Niwnik

Niwnik
wieś
Ilustracja
Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

oławski

Gmina

Oława

Wysokość

170 m n.p.m.

Liczba ludności (III 2011)

177[1]

Strefa numeracyjna

071

Kod pocztowy

55-200[2]

Tablice rejestracyjne

DOA

SIMC

0879529

Położenie na mapie gminy wiejskiej Oława
Mapa konturowa gminy wiejskiej Oława, po lewej znajduje się punkt z opisem „Niwnik”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Niwnik”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Niwnik”
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa konturowa powiatu oławskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Niwnik”
Ziemia50°54′17″N 17°14′50″E/50,904722 17,247222[3]

Niwnik (niem. Niefnig, w latach 1937–1945 Kresseheim[4]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława[5].

Wieś znajduje się 6 kilometrów od Oławy[6].

Podział administracyjny

W okresie pruskim wieś należała do gminy z siedzibą w Bolechowie (Bulchau), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi. Od 1905 r. wieś znajdowała się na terenie gminy (Amtsbezirk) z siedzibą w Jakubowicach (Jakobine), gdzie znajdował się też urząd stanu cywilnego właściwy Niwnikowi.[6][7] Od 1816 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk,[7] a od 1919 r. na terenie wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk[8].

Po ustanowieniu administracji polskiej Niwnik w latach 1945-1954 należał do gminy Polwica[9]. W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Niwnik (w 1959 r. siedziba gromady została przeniesiona do Godzinowic)[10][11][12]. Po zniesieniu gromady Niwnik wieś należała w latach 1960–1968 do gromady Godzinowice[13]. W latach 1968–1972 Niwnik znajdował się na terenie gromady Godzikowice.[14] Od 1973 r. wieś należy do gminy wiejskiej Oława[15][16][17]. Do 1975 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego województwa wrocławskiego.[18] W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie[19].

Sołectwo Niwnik jest jednostką pomocniczą gminy wiejskiej Oława[5].

Historia

Wieś o układzie owalnicy w formie skróconej z ledwo widocznym nawsiem. W 1250 r. otrzymała lokację na prawie niemieckim, a w tym samym roku należała do proboszcza katedry we Wrocławiu Konrada. W 1350 r. Niwnik należał do kapituły katedralnej we Wrocławiu, do której należał do sekularyzacji dóbr kościelnych na początku XIX w. W 1609 r. wieś miała powierzchnię 17 1/2 łana. W 1819 r. wieś należała do urzędu domenalnego (Domainen-Amt) w Kotowicach (Kottwitz), a od 1830 r. do pruskiego urzędu królewskiego w Oławie. W 1845 r. we wsi jest wspomniana szkoła katolicka i kaplica (Betkapelle). Od 1893 roku we wsi znajdował się kościół katolicki[6].

1 lutego 1937 r. władze nazistowskie Niemiec zmieniły nazwę wsi z Niefnig na Kresseheim[6].

Nazewnictwo

W ciągu swojego istnienia Niwnik posiadał następujące nazwy[6]:

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zalicza niemiecką nazwę wsi "Niefnig" do grupy nazw miejscowości wywodzących się od ukształtowania terenu i rodzaju lokalnego krajobrazu. Adamy wymieniał starosłowiańską nazwę wsi Niewienice oraz znaczenie tej nazwy w języku niemieckim jako Ackerland. Flur[22].

Gospodarka

W 1783 r. odnotowano we wsi uprawę tytoniu. W 1819 r. we wsi znajdowała się karczma i kuźnia. W połowie XIX w. we wsi znajdowały się, oprócz karczmy, 17 przędzalni lnu, 6 zakładów rzemieślniczych i jeden sklep odzieżowy. W 1830 r. odnotowano roczną produkcję lnu we wsi na poziomie 4 funtów (2 kilogramów). W 1845 r. odnotowano hodowlę 540 owiec, uprawę tytoniu i lnu oraz działalność pszczelarską. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 322 ha, z czego pola uprawne stanowią 260 ha, łąki 44 ha, a lasy 4 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 34,86 marek niemieckich za hektar pola, 18,41 marek za hektar łąki i 9,40 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 323,4 ha, a dochód netto z podatku gruntowego 31,94 reichsmarek za hektar[6]. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Godzinowicach (Giesdorf),[7] i w Oławie (Ohlau)[6].

Teraźniejszość

Wieś posiad sieć wodociągową, lecz nie jest skanalizowana[23].

Wieś jest siedzibą parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa będącej częścią dekanatu Oława archidiecezji wrocławskiej. Parafia została erygowana w 1891 r. We wsi znajduje się kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa oraz cmentarz parafialny[24].

We wsi znajduje się od 2023 r. siłownia zewnętrzna[25].

Zabytki

Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki[26]:

  • historyczny układ ruralistyczny wsi
  • kościół parafialny Najświętszego Serca Pana Jezusa
  • cmentarz katolicki na południe od wsi
  • domy mieszkalne nr 6, 17, 27, 30 i 34
  • zespół mieszkalno-gospodarczy składający się z domu mieszkalno-gospodarczego nr 8, stodoły z oborą nr 8 i stodoły nr 8 i 9
  • zespół mieszkalno-gospodarczy składający się z domu mieszkalno-gospodarczego nr 9, obory nr 9 i stodoły nr 8 i 9

Demografia

W 1783 r. wieś zamieszkiwało 214 osób. W 1819 r. było to 251 osób, w 1830 r. 270 osób, w 1845 r. 284 osoby, w 1871 r. 344 osoby, w 1885 r. 270 osób, a w 1895 r. 251 osób. W 1905 r. Niwnik miał 239 mieszkańców, w 1925 r. 191 mieszkańców, w 1935 r. 221 mieszkańców, a cztery lata później też 221 mieszkańców.[6] W 2001 r. w Niwniku mieszkało 179 osób,[27] w 2011 r. 177 osób,[1] w 2021 r. 190 osób, a w 2025 r. 184 osoby[27].

W 1925 r. na 191 mieszkańców wsi 86 było mężczyznami, a 105 kobietami. We wsi mieszkało 166 katolików i 24 ewangelików. Katolicy należeli do 1893 r. do parafii w Osieku (Hennersdorf), a od 1893 r. mieli własną parafię w Niwniku (Niefnig, później Kresseheim). Ewangelicy natomiast należeli do zboru w Brzezimierzu (Wüstebriese)[6].

Liczba ludności Niwnika

Przypisy

  1. 1 2 GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 825 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 87528.
  4. ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 grudnia 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości. (M.P. z 1948 r. Nr 14, poz. 55 (ISAP))
  5. 1 2 Sołectwa » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Klaus Kunze, Familienforschung Ohlau: Kresseheim (= Niefnig) Kreis Ohlau [online], klauskunze.com [dostęp 2026-08-01] (niem.).
  7. 1 2 3 Niefnig, [w:] Erich Uetrecht, Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, wyd. 5, t. 2, www.meyersgaz.org, Leipzig–Wien 1912, s. 331 [dostęp 2026-08-01] (ang. • niem.).
  8. ↑ Jürgen Frantz, Kreis Ohlau | AGOFF [online], Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher, 1 czerwca 2014 [dostęp 2026-08-01] (niem.).
  9. ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  10. ↑ Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, isap.sejm.gov.pl, 25 września 1954 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  11. ↑ Uchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71)
  12. ↑ Uchwała Nr 28/58 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 7 sierpnia 1958 r. w sprawie przeniesienia siedziby Gromadzkiej Rady Narodowej Niwnik ze wsi Niwnik do wsi Godzinowice w powiecie oławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 1959 r., Nr. 1, Poz. 4)
  13. ↑ Uchwała Nr 7 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 24 marca 1959 r. w sprawie połączenia gromady Gaj Oławski z gromadą Niwnik w powiecie oławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 30), zatwierdzona uchwałą Rady Ministrów Nr 458/59 z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad
  14. ↑ Uchwała Nr XXI/110/68 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 maja 1968 r. w sprawie zniesienia, łączenia i utworzenia niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 sierpnia 1968 r., Nr. 6, Poz. 33)
  15. ↑ Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych., isap.sejm.gov.pl, 29 listopada 1972 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  16. ↑ Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165)
  17. ↑ 1973 - powstanie gminy Oława » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  18. ↑ Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971
  19. ↑ Rozporządzenie Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów rejonowych [online], isap.sejm.gov.pl, 1 sierpnia 1990 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  20. ↑ Niewienice, [w:] Filip Sulimierski i inni red., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. VII (Netrebka – Perepiat), dir.icm.edu.pl, Warszawa 1886, s. 133 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  21. ↑ Obwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska
  22. ↑ Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch's Buchhandlung, 1888, s. 71 [dostęp 2026-08-01] (pol. • niem.).
  23. ↑ Woda, kanalizacja » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  24. ↑ Niwnik, [w:] Archidiecezja Wrocławska, www.archidiecezja.wroc.pl [dostęp 2026-08-01] [zarchiwizowane z adresu 2025-04-24] (pol.).
  25. ↑ Te miejscowości mogą pochwalić się miejscami aktywnego wypoczynku [online], tuolawa.pl, 25 lipca 2023 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  26. ↑ dawne województwo wrocławskie - Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu [online], wosoz.ibip.wroc.pl [dostęp 2026-08-01] [zarchiwizowane z adresu 2026-06-07] (pol.).
  27. 1 2 Liczba mieszkańców gminy Oława, [w:] Biuletyn Informacji Publicznej, bip.gminaolawa.pl, 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-08-01] (pol.).

Bibliografia

  • Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów)
  • Klaus Paul, Nachkommen des Erbscholzen Pantke aus Niefnig, Kr. Ohlau in Schlesien, "Archiv ostdeutscher Familienforscher", t. VII/18 (Dezember 1979), s. 519-535
  • Paul Pantke, Pfarrei Kresseheim (Niefnig), Kreis Ohlau, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 10/1998, s. 19
  • Paul Pantke, Zur Gründungsurkunde von Hennersdorf und Niefnig, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 3/2000, s. 20
  • Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 96

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.