Miłonów

Miłonów
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

oławski

Gmina

Oława

Liczba ludności (III 2011)

65[1]

Strefa numeracyjna

71

Kod pocztowy

55-200[2]

Tablice rejestracyjne

DOA

SIMC

0879506

Położenie na mapie gminy wiejskiej Oława
Mapa konturowa gminy wiejskiej Oława, po lewej znajduje się punkt z opisem „Miłonów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Miłonów”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Miłonów”
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa konturowa powiatu oławskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Miłonów”
Ziemia50°56′34″N 17°11′59″E/50,942778 17,199722[3]

Miłonów (niem. Mellenau[4]) – wieś w Polsce w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.[5]

Wieś znajduje się 8 kilometrów od Oławy.[6]

Podział administracyjny

W okresie pruskim Miłonów należał do gminy z siedzibą w Zabardowicach (Seiffersdorf), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi.[6] Od 1816 r. wieś należała do powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk,[7] a od 1919 r. wchodziła w skład wydzielonej prowincji Dolny Śląsk.[8]

Po ustanowieniu administracji polskiej w latach 1945-1954 Miłonów wchodził w skład gminy Wierzbno,[9] a w latach 1954-1972 był częścią gromady Wierzbno.[10][11] Od 1973 r. jest częścią gminy wiejskiej Oława.[12][13][14] Do 1975 r. wieś wchodziła w skład powiatu oławskiego województwa wrocławskiego.[15] W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.[16]

Nazwa

W ciągu swojego istnienia Miłonów nosił następujące nazwy[6]:

  • 1253 r.: Milonovo
  • 1285 r.: Milenove
  • 1301 r.: Milinov, Mylnow
  • 1360 r.: Milnow
  • 1372 r.: Meilen
  • 1427 r.: Meylnau
  • 1783 r.: Meilen lub Mellenau
  • do 1945 r.: Mellenau (niemiecka nazwa wsi)
  • 1945-1947 r.: Mielnów (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiej)[17][4]
  • od 1947 r.: Miłonów

Nazwa miejscowości wywodzi się od miłości - polskiej nazwy uczucia[18]. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku, wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą nazwę miejscowości wymienia Miłonowo, podając jej znaczenie "Neue Liebe", czyli w języku polskim "Nowa miłość"[18]. Adamy zalicza niemiecką nazwę wsi "Mellenau" do grupy nazw wsi wywodzących się od ukształtowania obszaru i cech lokalnego krajobrazu.[18]

Historia

Wieś o układzie workowatej ulicówki rozszerzonej w sposób zaokrąglony w skrajach wsi z XII w., po raz pierwszy wspomniana w 1253 r. w formie "Milonovo" jako własność opactwa św. Wincentego na Ołbinie w dzisiejszym Wrocławiu. Miłonów należał do opactwa św. Wincentego od 1149 r. do 1301 r., kiedy została sprzedana wrocławskiemu mieszczanowi Hildebrandowi (lub Ilidebrandowi),[6] który był mincerzem we Wrocławiu. Hildebrand wydał 25 grzywien w celu kupna jednego łanu w Miłonowie, przy czym opat Wilhelm zastrzegł sobie prawo pobierania dziesięciny z Miłonowa i prawo pierwokupu w razie ewentualnej wyprzedaży gruntów. Późniejszymi właścicielami wsi byli synowie Hildebranda - Piotr, który był ławnikiem w oławskim sądzie, a wnuk Hildebranda - Henlin, był burmistrzem Oławy. Potomkowie Hildebranda sprzedawali stopniowo majątek w Miłonowie.[19]

W 1347 r. wieś miała powierzchnię 9 łanów, z czego 7 1/2 łana stanowił folwark.[6] W tym samym roku część Miłonowa kupił rycerz Henryk de Swenkinwelt, a dziesięć lat później pole przeszło na własność opactwa premonstratensów z Ołbina, przy czym opat Wilhelm przekazał połowę pola klasztorowi norbertanek ze Strzelna w diecezji włocławskiej. Inną część wsi kupił lekarz Emeryk, będący mieszczaninem z Wrocławia i właścicielem Pełczyc. Potomkowie Emeryka sprzedali za sto grzywien swój majątek w Miłonowie, który składał się z domu, trzech wolnych łanów, połowy dochodów z karczmy i prawa do wolnego wypasu owiec, sołtysowi Jankowa.[19]

W późniejszym okresie Miłonów z powrotem stał się własnością opactwa św. Wincentego na Ołbinie, gdyż jest wspomniany jako właściciel wsi w 1783 r. Wieś znajdowała się w posiadaniu opactwa do czasu sekularyzacji dóbr zakonnych w 1810 r. W latach 1819 i 1830 wieś jest wzmiankowana jako własność urzędu domenalnego (Domainen-Amt) w Kotowicach (Kottwitz), a od 1845 r. jako własność pruskiego urzędu królewskiego w Oławie.[6]

Gospodarka

W pierwszej połowie XIX w. we wsi znajdowały się karczma, kuźnia i 4 zakłady rzemieślnicze. W 1845 r. we wsi odnotowano uprawę lnu i działalność pszczelarską. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 227 ha, z czego pola uprawne stanowiły 195 ha, łąki 11 ha, a lasy 11 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 27,02 marek niemieckich za hektar pola, 23,60 marek za hektar łąki i 6,66 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 227,3 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 26,12 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Lizawicach (Leisewitz)[6]

Teraźniejszość

We wsi znajduje się cmentarz komunalny,[20] znajdujący się na terenie parafii św. Mikołaja w Wierzbnie dekanatu Oława archidiecezji wrocławskiej.[21]

Wieś posiada sieć wodociągową i jest skanalizowana.[22]

Zabytki

Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki[23]:

Demografia

W 1783 r. wieś miała 111 mieszkańców. W 1819 r. wieś zamieszkiwało 127 osób, w 1830 r. 141 osób, w 1845 r. 134 osoby, w 1871 r. 144 osoby, w 1885 r. 153 osoby, a w 1895 r. 124 osoby. W 1905 r. w Miłonowie mieszkało 116 osób, w 1925 r. 121 osób, w 1935 r. 106 osób, a w 1939 r. 90 osób.[6] W 2001 r. wieś zamieszkiwało 59 osób,[24] w marcu 2011 r. 65 osób,[1] w 2021 r. 63 osoby, a w 2025 r. 64 osoby.[24]

W 1925 r. na 121 mieszkańców wsi 58 było mężczyznami, a 63 kobietami. We wsi mieszkało 100 katolików i 21 ewangelików. Katolicy należeli do parafii w Sobocisku (Zottwitz), a ewangelicy do zboru w Marszowicach (Marschwitz).[6]

Liczba ludności Miłonowa

Przypisy

  1. 1 2 GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 795 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 80794.
  4. 1 2 Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 grudnia 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości. (M.P. z 1948 r. Nr 14, poz. 55 (ISAP))
  5. ↑ Sołectwa » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-28] (pol.).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Klaus Kunze, Familienforschung Ohlau: Mellenau Kreis Ohlau [online], www.klauskunze.com [dostęp 2026-07-28] (niem.).
  7. ↑ Mellenau 2), [w:] Erich Uetrecht, Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, wyd. 5, t. 2, www.meyersgaz.org, Leipzig–Wien 1912, s. 166 [dostęp 2026-07-28] (ang. • niem.).
  8. ↑ Jürgen Frantz, Kreis Ohlau | AGOFF [online], Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher, 1 czerwca 2014 [dostęp 2026-07-28] (niem.).
  9. ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  10. ↑ Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych., isap.sejm.gov.pl, 25 września 1954 [dostęp 2026-07-28] (pol.).
  11. ↑ Uchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71)
  12. ↑ Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych., isap.sejm.gov.pl, 29 listopada 1972 [dostęp 2026-07-28] (pol.).
  13. ↑ Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165)
  14. ↑ 1973 - powstanie gminy Oława » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-28] (pol.).
  15. ↑ Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.
  16. ↑ Rozporządzenie Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów rejonowych. [online], isap.sejm.gov.pl, 1 sierpnia 1990 [dostęp 2026-07-28] (pol.).
  17. ↑ Obwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska
  18. 1 2 3 Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 70, OCLC 456751858 (niem.).
  19. 1 2 Stanisław Borkowski, Burmistrz z Miłonowa [online], tuolawa.pl, 24 marca 2021 [dostęp 2026-07-28] (pol.).
  20. ↑ Cmentarze komunalne » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-28] (pol.).
  21. ↑ Wierzbno, [w:] Archidiecezja Wrocławska, www.archidiecezja.wroc.pl [dostęp 2026-07-28] [zarchiwizowane z adresu 2026-02-16] (pol.).
  22. ↑ Woda, kanalizacja » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-28] (pol.).
  23. ↑ dawne województwo wrocławskie - Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu [online], wosoz.ibip.wroc.pl [dostęp 2026-07-28] [zarchiwizowane z adresu 2026-06-07] (pol.).
  24. 1 2 Liczba mieszkańców gminy Oława, [w:] Biuletyn Informacji Publicznej, bip.gminaolawa.pl, 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-07-28] (pol.).

Bibliografia

  • Würben, Marschwitz, Mellenau, [w:] Meßtischblatt nr 2956, [w:] Herbert Knothe, Beispiele schlesischer Dorfformen, Breslau 1938, tablica XXV, rycina 53
  • Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów)
  • Mellenau – wie wir es kannten, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 7/1969, s. 14
  • Alfons Winkler, Eine Hasen-Treibjagd und andere Wintergeschichten aus der alten Heimat, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 2/2003, s. 2
  • Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 109

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.