Jankowice Małe

Jankowice Małe
wieś
Ilustracja
Tablica miejscowości
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

oławski

Gmina

Oława

Liczba ludności (2023)

98[1]

Strefa numeracyjna

71

Kod pocztowy

55-200[2]

Tablice rejestracyjne

DOA

SIMC

0879452

Położenie na mapie gminy wiejskiej Oława
Mapa konturowa gminy wiejskiej Oława, na dole znajduje się punkt z opisem „Jankowice Małe”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Jankowice Małe”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Jankowice Małe”
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa konturowa powiatu oławskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Jankowice Małe”
Ziemia50°51′19″N 17°19′17″E/50,855278 17,321389[3]

Jankowice Małe (niem. Klein Jenkwitz)[4] – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.[5]

Wieś znajduje się 9 kilometrów od Oławy.[4]

Podział administracyjny

W okresie pruskim Jankowice Małe (Klein Jenkwitz) znajdowały się na terenie gminy z siedzibą w Chwalibożycach (Frauenhain), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi.[4] Od 1816 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk,[6] a od 1919 r. na terenie wydzielonej prowincji Dolny Śląsk.[7]

Po ustanowieniu administracji polskiej w latach 1945-1954 wieś znajdowała się na terenie gminy Godzikowice.[8] W latach 1954-1959 wieś należała do gromady Osiek,[9][10] a w latach 1960-1972 do gromady Godzikowice.[11] Od 1973 r. wieś jest częścią gminy wiejskiej Oława.[12][13][14] Do 1975 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego województwa wrocławskiego.[15] W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.[16]

Historia

Wieś powstała w XIV w. o układzie krótkiej owalnicy. Po raz pierwszy wspomniana w 1345 r. jako własność komandorii joannitów w Oleśnicy Małej. W 1352 r. książę brzeski przekazał prawa do wsi kapitule katedralnej we Wrocławiu. W 1359 r. wieś uzyskała lokację na prawie niemieckim. W 1370 r. wieś została potwierdzona jako własność joannitów. Do czasu sekularyzacji dóbr zakonnych w 1810 r. wieś należała do zakonu joannitów. W czasie wojny trzydziestoletniej w pierwszej połowie XVII w. wieś została zniszczona, a w 1659 r. wieś jest wzmiankowana jako opuszczona, ale już w 1678 r. jest wspomniane osadnictwo we wsi.[4]

Po sekularyzacji dóbr należących do komandorii joannitów w Oleśnicy Małej, w 1814 r. dawny majątek joannitów (w tym wieś Jankowice Małe) został nadany przez króla Prus Fryderyka Wilhelma III marszałkowi polnemu hrabiowi Johannowi Davidowi Ludwigowi Yorck von Wartenburg,[17] który jest wspomniany jako właściciel wsi w 1819 i 1830 r. W 1845 r. wieś jest wspomniana jako własność hrabiów z rodu Yorck von Wartenburg i część majoratu rodowego z siedzibą w Oleśnicy Małej. W 1830 r. we wsi jest wspomniany dom inwalidów (Invalidenhaus), a w 1845 r. jest wspomniana katolicka kaplica (Betkapelle).[4]

Nazewnictwo

W ciągu swojego istnienia Jankowice Małe nosiły następujące nazwy[4]:

  • 1345 r.: Jenkowicz
  • 1360 r.: Jencowicz parvum polonicum
  • 1378 r.: Jenkewicz
  • w XV w.: Jenckwitz
  • 1678 r.: Jengwitz
  • 1783 r.: Jänkwiz
  • do 1945 r.: Klein Jenkwitz (niemiecka nazwa wsi)
  • od 1945 r.: najpierw Jankowiczki (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiej),[18] obecnie Jankowice Małe.[4][5]

Gospodarka

W pierwszej połowie XIX w. we wsi znajdowała się karczma, kuźnia i 3 sklepy. W 1845 r. odnotowano hodowlę 134 sztuk bydła. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 290 ha, z czego pola uprawne stanowiły 278 ha, a lasy 3 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 39,17 marek niemieckich za hektar pola i 9,40 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 293,7 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 38,74 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Łukowicach Brzeskich (Laugwitz).[4]

Teraźniejszość

Wieś posiada sieć wodociągową i jest skanalizowana.[19]

We wsi znajduje się kaplica Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, należąca do parafii św. Marcina w Owczarach będącej częścią dekanatu Wiązów archidiecezji wrocławskiej.[20]

We wsi funkcjonuje Koło Gospodyń Wiejskich „Janeczki”, ujęte w Krajowym Rejestrze Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.[21]

Zabytki

Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki[22]:

  • historyczny układ ruralistyczny wsi
  • kaplica
  • domy mieszkalne nr 1, 21, 23, 24, 30
  • zespół mieszkalno-gospodarczy nr 8, składający się z domu mieszkalno-gospodarczego, budynku gospodarczego i ogrodzenia
  • domy mieszkalno-gospodarcze nr 13, 22
  • zespół mieszkalno-gospodarczy nr 15, składający się z domu mieszkalno-gospodarczego i dwóch budynków gospodarczych
  • dom mieszkalno-gospodarczy nr 32 z budynkiem gospodarczym

Demografia

W 1783 r. w Jankowicach Małych mieszkało 90 osób. W 1819 r. we wsi mieszkało 111 osób, w 1830 r. 126 osób, w 1845 r. 183 osoby, w 1871 r. 221 osób, w 1885 r. 182 osoby, a w 1895 r. 188 osób. W 1905 r. wieś miała 175 mieszkańców, w 1925 r. 193 mieszkańców, w 1935 r. 215 mieszkańców, a cztery lata później 171 mieszkańców.[4] W 2001 r. Jankowice Małe zamieszkiwało 91 osób, w 2011 r. 102 osoby, a w 2023 r. 98 osób.[23]

W 1925 r. na 193 mieszkańców wsi 88 było mężczyznami, a 105 kobietami. We wsi mieszkało 159 katolików i 34 ewangelików. Katolicy należeli do parafii w Owczarach (Tempelfeld), a ewangelicy należeli do zboru w Chwalibożycach (Frauenhain).[4]

Liczba ludności Jankowic Małych

Przypisy

  1. ↑ Liczba mieszkańców gminy Oława. bip.gminaolawa.pl. [dostęp 2024-02-24].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 373 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 3 stycznia 2026, identyfikator PRNG: 43975.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Klaus Kunze, Familienforschung Ohlau: Klein Jenkwitz Kreis Ohlau [online], www.klauskunze.com [dostęp 2026-08-05] (niem.).
  5. 1 2 Sołectwa » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-08-05] (pol.).
  6. ↑ Klein Jenkwitz 1), [w:] Erich Uetrecht, Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, wyd. 5, t. 1, www.meyersgaz.org, Leipzig–Wien 1912, s. 988 [dostęp 2026-08-05] (ang. • niem.).
  7. ↑ Jürgen Frantz, Kreis Ohlau | AGOFF [online], Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher, 1 czerwca 2014 [dostęp 2026-08-05] (niem.).
  8. ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  9. ↑ Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych., isap.sejm.gov.pl, 25 września 1954 [dostęp 2026-08-05] (pol.).
  10. ↑ Uchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71)
  11. ↑ Uchwała Nr 25 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 sierpnia 1959 r. w sprawie zniesienia, utworzenia, zmiany granic oraz przeniesienia siedzib niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 34), zatwierdzona uchwałą Rady Ministrów Nr 458/59 z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad
  12. ↑ Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych., isap.sejm.gov.pl, 29 listopada 1972 [dostęp 2026-08-05] (pol.).
  13. ↑ Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165)
  14. ↑ 1973 - powstanie gminy Oława » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-08-05] (pol.).
  15. ↑ Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.
  16. ↑ Rozporządzenie Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów rejonowych. [online], isap.sejm.gov.pl, 1 sierpnia 1990 [dostęp 2026-08-05] (pol.).
  17. ↑ Krzysztof Ruchniewicz, Pałac w Oleśnicy Małej. Opowieść sprzed 100 lat [online], tuolawa.pl, 18 stycznia 2026 [dostęp 2026-08-05] (pol.).
  18. ↑ Obwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska
  19. ↑ Woda, kanalizacja » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-08-05] (pol.).
  20. ↑ Owczary, [w:] Archidiecezja Wrocławska, www.archidiecezja.wroc.pl [dostęp 2026-08-05] [zarchiwizowane z adresu 2026-02-17] (pol.).
  21. ↑ Krajowy Rejestr Kół Gospodyń Wiejskich [online], krkgw.arimr.gov.pl [dostęp 2026-08-05] [zarchiwizowane z adresu 2024-02-16] (pol.).
  22. ↑ dawne województwo wrocławskie - Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu [online], wosoz.ibip.wroc.pl [dostęp 2026-08-05] [zarchiwizowane z adresu 2026-06-07] (pol.).
  23. ↑ Liczba mieszkańców gminy Oława, [w:] Biuletyn Informacji Publicznej, bip.gminaolawa.pl, 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-08-05] (pol.).

Bibliografia

  • Urbarium von 1678 der Hochritterlichen Commenda Klein-Oelß, [w:] Paul Neugebauer, Spaziergänge in und um Klein-Oels, 1924, s. 164 i 168
  • Josef Brier, Die Erwerbung von Klein Jenkwitz, [w:] "Briegische Heimatblätter, II. Folge", nr. 69 (1938), s. 274
  • Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów)
  • …über die Schanzen, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1991, s. 22
  • Annemarie und Klaus Paul, Die Bewohner der Malteser-Kommende Klein Öls…nach den Urbarien von 1710, 1738, 1764 und 1781, "Ostdeutsche Familienkunde 1995", s. 53 i 93
  • Gerhard Vierling, Käthe und Manfred Scholz, Manfred Riedel, Einweihung der Gedenktafel für unsere verstorbenen Heimatfreunde, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 7/2002, s. 21; nr. 8/2002, s. 22 i nr. 9/2002, s. 25
  • Hubertus Dierschke, Erinnerungen eines 14jährigen 1945/46, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 10/2006, s. 25
  • Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 86
  • Helmut Münch und Hubertus Dierschke, Lageplan Klein-Jenkwitz, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 7/2010, s. 15

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.