Qyteti metropolitan i Torinos

Torino
Torino
Qytet metropolitan
Città metropolitana di Torino
Palazzo Provincia, selia e përfaqësimit
Palazzo Provincia, selia e përfaqësimit
Flag of Torino
Flamuri
Coat of arms of Torino
Coat of arms
Vendndodhja e qytetit metropolitan të Torinos në Itali
Vendndodhja e qytetit metropolitan të Torinos në Itali
Koordinatat: 45°04′08″N 7°41′06″E / 45.06889°N 7.68500°E / 45.06889; 7.68500
ShtetiItalia
RajoniPiemonte
KryeqendraTorino
Komunat312
Qeverisja
 • Kryetari metropolitanStefano Lo Russo (PD)
Sipërfaqja
 • Total
6.828 km2 (2,636 sq mi)
Popullsia
 (1 janar 2025)[1]
 • Total
2.204.276
Zona kohoreUTC+1 (CET)
 • Verë (DST)UTC+2 (CEST)
Faqja zyrtarewww.cittametropolitana.torino.it

Qyteti metropolitan i Torinos (italisht: Città metropolitana di Torino) është një njësi administrative territoriale në Italia, në rajonin e Piemontes, me kryeqendër Torinon. Ai zëvendësoi ish-provincën e Torinos dhe është një ent territorial i zonës së gjerë.[2][3] Sipas të dhënave të 1 janarit 2025, ai kishte 2.204.276 banorë, 312 komuna dhe një sipërfaqe prej 6.828 km².[1][4]

Gjeografia

Territori i qytetit metropolitan shtrihet në pjesën perëndimore dhe veriore të Piemontes dhe është qyteti metropolitan më i madh i Italisë për nga sipërfaqja.[4] Ai përfshin një hapësirë shumë të gjerë, që shtrihet nga qendra e madhe urbane e Torinos deri te zonat kodrinore dhe malore të brendshme.

Burimet zyrtare të entit e përshkruajnë territorin metropolitan si një hapësirë që shkon nga luginat alpine te relievet kodrinore pedemontane dhe te kodra torineze, me peizazhe shumë të ndryshme dhe me një rrjet të gjerë itinerarësh natyrorë e malorë.[5]

Historia

Qyteti metropolitan i Torinos është një nga qytetet metropolitane të parashikuara nga ligji italian nr. 56 i vitit 2014, i njohur si Ligji Delrio.[2] Sipas faqes zyrtare të entit, ai hyri në funksion më 1 janar 2015, duke zëvendësuar Provincën e Torinos.[3]

Si ent i zonës së gjerë, ai ushtron funksione të planifikimit strategjik, koordinimit territorial dhe organizimit të shërbimeve me interes metropolitan, në lidhje të ngushtë me rolin qendror të Torinos në Piemonte dhe në Italinë veriperëndimore.[2]

Ndarja administrative

Qyteti metropolitan përbëhet nga 312 komuna.[1][4] Përveç Torinos, ndër qendrat më të rëndësishme të territorit përfshihen Moncalieri, Settimo Torinese, Collegno, Rivoli, Nichelino, Ivrea dhe Pinerolo.[6]

Administrata

Kryetari metropolitan është Stefano Lo Russo, i cili e ushtron këtë funksion si kryetar i komunës së Torinos.[3] Sipas faqes zyrtare të entit, ai u bë kryetar metropolitan më 27 tetor 2021, pas shpalljes si kryetar i Torinos.[3]

Organet kryesore të entit janë kryetari metropolitan, këshilli metropolitan dhe konferenca metropolitane.[7]

Selia ligjore e entit ndodhet në Corso Inghilterra 7 në Torino, ndërsa Palazzo Cisterna në Via Maria Vittoria 12 është selia aulike dhe e përfaqësimit.[8][9]

Demografia

Qyteti metropolitan i Torinos kishte 2.204.276 banorë më 1 janar 2025.[1][4] Ai është një nga territoret metropolitane më të populluara të Italisë dhe përqendron një pjesë shumë të rëndësishme të popullsisë së Piemontes.

Qendra më e madhe është Torino, me 853.196 banorë në të njëjtën datë.[4]

Transporti

Territori metropolitan i Torinos është një nga nyjat kryesore të transportit në Italinë veriperëndimore. Torino Porta Nuova është stacioni hekurudhor kryesor i zonës dhe ka 20 binarë për shërbimin e udhëtarëve.[10]

Transporti ajror mbështetet te Aeroporti i Torinos, i cili regjistroi 5.006.169 pasagjerë gjatë vitit 2025, duke arritur një rekord historik për aeroportin.[11]

Kultura dhe turizmi

Brenda territorit metropolitan ndodhet një pjesë e rëndësishme e sitit të UNESCO-s Rezidencat e Shtëpisë Mbretërore të Savojës, i përbërë nga pallate dhe vila të zhvilluara në dhe përreth Torinos nga dukët e Savojës duke filluar nga viti 1562.[12]

Në territorin metropolitan përfshihen ndër të tjera Palazzina di Caccia di Stupinigi, Venaria Reale dhe Castello di Agliè, si edhe zona alpine, lugina dhe qendra historike që e bëjnë këtë hapësirë një nga territoret më të pasura të Italisë veriore për turizëm kulturor dhe natyror.[13][14]

Shih edhe

Referime

  1. 1 2 3 4 "Città Metropolitana di Torino (TO) - Guida ai comuni e info utili" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
  2. 1 2 3 "Legge 7 aprile 2014, n. 56". Normattiva (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  3. 1 2 3 4 "Il Sindaco metropolitano". Città metropolitana di Torino (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  4. 1 2 3 4 5 "Città Metropolitane per superficie territoriale" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
  5. ↑ "Itinerari escursionistici della rete della Città Metropolitana". Città metropolitana di Torino (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  6. ↑ "Comuni della Città Metr. di Torino per popolazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
  7. ↑ "Che cos'è la Città metropolitana". Città metropolitana di Torino (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  8. ↑ "Contatti". Città metropolitana di Torino (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  9. ↑ "Palazzo Cisterna". Città metropolitana di Torino (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  10. ↑ "Torino Porta Nuova". Rete Ferroviaria Italiana (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  11. ↑ "Approvato il Progetto di Bilancio Consolidato 2025 del Gruppo SAGAT" (PDF). Aeroporto di Torino (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  12. ↑ "Residences of the Royal House of Savoy". UNESCO World Heritage Centre (në anglisht). Marrë më 14 prill 2026.
  13. ↑ "Residences of the Royal House of Savoy - Maps". UNESCO World Heritage Centre (në anglisht). Marrë më 14 prill 2026.
  14. ↑ "Itinerari escursionistici della rete della Città Metropolitana". Città metropolitana di Torino (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.

Lidhje të jashtme


Ky artikull është botuar nga Wikipedia. Teksti licencohet sipar Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Mbi kartelat media mund të ketë kushte shtesë.