Godzinowice

Godzinowice
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

oławski

Gmina

Oława

Liczba ludności (III 2011)

178[1]

Strefa numeracyjna

71

Kod pocztowy

55-200[2]

Tablice rejestracyjne

DOA

SIMC

0879400

Położenie na mapie gminy wiejskiej Oława
Mapa konturowa gminy wiejskiej Oława, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Godzinowice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Godzinowice”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Godzinowice”
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa konturowa powiatu oławskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Godzinowice”
Ziemia50°54′33″N 17°15′43″E/50,909167 17,261944[3]

Godzinowice (niem. Giesdorf[4]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.[5]

Wieś znajduje się 4,5 kilometra od Oławy.[6]

Podział administracyjny

W okresie pruskim Godzinowice należały do gminy z siedzibą w Jaczkowicach (Jätzdorf), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi.[6] Od 1816 r. Godzinowice były częścią powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk,[7] a od 1919 r. należał do wydzielonej prowincji Dolny Śląsk.[8]

Po ustanowieniu administracji polskiej w latach 1945-1954 wieś znajdowała się na terenie gminy Polwica.[9] W latach 1954-1959 wieś należała do gromady Niwnik,[10] której w 1959 r. była siedzibą.[11] W latach 1960–1968 wieś należała i była siedzibą gromady Godzinowice,[12] a po jej zniesieniu należała w latach 1968-1972 do gromady Godzikowice.[13] Od 1973 r. wieś jest częścią gminy wiejskiej Oława.[14][15][16] Do 1975 r. wieś była częścią powiatu oławskiego województwa wrocławskiego.[17] W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.[18]

Historia

Wieś o układzie ulicówki rozbudowanej na skrajach wsi, powstała w XIII w. W XIII w. wieś miała powierzchnię 14 1/2 łana, z czego 4 łany posiadał folwark, 1 1/2 wolnego łana posiadał sołtys, a 8 3/4 łana czynszowego posiadali osadnicy. W 1358 r. wieś posiadał Ulrich von Münsterberg, a od 1377 r. właścicielem wsi była kolegiata św. Jadwigi w Brzegu,[6] ufundowana przez księcia brzeskiego Ludwika I.[19] W okresie pruskim wieś należała do pruskiego królewskiego urzędu fundacyjnego (Stifts-Amt) w Brzegu, który jest wspominany jako właściciel wsi w latach 1783, 1819, 1830 i 1845.[6]

Nazewnictwo

W ciągu swojego istnienia Godzinowice nosiły następujące nazwy[6][20]:

  • od 1358 r. do XVI w.: Goswinsdorf
  • 1783 r. Giesdorf
  • do 1945 r. Giesdorf (niemiecka nazwa wsi)
  • do kwietnia 1947 r. Gocinowice (nazwa wsi wprowadzona po ustanowieniu administracji polskiej,[21] wspomniana w tomie II "Słownika geograficznego Królestwa Polskiego" z 1881 r.)[20]
  • maj-czerwiec 1947 r. Gosławice lub Gosławice Śląskie[22]
  • od lipca 1947 r. Godzinowice[4][6]

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zaliczał niemiecką nazwę wsi "Giesdorf" do grupy nazw wsi wywodzących się od imion zasadźców, lecz które stały się nierozpoznawalne w języku ludowym na skutek zmian głosek i skróceń. Adamy podawał znaczenie nazwy wsi w języku niemieckim jako "Dorf des Goswin (Godwin)".[23]

Gospodarka

W 1783 r. we wsi odnotowano uprawę tytoniu. W 1819 r. we wsi znajdowała się karczma i kuźnia. W połowie XIX w. we wsi znajdował się oprócz karczmy i kuźni także zakład kołodziejski (stelmach). W 1845 r. odnotowano hodowlę 1000 owiec i uprawę tytoniu. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 250 ha, z czego pola uprawne stanowiły 237 ha, łąki 3 ha, a lasy 2 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 32,12 marek niemieckich za hektar pola, 23,50 marek za hektar łąki i 14,10 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 251 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 31,95 reichsmarek za hektar.[6]

W miejscowości od 1910 r. znajdował się przystanek kolejowy z ładownią Godzinowice. Istniał on do 1972 r., kiedy został on zlikwidowany wraz z linią kolejową Oława-Boreczek, na której się znajdował.[6][22][24]

Teraźniejszość

Wieś nie posiada ani sieci wodociągowej, ani kanalizacji.[25]

Zabytki

Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki[26]:

  • historyczny układ ruralistyczny wsi
  • cmentarz poewangelicki na północny wschód od wsi
  • domy mieszkalne nr 2, 6, 19 i 21
  • dom mieszkalno-gospodarczy nr 3
  • dom mieszkalny nr 10 z oborą i stodołą
  • dom mieszkalny nr 16 z oborą.

Demografia

W 1783 r. Godzinowice miało 93 mieszkańców. W 1819 r. wieś zamieszkiwało 120 osób, w 1830 r. 124 osoby, w 1845 r. 202 osoby, w 1871 r. 192 osoby, w 1885 r. 201 osób, a w 1895 r. 180 osób. W 1905 r. Godzinowice zamieszkiwało 165 osób, w 1925 r. 178 osób, w 1935 r. 169 osób, a w 1939 r. 154 osoby.[6] Na początku XXI w., w 2001 r. Godzinowice miało 160 mieszkańców.[27]

Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań w 2011 r. liczba ludności we wsi Godzinowice wynosiła 178 osób, z czego 48,3% mieszkańców stanowiły kobiety, a 51,7% ludności mężczyźni.[1] W 2021 r. wieś miała 155 mieszkańców, a w 2025 r. 148 mieszkańców.[27]

W 1925 r. na 178 mieszkańców wsi 85 było mężczyznami, a 93 kobietami. We wsi mieszkało 95 ewangelików i 82 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Oławie (Ohlau), a katolicy do parafii w Oławie.[6]

Liczba ludności Godzinowic

Przypisy

  1. 1 2 GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 320 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 3 stycznia 2026, identyfikator PRNG: 34241.
  4. 1 2 Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 1 lipca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości. (M.P. z 1947 r. Nr 111, poz. 719 (ISAP))
  5. ↑ Sołectwa » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-31] (pol.).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Klaus Kunze, Familienforschung Ohlau: Giesdorf Kreis Ohlau [online], www.klauskunze.com [dostęp 2026-07-31] (niem.).
  7. ↑ Giesdorf 3) Kr. Ohlau, [w:] Erich Uetrecht, Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, wyd. 5, t. 1, www.meyersgaz.org, Leipzig–Wien 1912, s. 569 [dostęp 2026-07-31].
  8. ↑ Jürgen Frantz, Kreis Ohlau | AGOFF [online], Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher, 1 czerwca 2014 [dostęp 2026-07-31] (niem.).
  9. ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  10. ↑ Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych., isap.sejm.gov.pl, 25 września 1954 [dostęp 2026-07-31] (pol.).
  11. ↑ Uchwała Nr 28/58 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 7 sierpnia 1958 r. w sprawie przeniesienia siedziby Gromadzkiej Rady Narodowej Niwnik ze wsi Niwnik do wsi Godzinowice w powiecie oławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 1959 r., Nr. 1, Poz. 4)
  12. ↑ Uchwała Nr 7 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 24 marca 1959 r. w sprawie połączenia gromady Gaj Oławski z gromadą Niwnik w powiecie oławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 30), zatwierdzona uchwałą Rady Ministrów Nr 458/59 z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad
  13. ↑ Uchwała Nr XXI/110/68 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 maja 1968 r. w sprawie zniesienia, łączenia i utworzenia niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 sierpnia 1968 r., Nr. 6, Poz. 33)
  14. ↑ Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych., isap.sejm.gov.pl, 29 listopada 1972 [dostęp 2026-07-31] (pol.).
  15. ↑ Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165)
  16. ↑ 1973 - powstanie gminy Oława » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-31] (pol.).
  17. ↑ Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.
  18. ↑ Rozporządzenie Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów rejonowych. [online], isap.sejm.gov.pl, 1 sierpnia 1990 [dostęp 2026-07-31] (pol.).
  19. ↑ Kościół św. Jadwigi - BRZEG.COM.PL - portal niezależny od 2005 [online], www.brzeg.com.pl, 13 lutego 2005 [dostęp 2026-07-31] (pol.).
  20. 1 2 Filip Sulimierski, Gocinowice, [w:] Filip Sulimierski i inni red., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. II (Derenek – Gżack), dir.icm.edu.pl, Warszawa 1881, s. 642 [dostęp 2026-07-31] (pol.).
  21. ↑ Obwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska
  22. 1 2 Godzinowice, [w:] Ogólnopolska Baza Kolejowa, www.bazakolejowa.pl, 17 maja 2026 [dostęp 2026-07-31] (pol.).
  23. ↑ Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch's Buchhandlung, 1888, s. 92 [dostęp 2026-07-31] (pol. • niem.).
  24. ↑ Linia Oława-Boreczek, [w:] Ogólnopolska Baza Kolejowa, www.bazakolejowa.pl, 5 maja 2024 [dostęp 2026-07-31] (pol.).
  25. ↑ Woda, kanalizacja » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-31] (pol.).
  26. ↑ Wykaz zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu - dawne województwo wrocławskie (dostęp 2026-07-31)
  27. 1 2 Liczba mieszkańców gminy Oława, [w:] Biuletyn Informacji Publicznej, bip.gminaolawa.pl, 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-07-31] (pol.).

Bibliografia

  • Hermann Quester, Erinnerungen an Giesdorf, Kreis Ohlau, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 9/1962, s. 8
  • Erich Quester, Drei Stammfolgen Sperlich aus dem Kreis Ohlau, "Archiv ostdeutscher Familienforscher", t. III/6 (August 1965), s. 93-95
  • Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów)
  • Erich Quester, Giesdorf in alten Briefen, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 12/1966, s. 15
  • Heinz Quester, Aus der Geschichte von Giesdorf Kreis Ohlau/Schlesien, Alfter 2005, s. 32
  • Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 50
  • Heinz Quester, Aus der Geschichte von Kreis und Stadt Ohlau in Schlesien, Alfter 2010, t. 3 (Beiheft 3 zu Günther/Quester, Kreis und Stadt Ohlau in Schlesien von den Anfängen bis 1945), s. 329-337

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.