Tellurowodór

Tellurowodór
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
konst.	tellurek wodoru, tellurek diwodoru
podst.	tellan
addyt.	dihydrydotellur
	Inne nazwy i oznaczenia
	tellurowodór
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	bezbarwny gaz
Wzór Hilla	H2Te
Masa molowa	129,62 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	7783-09-7
PubChem	21765
InChI
	InChI=1S/H2Te/h1H2
	InChIKey
	VTLHPSMQDDEFRU-UHFFFAOYSA-N
Właściwości
	Gęstość
	0,005298 g/cm³ (25 °C); gaz
	Rozpuszczalność w wodzie
	rozpuszczalny
	w innych rozpuszczalnikach
	rozpuszczalny w etanolu i zasadach
Temperatura topnienia	−49 °C
Temperatura wrzenia	−1,25 °C
Punkt potrójny	−49,2 °C
Punkt krytyczny	200 °C
Wartości pK	pKa1 2,6 (18 °C); pKa2 11 (25 °C);
Ciśnienie pary nasyconej	10 kPa (−46,6 °C); 100 kPa (−2,3 °C);
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Niebezpieczeństwo
Zwroty H	H220, H280, H330
Zwroty P	P210, P260, P284, P304+P340+P310, P377, P410+P403
Temperatura samozapłonu	−50 °C
	Podobne związki
Pochodne sole	tellurek cynku, tellurek ołowiu(II), tellurek bizmutu(III)
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Tellurowodór, tellan, H₂Te – nieorganiczny związek chemiczny telluru i wodoru. Rozpuszczony w wodzie tworzy kwas tellurowodorowy.

Charakterystyka

Bezbarwny lub bladożółty, palny gaz o odrażającym zapachu podobnym do siarkowodoru. Jest rozpuszczalny w wodzie, w roztworze wodnym tworzy stosunkowo mocny kwas tellurowodorowy (pK_a₁ 2,6^[2]).

Otrzymywanie

Tellurowodór można otrzymać przez syntezę bezpośrednią z pierwiastków w podwyższonej temperaturze:

H₂ + Te → H₂Te

jak również poprzez działanie na tellurki (np. kadmu) kwasem solnym:

CdTe + 2HCl → H₂Te + CdCl₂

Toksyczność

Tellurowodór jest toksyczny, działa na organizm ludzki podobnie jak inne związki telluru, jest niewiele mniej toksyczny niż selenowodór. Ma wybitnie silne działanie drażniące w stosunkowo niskich stężeniach.

Zastosowanie

Sam tellurowodór nie ma specjalnego zastosowania, jednak jest stosowany do produkcji innych związków telluru m.in. tellurków (np. elektronika).

Przypisy

1 2 3 Neil G.N.G. Connelly Neil G.N.G., TureT. Damhus TureT., Richard M.R.M. Hartshorn Richard M.R.M., Alan T.A.T. Hutton Alan T.A.T., Nomenclature of Inorganic Chemistry. IUPAC Recommendations 2005 (Red Book), International Union of Pure and Applied Chemistry, RSC Publishing, 2005, s. 308, ISBN 978-0-85404-438-2 (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 4-65, 5-87, 6-112, 16-25, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).
1 2 3 4 5 Hydrogen telluride, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 122699 [dostęp 2024-07-14] (niem. • ang.).

[RedBook-1] 1 2 3 Neil G.N.G. Connelly Neil G.N.G., TureT. Damhus TureT., Richard M.R.M. Hartshorn Richard M.R.M., Alan T.A.T. Hutton Alan T.A.T., Nomenclature of Inorganic Chemistry. IUPAC Recommendations 2005 (Red Book), International Union of Pure and Applied Chemistry, RSC Publishing, 2005, s. 308, ISBN 978-0-85404-438-2 (ang.).

[CRC-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 4-65, 5-87, 6-112, 16-25, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).

[GESTIS-3] 1 2 3 4 5 Hydrogen telluride, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 122699 [dostęp 2024-07-14] (niem. • ang.).

[1]

[2]

[3]