Amikacyna
| |||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||
| Ogólne informacje | |||||||||||||||||||||
| Charakterystyka fizyczna | |||||||||||||||||||||
| biały, krystaliczny proszek[1] | |||||||||||||||||||||
| Wzór Hilla |
C22H43N5O13 | ||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Masa molowa |
585,60 g/mol | ||||||||||||||||||||
| Identyfikacja | |||||||||||||||||||||
| Numer CAS |
37517-28-5 | ||||||||||||||||||||
| PubChem | |||||||||||||||||||||
| DrugBank | |||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||
| Podobne związki | |||||||||||||||||||||
| Podobne związki |
arbekacyna | ||||||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | |||||||||||||||||||||
| Klasyfikacja medyczna | |||||||||||||||||||||
| ATC | |||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||
Amikacyna (łac. amikacinum) – organiczny związek chemiczny z grupy antybiotyków aminoglikozydowych; półsyntetyczna pochodna kanamycyny. Otrzymana po raz pierwszy w 1972 w Bristol-Banyu Research Institute przez zespół japońskich badaczy pod kierownictwem Hirochi Kawaguchi. Charakteryzuje się dość szerokim spektrum bakteriobójczym wobec bakterii Gram-ujemnych, nieaktywna wobec beztlenowców, Burkholderia cepacia, Stenotrophomonas maltophilia, Flavobacterium[6].
Amikacyna jest stosowana w leczeniu szeregu zakażeń bakteryjnych. Obejmują one m.in. zakażenia stawów, zakażenia w obrębie jamy brzusznej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, sepsę oraz zakażenia układu moczowego. Lek ten stosuje się również w leczeniu gruźlicy wielolekoopornej. Podaje się go w drodze wlewu dożylnego lub wstrzyknięcia domięśniowego[6].
Farmakokinetyka
Amikacyna nie wchłania się po podaniu doustnym i z tego powodu musi być podawana pozajelitowo. Po podaniu domięśniowym osiąga maksymalne stężenie w surowicy w ciągu 0,5–2 godzin. Z białkami osocza wiąże się mniej niż 11% amikacyny. Lek przenika do serca, pęcherzyka żółciowego, płuc i kości, a także do żółci, plwociny, płynu śródmiąższowego, płynu w jamie opłucnej oraz płynu stawowego. W płynie mózgowo-rdzeniowym występuje zazwyczaj w niskich stężeniach, chyba że zostanie podana dokomorowo. Lek nie przenika łatwo przez barierę krew-mózg ani do tkanek oka[6].
Okres półtrwania amikacyny wynosi zazwyczaj dwie godziny, ale u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek wydłuża się on do 50 godzin. Większość (95%) dawki amikacyny podanej domięśniowo lub dożylnie jest wydalana w postaci niezmienionej z moczem w ciągu 24 godzin[7]
Przeciwwskazania
Należy unikać stosowania amikacyny u osób uczulonych na jakikolwiek aminoglikozyd, ze względu na występowanie alergii krzyżowej (uczulenie na jeden aminoglikozyd wiąże się z nadwrażliwością również na inne leki z tej grupy). Należy jej także unikać u osób uczulonych na siarczyny (co częściej dotyczy osób chorych na astmę), ponieważ preparaty amikacyny zazwyczaj zawierają pirosiarczyn sodu, który może wywołać reakcję alergiczną[6].
Zasadniczo nie należy stosować amikacyny jednocześnie ani bezpośrednio przed lub po podaniu innego leku mogącego powodować neurotoksyczność, ototoksyczność lub nefrotoksyczność. Do leków takich należą: inne aminoglikozydy; lek przeciwwirusowy acyklowir; lek przeciwgrzybiczy amfoterycyna B; antybiotyki takie jak bacytracyna, kapreomycyna, kolistyna, polimyksyna B i wankomycyna; a także cisplatyna, stosowana w chemioterapii[6].
Nie należy stosować amikacyny w połączeniu z lekami blokującymi przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, gdyż mogą one nasilać osłabienie mięśni i prowadzić do porażeń[6].
Zastosowanie w weterynarii
Amikacyna została zatwierdzona przez FDA do stosowania jedynie u psów oraz w przypadku infekcji wewnątrzmacicznych u koni, ale jest jednym z najczęściej stosowanych aminoglikozydów w medycynie weterynaryjnej. Wykorzystywano ją u psów, kotów, świnek morskich, szynszyli, chomików, szczurów, myszy, piesków preriowych, bydła, ptaków, węży, żółwi, gadów z rzędu krokodyli, oraz ryb. Często stosuje się ją w leczeniu infekcji układu oddechowego u węży, bakteryjnej choroby skorupy u żółwi oraz zapalenia zatok u ar. Zasadniczo jest przeciwwskazana u królików i zajęcy (choć bywa u nich stosowana), ponieważ zaburza równowagę mikroflory jelitowej[8][9].
Przypisy
- 1 2 3 4 Amikacin, [w:] Merck Index. An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals, wyd. 14, Whitehouse Station, New Jersey: Merck & Company, 2006, ISBN 978-0-911910-00-1, OCLC 938242785 (ang.).
- 1 2 3 Amikacin [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: PHR1654 [dostęp 2021-11-01].
- ↑ Amikacin, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 37768 (ang.).
- ↑ Amikacin, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB00479 (ang.).
- ↑ Amikacin. Safety data sheet [online], ThermoFisher Scientific [dostęp 2019-03-23] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 Amikacin (Monograph). drugs.com. [dostęp 2026-06-12]. (ang.).
- ↑ Burke A. Cunha: New Uses for Older Antibiotics: Nitrofurantoin, Amikacin, Colistin, Polymyxin B, Doxycycline, and Minocycline Revisited. Medical Clinics of North America, 90, 6, 2006, Pages 1089-1107. sciencedirect.com. [dostęp 2026-06-12]. (ang.).
- ↑ Barbara Forney: Amikacin for Veterinary Use. wedgewood.com. [dostęp 2026-06-12]. (ang.).
- ↑ Reptile Formulary and laboratory Normals. books.google.de. [dostęp 2026-06-12]. (ang.).
Bibliografia
- Amikacyna, [w:] Polski Serwis Antybiotykowy [online] [zarchiwizowane 2007-10-20].
- K.W. Zieliński, Słownik pochodzenia nazw i określeń medycznych, 2004, ISBN 83-88778-67-6.
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.