Fluorek sodu

Fluorek sodu
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
bezbarwne sześcienne bądź tetragonalne kryształy[1.1][2] lub biały, bezwonny proszek[3]
Wzór chemiczny

NaF

• zapis Hilla

FNa

Masa molowa

41,99 g/mol

Minerały

villiaumit

Identyfikacja
Numer CAS

7681-49-4

PubChem

5235

DrugBank

DB09325

Podobne związki
Inne aniony

NaCl, NaBr, NaI

Inne kationy

LiF, KF, RbF, CsF

Podobne związki

NaHF2

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC

A01AA01, A12CD01

Fluorek sodu, NaF – nieorganiczny związek chemiczny z grupy fluorków, sól kwasu fluorowodorowego i sodu. Występuje w przyrodzie jako minerał villiaumit[2].

Otrzymywanie

NaF otrzymuje się w wyniku neutralizacji kwasu fluorowodorowego, będącego produktem ubocznym podczas produkcji superfosfatu. Do neutralizacji stosuje się wodorotlenek lub węglan sodu:

HF + NaOH → NaF + H2O
2HF + Na2CO3 → 2NaF + H2O + CO2↑

Otrzymany roztwór zatęża się, dodając czasem alkohole w celu wytrącenia produktu. Z roztworów zawierających kwas fluorowodorowy wytrąca się wodorofluorek sodu, który w wyniku ogrzania rozpada się z wytworzeniem NaF i HF:

NaHF2 → NaF + HF↑

Właściwości

Jest to bezbarwne, krystaliczne ciało stałe o wysokiej temperaturze topnienia. Fluorek sodu jest powszechnie stosowanym źródłem jonu fluorkowego F−.

Zastosowanie

Stosowany w szkłach i emalii, do impregnowania drewna, jako środek bakteriobójczy w przemyśle fermentacyjnym i do odgazowywania stali, powszechnie stosowany jako dodatek do past do zębów zapobiegający próchnicy. Wykorzystywany do produkcji pestycydów oraz jako insektycyd i akarycyd. Również we fluoryzacji wody, dezynfekcji aparatury destylacyjnej i w otrzymywaniu innych soli fluoru[2].

Zagrożenia

Fluorek sodu, podobnie jak inne rozpuszczalne związki fluoru, jest substancją toksyczną o wielokierunkowym działaniu na organizm, jednak ilości tego związku zawarte w produktach powszechnych w gospodarstwach domowych są bardzo małe. Zawartość we fluorowanej wodzie oraz środkach stosowanych w profilaktyce przeciwpróchniczej jest na tyle mała, że nie powoduje szkodliwych skutków[3]. Zatrucia fluorkiem sodu zdarzają się zazwyczaj w wyniku przypadkowego spożycia pestycydów zawierających ten związek. W takim przypadku najbardziej narażony na uszkodzenia jest przewód pokarmowy. Po wchłonięciu do organizmu fluorek sodu zaburza równowagę elektrolitów, co może prowadzić do hiperkaliemii, hipomagnezemii i hiperkalcemii, a w rezultacie do napadów padaczkowych. Fluorek sodu hamuje działanie acetylocholinoesterazy, w wyniku czego występuje ślinotok, wymioty i biegunka. W ciężkich zatruciach może wystąpić niewydolność wielonarządowa i śmierć z powodu paraliżu układu oddechowego, arytmii lub niewydolności serca[5]. Fluorek sodu przenika przez łożysko i potencjalnie do mleka matki[3].

Przypisy

  1. CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).
    1. 1 2 3 4 5 6 7 Physical Constants of Inorganic Compounds, s. 4-86.
    2. ↑ Dipole Moments, s. 9-65.
  2. 1 2 3 4 5 Pradyot Patnaik, Handbook of Inorganic Chemicals, London: McGraw-Hill, 2003, ISBN 0-07-049439-8 (ang.).
  3. 1 2 3 4 Martindale. The Complete Drug Reference, Sean C. Sweetman (red.), wyd. 36, Pharmaceutical Press, 2009, ISBN 978-0-85369-840-1.
  4. 1 2 Fluorek sodu [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 18 grudnia 2024, numer katalogowy: 450022 [dostęp 2026-06-18].
  5. ↑ Geofrey Nochimson, Toxicity, Fluoride, [w:] eMedicine [online], 2 grudnia 2008 [dostęp 2009-02-09] (ang.).

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.