhe, për nga dendësia e popullsisë, një nga më të dendurat në vend.[1]

Qendra më e madhe është Napoli, me 909.013 banorë në të njëjtën datë, e ndjekur nga Giugliano in Campania, Torre del Greco dhe Pozzuoli.[14]

Transporti

Territori metropolitan i Napolit është një nga nyjat kryesore të transportit në Italinë jugore. Napoli Centrale është stacioni hekurudhor kryesor i zonës dhe ka 23 binarë për shërbimin e udhëtarëve.[15]

Zona metropolitane shërbehet gjithashtu nga Aeroporti Ndërkombëtar i Napolit-Capodichino, i cili regjistroi 13.271.522 pasagjerë gjatë vitit 2025.[16]

Kultura dhe turizmi

Brenda territorit metropolitan ndodhen disa nga sitet më të rëndësishme kulturore të Italisë. Midis tyre spikasin Qendra historike e Napolit, e njohur si Trashëgimi Botërore e UNESCO-s që nga viti 1995, dhe Zonat arkeologjike të Pompeit, Ercolanos dhe Torre Annunziatas, të përfshira në listën e UNESCO-s që nga viti 1997.[17][18]

Një element i rëndësishëm i trashëgimisë jomateriale të territorit është edhe Festa dei Gigli, që zhvillohet në Nola dhe bën pjesë në listën përfaqësuese të trashëgimisë kulturore jomateriale të UNESCO-s në kuadrin e kremtimeve me struktura të mëdha procesionale të mbajtura mbi supe.[19]

Shih edhe

Referime

  1. 1 2 3 4 5 "Città Metropolitana di Napoli (NA) - Guida ai comuni e info utili" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
  2. 1 2 3 "Legge 7 aprile 2014, n. 56". Normattiva (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  3. 1 2 "Decreto n. 384/2019". Città Metropolitana di Napoli (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  4. 1 2 3 "La Città Metropolitana e l'Area Metropolitana di Napoli". Città Metropolitana di Napoli (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  5. ↑ "Zone omogenee". Città Metropolitana di Napoli (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  6. ↑ "Delibera n. 44/2016". Città Metropolitana di Napoli (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  7. ↑ "Comuni della Città Metr. di Napoli per popolazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
  8. ↑ "Il Sindaco metropolitano". Città Metropolitana di Napoli (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  9. ↑ "Sindaco Metropolitano Gaetano Manfredi". Città Metropolitana di Napoli (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  10. ↑ "Organi della Città Metropolitana". Città Metropolitana di Napoli (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  11. ↑ "Il Consiglio metropolitano". Città Metropolitana di Napoli (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  12. ↑ "La conferenza metropolitana". Città Metropolitana di Napoli (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  13. ↑ "Palazzo della Provincia "Palazzo Matteotti"". Città Metropolitana di Napoli (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  14. ↑ "Comuni della Città Metr. di Napoli per popolazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
  15. ↑ "Napoli Centrale". Rete Ferroviaria Italiana (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  16. ↑ "Dati di scalo". Aeroporti di Napoli - GESAC (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  17. ↑ "Historic Centre of Naples". UNESCO World Heritage Centre (në anglisht). Marrë më 14 prill 2026.
  18. ↑ "Archaeological Areas of Pompei, Herculaneum and Torre Annunziata". UNESCO World Heritage Centre (në anglisht). Marrë më 14 prill 2026.
  19. ↑ "Celebrations of big shoulder-borne processional structures". UNESCO Intangible Cultural Heritage (në anglisht). Marrë më 14 prill 2026.

Lidhje të jashtme

Ky artikull është botuar nga Wikipedia. Teksti licencohet sipar Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Mbi kartelat media mund të ketë kushte shtesë.