Lizawice

Lizawice
wieś
Ilustracja
Przystanek kolejowy w Lizawicach (2014)
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

oławski

Gmina

Oława

Liczba ludności (III 2011)

159[1]

Strefa numeracyjna

71

Kod pocztowy

55-200[2]

Tablice rejestracyjne

DOA

SIMC

0879469

Położenie na mapie gminy wiejskiej Oława
Mapa konturowa gminy wiejskiej Oława, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Lizawice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Lizawice”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Lizawice”
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa konturowa powiatu oławskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Lizawice”
Ziemia50°58′25″N 17°12′55″E/50,973611 17,215278[3]

Lizawice (niem. Leisewitz[4]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława[5].

Informacje ogólne

Wieś położona jest 8 kilometrów od Oławy[6].

Na terenie wsi znajduje się przystanek kolejowy Lizawice[7], znajdujący się na linii kolejowej nr 132, łączącej Wrocław z Oławą, Brzegiem, Opolem i Bytomem[8].

Podział administracyjny

W okresie pruskim wieś należała do gminy z siedzibą w Zabardowicach (Seiffersdorf), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi[6]. Od 1816 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk[9], a od 1919 r. na terenie wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk[10].

Po ustanowieniu administracji polskiej w latach 1945-1954 wieś należała do gminy Marcinkowice[11]. W latach 1954-1972 wieś wchodziła w skład gromady Marcinkowice[12][13]. Od 1973 r. wieś jest częścią gminy wiejskiej Oława[14][15][16]. Do 1975 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego województwa wrocławskiego[17]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie[18].

Historia

Wieś starosłowiańska o układzie rozwiniętej w formie piórkowatej wsi ze skrzyżowaniem w środku, będącej pierwotnie osadą majątkową. Najpóźniej w 1352 r. uzyskała lokację na prawie niemieckim. W 1358 r. znajdował się wolny folwark o powierzchni 4 łanów, którego właścicielem był Johann Senicz[6]. Sama zaś wieś należała do klasztoru św. Macieja we Wrocławiu[6], należącego do zakonu Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą,[19][20] do czasu sekularyzacji dóbr zakonnych w 1810 r.[6] W 1783 r. wolny majątek we wsi należał do Gottlieba Sommera. Po sekularyzacji dóbr zakonnych w 1810 r. wieś należała do urzędu domenalnego (Domainen-Amt) w Kotowicach (Kottwitz), a w 1830 r. majątek we wsi należał do Friedricha Wilhelma Freege[6].

W 1842 r. wieś została połączona linią kolejową z Wrocławiem i Oławą[6][21][22][23], która była pierwszą linią kolejową na terenie współczesnej Polski[21][24][25][26]. W 1845 r. wieś była częścią wsi Baruszowice (Baumgarten)[6][27], będącej obecnie częścią Oławy[28]. Od 1856 r. wolny majątek we wsi należał do rodziny Neugebauer, w 1894 r. majątek należał do fabrykanta Karla Neugebauera z Wrocławia, a w 1937 r. do Richarda Neugebauera[6].

We wsi w latach 2004-2006 istniał klub piłki nożnej Orzeł Lizawice, który w sezonie 2005/06 brał udział w meczach klasy B w grupie Wrocław VII[29].

Nazewnictwo

W ciągu swojego istnienia Lizawice nosiły następujące nazwy[6][30]:

  • 1342 r: Lyzalicz
  • 1387 r: Leysewitz
  • 1783 r: Leisewiz
  • do 1945 r.: Leisewitz (niemiecka nazwa wsi)
  • czerwiec-sierpień 1945 r: Lizalice (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiej[31])
  • 1945-1947 r: Licajce[7]
  • od 1947 r.: Lizawice (obecna nazwa wsi[4][5][6])

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zaliczał niemiecką nazwę wsi "Leisewitz" do grupy nazw wsi wywodzących się od nazw rodzaju terenu i ukształtowania lokalnego krajobrazu. Adamy podawał starosłowiańskie nazwy wsi „Ligawica” i „Lyzalicz” oraz ich znaczenie w języku niemieckim jako "Lehmiger Moorboden"[32].

Gospodarka

W 1358 r. we wsi znajdował się folwark. W 1819 r. we wsi znajdowała się kuźnia. W 1830 r. oprócz pałacu rodowego we wsi znajdowały się folwark, gorzelnia i młyn z wiatrakiem. W połowie XIX w. we wsi znajdowały się folwark, gorzelnia, karczma i kuźnia. W 1845 r. odnotowano we wsi hodowlę 700 owiec merynosów i 55 sztuk bydła, a także uprawę rzepaku[6].

W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 300 ha, z czego pola uprawne stanowiły 262 ha, łąki 19 ha, a lasy 0,4 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 25,85 marek niemieckich za hektar pola, 23,50 marek za hektar łąki i 9,40 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 247,6 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 25,95 reichsmarek za hektar. We wsi znajdowała się od 1842 r. stacja kolejowa[6].

W okresie PRL-u i do 1993 r. we wsi znajdował się zakład rolny, należący do jednostki w Teodorowie będącej częścią państwowego gospodarstwa rolnego w Polwicy[33].

W 2004 r. stacja kolejowa w Lizawicach w wyniku modernizacji linii kolejowej Wrocław-Opole została zdegradowana do rangi przystanku kolejowego. Zlikwidowano trzy dodatkowe tory oraz bocznicę na zlikwidowane lotnisko wojskowe w Oławie, a dotychczasowy dworzec z kasą biletową i poczekalnią został przekształcony w dom mieszkalny[34][35]. W 2009 r. we wsi powstała podstacja trakcyjna, umożliwiająca pociągom na odcinku linii kolejowej Wrocław-Oława osiągnięcie prędkości do 160 km/h[36].

Teraźniejszość

Wieś posiada sieć wodociągową i jest skanalizowana[37].

We wsi funkcjonuje klub tenisa stołowego Orzeł Lizawice[38][39][40][41], który w sezonie 2024/25 rozgrywał mecze w II lidze dolnośląsko-lubuskiej, zajmując piąte miejsce w rankingu[42], a w sezonie 2026/27 uczestniczył w rozgrywkach I ligi[38][43].

Zabytki

Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki[44]:

  • historyczny układ ruralistyczny wsi
  • cmentarz katolicki znajdujący się 1 kilometr od wsi
  • budynek dworca PKP
  • dom mieszkalny nr 12
  • obiekty przemysłowo-gospodarcze

Demografia

W 1819 r. w Lizawicach mieszkało 105 osób, w 1830 r. 119 osób, w 1845 r. 139 osób, w 1871 r. 252 osoby, w 1885 r. 219 osób i w 1895 r. 235 osób. W 1905 r. we wsi mieszkały 294 osoby, w 1925 r. 326 osób, w 1935 r. 292 osoby, a w 1939 r. 275 osób[6]. W 2001 r. w Lizawicach mieszkały 153 osoby[45], w 2011 r. 159 osób[1], w 2021 r. 167 osób, a w 2025 r. 160 osób[45].

W 1925 r. na 326 mieszkańców wsi 169 było mężczyznami, a 157 kobietami. We wsi mieszkało 201 ewangelików i 125 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Marszowicach (Marschwitz), a katolicy do parafii w Sobocisku (Zottwitz)[6].

Liczba ludności Lizawic

Przypisy

  1. 1 2 GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 668 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 69858.
  4. 1 2 Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości. (M.P. z 1947 r. Nr 37, poz. 297 (ISAP))
  5. 1 2 Sołectwa » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Klaus Kunze, Familienforschung Ohlau: Leisewitz Kreis Ohlau [online], www.klauskunze.com [dostęp 2026-08-09] (niem.).
  7. 1 2 Lizawice, [w:] Ogólnopolska Baza Kolejowa, www.bazakolejowa.pl, 12 kwietnia 2024 [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  8. ↑ Linia Bytom - Wrocław Główny, [w:] Ogólnopolska Baza Kolejowa, www.bazakolejowa.pl, 25 sierpnia 2025 [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  9. ↑ Leisewitz Kr. Ohlau, [w:] Erich Uetrecht, Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, wyd. 5, t. 2, www.meyersgaz.org, Leipzig–Wien 1912, s. 46 [dostęp 2026-08-09] (ang. • niem.).
  10. ↑ Jürgen Frantz, Kreis Ohlau | AGOFF [online], Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher, 1 czerwca 2014 [dostęp 2026-08-09] (niem.).
  11. ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  12. ↑ Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, isap.sejm.gov.pl, 25 września 1954 [dostęp 2026-08-08] (pol.).
  13. ↑ Uchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71)
  14. ↑ Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, isap.sejm.gov.pl, 29 listopada 1972 [dostęp 2026-08-08] (pol.).
  15. ↑ Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165)
  16. ↑ 1973 - powstanie gminy Oława » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-08-08] (pol.).
  17. ↑ Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.
  18. ↑ Rozporządzenie Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów rejonowych. [online], isap.sejm.gov.pl, 1 sierpnia 1990 [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  19. ↑ Wrocław - klasztor Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą [online], Architektura średniowiecza i starożytności [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  20. ↑ Odkrywamy Wrocław: Historia kościoła św. Macieja [online], tuWroclaw.com, 18 grudnia 2011 [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  21. 1 2 Zbigniew Jakubowicz, 170-lecie otwarcia linii kolejowej Wrocław-Oława [online], tuolawa.pl, 19 maja 2012 [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  22. ↑ 177 lat na linii Wrocław – Oława! [online], www.pkp.pl [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  23. ↑ Olma, O pierwszej linii kolejowej na Śląsku, Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 11 (357), dodatek „Magazyn”, s. VII, Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 16 marca 2000, s. 31 [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  24. ↑ Andrzej Włusek, 22 maja 1842 pociąg „Silesia” zainaugurował linię Kolei Górnośląskiej na odcinku Wrocław-Oława » Historykon.pl [online], Historykon.pl, 22 maja 2025 [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  25. ↑ 175. rocznica uruchomienia linii kolejowej Wrocław-Oława [online], dzieje.pl [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  26. ↑ 180 lat temu z Wrocławia wyjechał pierwszy pociąg [online], Wroclaw.pl, 23 maja 2022 [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  27. ↑ Baruszowice, [w:] Filip Sulimierski i inni red., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I (Aa – Dereneczna), dir.icm.edu.pl, Warszawa 1880, s. 113 [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  28. ↑ Przemysław Pawłowicz, Oława. Dzieje ulicy Lipowej - dawniej wsi Baumgarten [online], tuolawa.pl, 26 marca 2021 [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  29. ↑ Skarb - Orzeł Lizawice [online], www.90minut.pl [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  30. ↑ Leisewitz, [w:] Filip Sulimierski i inni red., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. V (Kutowa Wola – Malczyce), dir.icm.edu.pl, Warszawa 1884, s. 128 [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  31. ↑ Obwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska
  32. ↑ Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch's Buchhandlung, 1888, s. 69 [dostęp 2026-08-09] (pol. • niem.).
  33. ↑ Poławski et al., Monografia powiatu oławskiego, s. 11 i 13
  34. ↑ Lizawice (Przystanek Kolejowy) – Śląskie Miasta [online], slaskiemiasta.pl [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  35. ↑ Lizawice, [w:] Ogólnopolska Baza Kolejowa, www.bazakolejowa.pl, 12 kwietnia 2024 [dostęp 2026-08-09].
  36. ↑ Więcej mocy [online], tuolawa.pl, 7 października 2009 [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  37. ↑ Woda, kanalizacja » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  38. 1 2 Mateusz Przybył, Jom-Elektro Orzeł Lizawice czwartym beniaminkiem 1. ligi mężczyzn | Polski Związek Tenisa Stołowego [online], 6 czerwca 2026 [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  39. ↑ Internetowy Serwis Ligowy DOZTS [online], liga.dozts.pl [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  40. ↑ Kluby sportowe » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  41. ↑ Powrót na pierwsze miejsce w tabeli [online], tuolawa.pl, 30 grudnia 2025 [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  42. ↑ Jacek Polasz, Udane zakończenie sezonu [online], tuolawa.pl, 16 maja 2025 [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  43. ↑ Kamil Skrzypczak, Jom-Elektro Orzeł Lizawice z awansem do 1. ligi mężczyzn!! | Dolnośląski Okręgowy Związek Tenisa Stołowego we Wrocławiu [online], 6 czerwca 2026 [dostęp 2026-08-09] (pol.).
  44. ↑ dawne województwo wrocławskie - Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu [online], wosoz.ibip.wroc.pl [dostęp 2026-08-09] [zarchiwizowane z adresu 2026-06-07] (pol.).
  45. 1 2 Liczba mieszkańców gminy Oława, [w:] Biuletyn Informacji Publicznej, bip.gminaolawa.pl, 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-08-09] (pol.).

Bibliografia

  • Olma, O pierwszej linii kolejowej na Śląsku, „Gazeta Powiatowa - Wiadomości Oławskie”, 16 marca 2000, nr. 11 (357), s. 31, dodatek „Magazyn”, s. VII (dostęp 2026-08-09)
  • Paweł Poławski, Zuzanna Brzozowska, Marta Kiełkowska, Agata Komendant, Piotr Wieczorek, Monografia powiatu oławskiego, [załącznik nr 2c, w:] Departament Analiz Ekonomicznych i Prognoz, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Rynki pracy na obszarach popegeerowskich. Raport z badań, Warszawa 2008 (dostęp 2026-08-09)
  • Leisewitz im 14. Jahrhundert, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 4/1954, s. 4
  • Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów)
  • Kurt Gritzke, Bahnhof Leisewitz, Kreis Ohlau, 1945, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 9/1991, s. 19 i nr. 11/1991, s. 26
  • Paul Dittmann, Leisewitz, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 1/1997, s. 25; nr. 2/1997, s. 25; nr. 3/1997, s. 25 i nr. 4/1997, s. 26
  • Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 99
  • Hans-Peter Schmidt, Familien- und Ortschronik, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 1/2016, s. 26; nr. 3/2016, s. 21; nr. 4/2016, s. 22; nr. 5/2016, s. 21-23; nr. 6/2016, s. 18-19; nr. 7/2016, s. 22-23; nr. 9/2016, s. 19-22; nr. 11/2016, s. 20-21 i nr. 2/2017, s. 29-31

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.