Arti dhe Arkitektura Merovinge
Arti dhe Arkitektura Merovinge përfshin artin dhe arkitekturën e Dinastisë Merovinge të frankëve, i cili do të zgjaste nga shekulli V deri në shekullin e VIII në Francën e sotme, Beneluks dhe një pjesë të Gjermanisë. Ngjitja e Dinastisë Merovinge në Gali në shekullin e V do të çonte në ndryshime të rëndësishme në fushën e arteve. Skulptura konsistonte në zbukurimin e sarcophagi, altarëve dhe orendive kishtare. Argjendaria dhe mjeti i ri i dorëshkrimeve të iluminuara do ta integronin stilin shtazor barbar të dekorimit, me motive të antikitetit të vonë dhe kontribute të tjera që nga Siria ose Irlanda duke formuar Artin Meroving.
Arkitektura
Bashkimi i Mbretërisë Franke nën sundimin e Klovisit të I (465–511) dhe pasuesve të tij, përkon me nevojën për ndërtimin e kishave dhe veçanërisht kishave manastire, pasi ato tashmë ishin shtëpitë e pushtetit të Kishës Merovinge. Planet shpesh vijonin traditën e bazilikave romake, por gjithashtu me ndikime të largëta që nga Siria dhe Armenia. Në Lindje, shumica e strukturave ishin prej druri, por guri përdorej më shumë zakonisht për ndërtesa domethënëse në Perëndim dhe në zonat veriore që më vonë do të ishin nën sundimin meroving. Shumica e kishave madhore do të rindërtoheshin, zakonisht më shumë se një herë dhe shumë prej planeve merovinge do të rindërtoheshin nga arkeologjia.
Përshkrim nga peshkopi Gregori i Tursit Historia e Frankëve të bazilikës së Shën Martinit, të ndërtuar në Turs nga Shën Perpeti (peshkop në v. 460–490) në fillim të periudhës dhe në skaj të territorit frank, jep shkak keqardhjes për zhdukjen e kësaj ndërtese, një nga kishat më të bukura merovinge, që ai thotë se kishte 120 kolona mermeri, kulla në skajin lindor dhe mjaft mozaikë: "Shën Martini shfaq theksin vertikal dhe kombinimin e njësive të blloqeve që formonin një hapsirë të brendshme komplekse dhe që përkonte me siluetën e pasur të jashtme, e cila do të ishte simbol i Romanikut".[1] Një veçori e Bazilikës së Shën Martinit që do të bëhej një simbol i arkitekturës kishtare franke, ishte sarkofagu ose reliktuari i shenjtit i ngritur për të qenë i dukshëm dhe i vendosur në mënyrë aksiale mbrapa altarit, ndonjëherë në apsidë. Nuk ka pararendëse romake për këtë risi franke.[2] Kisha e Shën Pjetrit në Vienne është e vetmja e mbijetuar. Disa ndërtesa të tjera, tashmë të humbura, përfshijnë themelet merovinge të Saint-Denis, Shën Gereonin në Këln dhe Abacinë e Sent-Zhermen-des-Prés në Paris, janë përshkruar si të zbukuruara në mënyrë të ngjashme.
Disa ndërtesa të vogla kanë mbijetuar, veçanërisht pagëzimoret, të cilat do të dilnin nga moda dhe kështu do të kurseheshin nga rindërtimi. Në Aix-en-Provence, Riez dhe Fréjus, tre pagëzimore tetëkëndore, secila e mbuluar me një kupolë mbi shtylla, janë dëshmi të ndikimit të arkitekturës orientale (Pagëzimorja e Riezit, në Alpes-de-Haute-Provence, përgjason atë të Shën Gjergjit, Ezra, Siri). Shumë të ndryshme nga këto pagëzimore Provençale, përveç asaj katërharkëshe të Venasque, që Shën Jean në Poitiers (shekulli VI) ka formuar në një drejtëkëndësh me tre apsida anash. Ndërtesa origjinale me gjasa ka pësuar disa ndryshime, por ruan në dekorimin e saj (kapitelet prej mermeri) një karakter meroving.
Midis shumë kriptave, të shumta për shkak të rëndësisë së kultit të shenjtëve në atë kohë, vetëm ato të Shën Seurinit, Bordo, Shën Laurent, Grenoble, kripta e Abacisë së Shën Medard në Soissons dhe Abacia e Jouarre (shekulli VII) mbijetojnë.
Arte të tjera
Nga shekulli VII, aftësitë e zejtarëve merovingë duhet të kenë qenë vlerësuar mjaft, pasi ata do të çoheshin në Angli për të rifutur aftësitë e prodhimit të qelqit dhe muratorët merovingë përdoreshin për të ndërtuar kishat angleze.[3] Muratorët merovingë përdornin gjithashtu opus gallicum gjerësisht dhe janë përgjegjës për sjelljen në Angli dhe transmetimin e saj te normanët, që do të sillnin atë në Itali.
Shumë pak dorëshkrime në miniaturë merovingë mbijetojnë, nga të cilët i dekoruari në mënyrë më të pasur është Sacramentarium Gelasianum i shekullit të VIII në Bibliotheca Apostolica Vaticana, që ka dekorime gjeometrike dhe shtazore, më pak të ndërlikuara se të Artit Insular të Ishujve Britanikë, por si ai të rrjedhur nga motive të punimit të metaleve, me disa ndikime nga Antikiteti i Vonë dhe Lindja e Afërt. Qendrat kryesore ishin Abacia e Luxeuil, një themelim irlandez dhe më vonë shtëpia bijë e saj në Abacinë Korbi.
Një koleksion i madh arti meroving në Berlin u çua nga trupat sovjetike në Rusi, ku qëndron edhe sot.[4][5][6]
Galeri shëmbëlltyrash
Kripta e Shën Seurin de Bordeaux, pagëzimorja e Riezit.JPG)
Pagëzimorja e Katedrales së Shën Léonce de Fréjus
Pagëzimorja e Shën Jean de Venasque
Kripta e Shën Laurentit
Kripta dhe sarkofagu i Notre-Dame de Jouarre
Kripta e Notre-Dame de Jouarre
Kapitel në kriptën e Notre-Dame de Jouarre
Shiko gjithashtu
- Arti i Dyndjeve Barbare
- Arti paleokristian
- Arkitektura Paleokristiane
- Periudhat në historinë e artit perëndimor
- Dyndjet Barbare
- Mbretëritë Barbare
- Arti Mesjetar
- Arti dhe Arkitektura Para-Romanike
- Arti Anglo-Sakson
- Arkitektura Anglo-Saksone
- Arti dhe Arkitektura Visigote
- Arkitektura Visigote
- Arti dhe Arkitektura Para-Romanike Iberike
- Arti Karoling
- Arkitektura Karolinge
- Arti Viking
- Mbretëria e Longobardëve
- Arti Longobard
- Arkitektura Longobarde
- Skulptura Longobarde
- Piktura Longobarde
- Argjendaria Longobarde
- Varangianët
- Anijet Mesjetare
- Luftërat Avaro-Bizantine
- Arti gotik
- Arti Romanik
- Arkitektura e Skocisë në Periudhën Romake
- Bota Greko-Romake
- Arti mesjetar në Shqipëri
- Gjermanikët
- Lista e fiseve të hershme gjermanike
- Lista e mbretërve frankë
- Gotët
- Visigotët
- Ostrogotët
- Vandalët
- Teutonët
- Skithët
- Arti romak
- Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore
- Agger
- Perandoria Bizantine
- Arkitektura Romake
- Arti Arkaik Romak
- Arti Romak Plebe
- Arti romak
- Beteja e Pyllit Teutoburg
- Burgus
- Cannaba
- Castellum
- Castra
- Vardariotai
- Domus
- Forumet Romake
- Goto-grekët
- Historia e planifikimit urban
- Kolonia Romake
- Kopshtet romake
- Kultura e Romës së lashtë
- Mare Nostrum
- Plaçkitja Vandale e Romës
- Plaçkitja Visigote e Romës
- Portretizimi Romak
- Prokopi i Çezaresë
- Romanitas
- Romanizimi (kulturor)
- Shtëpia Romake
- Skulptura Romake
- Ura romake
- Urbanistika Romake
Citime fundore
- ↑ V. I. Atroshenko; Judith Collins (1985). The Origins of the Romanesque (në anglisht). Londër: Lund Humphries. fq. 48. ISBN 0-85331-487-X.
- ↑ Werner Jacobsen (tetor 1997). "Saints' Tombs in Frankish Church Architecture". Speculum (në anglisht). 72 (4): 1107–1143.
- ↑ Bede i Venerueshmi (1843). "III. The Lives of the Holy Abbots of Wearmouth and Jarrow". përmbledhur nga John Allen Gilles (red.). The Bibliographical Writings and Letters of Venerable Bede (në anglisht). Vëll. II. James Bohn. fq. 83–102.
- ↑ Effros, Bonnie (14 qershor 2012). Uncovering the Germanic Past: Merovingian Archaeology in France, 1830–1914 (në anglisht). Oxford University Press. fq. 298. ISBN 978-0-19-969671-0.
- ↑ "Germany Worried About Losing Out in Looted Art Row". DW.COM (në anglisht). Deutsche Welle. 16 gusht 2007.
- ↑ Harding, Luke (13 mars 2007). "Russia Displays Looted German Treasure". The Guardian (në anglisht).
Bibliografia
- Jean-Pierre Adam, L'arte di costruire presso i romani. Materiali e tecniche Editore: Longanesi, 2003.
- V. I. Atroshenko; Judith Collins (1985). The Origins of the Romanesque (në anglisht). Londër: Lund Humphries. ISBN 0-85331-487-X.
- B. Bahr, Ann Marie (2009). Christianity: Religions of the World (në anglisht). Infobase Publishing. ISBN 978-143810639-7.
- Ranuccio Bianchi Bandinelli; Mario Torelli (1967). "Arte Plebea". Dialoghi di Archeologia (në italisht). 1: 74–76.
- Bede i Venerueshmi (1843). "III. The Lives of the Holy Abbots of Wearmouth and Jarrow". përmbledhur nga John Allen Gilles (red.). The Bibliographical Writings and Letters of Venerable Bede (në anglisht). Vëll. II. James Bohn. fq. 83–102.
- Henry Adams Bellows, red. (1936). The Poetic Edda (në anglisht). Princeton University Press.
- Boltin, Lee, red. (1977). Treasures of Early Irish Art, 1500 B.C. to 1500 A.D.: From the Collections of the National Museum of Ireland (në anglisht). Royal Irish Academy, Trinity College, Dublin, Metropolitan Museum of Art. ISBN 0-87099-164-7.
- A. C. Bouman (1965). "The Franks Casket". Neophilologus (në anglisht). 3: 241–249.
- Brubaker, Leslie; Haldon, John F. (2011). Byzantium in the Iconoclast Era, c. 680–850: A History (në anglisht). Cambridge University Press.
- Viscount James Bryce Bryce (1902). Hans Ferdinand Helmolt (red.). The World's History: The Mediterranean nations (në anglisht). Londër: William Heinemann.
- Emma C. Bunker; Bruce Chatwin; Ann Elizabeth Farkas (1970). Animal Style Art from East to West (në anglisht). Asia Society.
- Bunker, Emma C. (2002). Nomadic Art of the Eastern Eurasian Steppes: the Eugene V. Thaw and Other New York Collections (në anglisht). New York: The Metropolitan Museum of Art. ISBN 978-030009688-0.
- Michel Bur (1986). "La maison forte au Moyen Age" (në frëngjisht). Actes de la table ronde de Nancy, Pont-à-Mousson, 1984, Paris: Ed. CNRS.
- J. B. Bury (1889). History of the Later Roman Empire (në anglisht). Vëll. 1. Londër: Macmillan.
- Carroll, Warren (1993). The Glory of Christendom (në anglisht). Front Royal, VA: Christendom Press.
- Procopi i Çezaresë (1916). The History of the Wars (në anglisht). Përkthyer nga H. B. Dewing. Cambridge University Press.
- Jerrilynn D. Dodds (1988). "VISIGOTHIC ART". Dictionary of the Middle Ages (në anglisht). Vëll. 12. New York: Sons of Charles Scribner. fq. 465–467. ISBN 978-068418278-0.
- Nancy Edwards (2023). Life in Early Medieval Wales (në anglisht). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-873321-8.
- Effros, Bonnie (14 qershor 2012). Uncovering the Germanic Past: Merovingian Archaeology in France, 1830–1914 (në anglisht). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-969671-0.
- Garland, Lynda (1999). Byzantine Empresses, Women and Power in Byzantium, AD 527-1204 (në anglisht). Londër dhe Nju Jork: Routledge. ISBN 0-415-14688-7 – nëpërmjet Internet Archive.
- Andrea Giardina (2005). Profili di storia antica e medievale (në italisht). Vëll. 1. Laterza Edizioni Scolastiche.
- Gibbon, Edward (2015). The History of the Decline and Fall of the Roman Empire (në anglisht). Vëll. 4. Cambridge University Press. ISBN 978-113933357-3.
- Gilbert, Edward (mars 1965). "Brixworth and the English Basilica". The Art Bulletin (në anglisht). 47 (1): 1–20.
- Gillett, Andrew (2001). "Rome, Ravenna and the Last Western Emperors". Papers of the British School at Rome (në anglisht). 69 (69). British School at Rome: 131–167. doi:10.1017/S0068246200001781. JSTOR 40311008.
- González-García, Antonio César; Belmonte, Juan Antonio (1 korrik 2015). "The Orientation of Pre-Romanesque Churches in the Iberian Peninsula". Nexus Network Journal (në anglisht). 17 (2): 353–377. doi:10.1007/s00004-014-0231-7. ISSN 1522-4600. S2CID 253593505.
- Gregory, Timothy (2010). A History of Byzantium (në anglisht). Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-8471-7.
- Haldon, John F. (1984). Byzantine Praetorians: An Administrative, Institutional and Social Survey of the Opsikion and Tagmata, c. 580–900 (në anglisht). Bon: Dr. Rudolf Habelt GmbH.
- Haldon, John F.; Kennedy, Hugh N. (2012). "Regional Identities and Military Power: Byzantium and Islam, ca. 600–750". përmbledhur nga Walter Pohl; Clemens Gantner; Richard Payne (red.). Visions of Community in the Post-Roman World: The West, Byzantium and the Islamic World, 300–1100 (në anglisht). Ashgate. fq. 317–353.
- Kyle Harper (2017). The Fate of Rome: Climate, Disease, and the End of An Empire (në anglisht). Princeton University Press. ISBN 978-0-691-16683-4. OCLC 1135813827.
- Günther Haseloff (1979). Kunststile des frühen Mittelalters – Völkerwanderungs – und Merowingerzeit (në gjermanisht). Funden des Württembergischen Landesmuseums Stuttgart Hrsg. vom Württembergischen Lendesmuseum.
- Lotte Hedeager (2000). "Migration Period Europe: The Formation of a Political Mentality". përmbledhur nga Frans Theuws; Janet Laughland Nelson (red.). Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages (në anglisht). Brill. fq. 15–58. ISBN 978-90-04-10902-5.
- Peter Heather (2006). The Fall of the Roman Empire: A New History of Rome and the Barbarians (në anglisht). Oxford University Press.
- Peregrine Horden; Nicholas Purcell (2000). The Corrupting Sea: A Study of Mediterranean History (në anglisht). Wiley-Blackwell. ISBN 978-063121890-6.
- Hourihane, Colum, red. (2012). "Visigothic art". The Grove Encyclopedia of Medieval Art and Architecture (në anglisht). Vëll. 6. Stave to Zyvele. Oksford: Oxford University Press. fq. 316-318. ISBN 978-0-19-539536-5. Marrë më 13 korrik 2025.
- Werner Jacobsen (tetor 1997). "Saints' Tombs in Frankish Church Architecture". Speculum (në anglisht). 72 (4): 1107–1143.
- Arnold H. M. Jones (1972). Il Tramonto del Mondo Antico (në italisht). Bari: Casa Editrice Giuseppe Laterza & Figli. CL 20-0462-3. (titulli origjinal i veprës Arnold H. M. Jones (1966). The Decline of the Ancient World (në anglisht). Londër: Lonmans, Green and Co. Ltd.
- Kazhdan, Alexander, red. (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium (në anglisht). Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8.
- Koch, John (2009). "Tartessian: Celtic from the Southwest at the Dawn of History in Acta Palaeohispanica X Palaeohispanica 9 (2009)" (PDF). Palaeohispánica: Revista Sobre Lenguas y Culturas de la Hispania Antigua (në anglisht). Palaeohispanica: 339–351. ISSN 1578-5386. Arkivuar (PDF) nga origjinali më 23 qershor 2010.
- The Normans, a European people: The Norman heritage, 10th – 12th century. Architectural Heritage: Italy — the Molise §8 Fortifications and castles: Fortifications — The opus gallicum in the fortifications. Arkivuar 8 prill 2012 tek Wayback Machine 2004. Komisioni Evropian: Raphaël Programme.
- Lee, A. (2013). From Rome to Byzantium AD 363 to 565: The Transformation of Ancient Rome (në anglisht). Edinburgh University Press. ISBN 978-074862790-5. JSTOR 10.3366/j.ctt1g0b1z1.
- Domingo Magaña, J. A. (2015). The Use of Marble in Hispanic Visigothic Architectural Decoration. Interdisciplinary Studies on Ancient Stone: ASMOSIA X: Proceedings of the Tenth International Conference of ASMOSIA, Association for the Study of Marble & Other Stones in Antiquity, Rome, 21-26 May 2012 (në anglisht). L’Erma di Bretschneider. fq. 527–535.
- John Manley; Stephen Grenter; Fiona Gale, red. (1991). The Archaeology of Clwyd (në anglisht). Clwyd County Council. ISBN 978-090444942-6.
- De Marco, Pasquale (2025). "The Iberian Crucible: The Visigothic Legacy". The Iberian Chronicle (në anglisht). Marrë më 13 korrik 2025.
- Diego Marin, La Civilizacion Espanola, pp. 34 –47, 1969, Holt, Rinehart and Winston, New York.
- Celia Martín-Puertas; etj. (mars 2009). "The Iberian–Roman Humid Period (2600–1600 cal yr BP) in the Zoñar Lake varve record (Andalucía, southern Spain)". Quaternary Research (në anglisht). 71 (2): 108–120. Bibcode:2009QuRes..71..108M. doi:10.1016/j.yqres.2008.10.004. S2CID 67777837.
- Ralph W. Mathisen (2019). Ancient Roman Civilization: History and Sources, 753 BCE to 640 CE (në anglisht). Nju Jork Siti, Nju Jork: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-084960-3. OCLC 1038024098.
- John P. McKay; Bennett D. Hill; John Buckler (2006). A History of Western Society (në anglisht). Houghton Mifflin. ISBN 978-061852266-8.
- Gerli E Michael; David Raizman (2003). "Visigoths to the Muslim Invasion". Routledge Revivals: Medieval Iberia (në anglisht). New York: Routledge Encyclopedias of the Middle Ages. fq. 586–711. ISBN 978-0-203-95364-8.
- Muhlberger, S., The Fifth Century Chroniclers: Prosper, Hydatius and the Gallic Chronicler of 452 (Leeds, 1990).
- Donald M. Nicol (1992). Byzantium and Venice: A Study in Diplomatic and Cultural Relations (në anglisht). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-42894-1.
- Pertusi, A. (1952). Constantino Porfirogenito: De Thematibus (në italisht). Romë: Biblioteca Apostolica Vaticana.
- José Pijoan (1978). History of Art. World Art (në anglisht). Pragë: Odeon.
- Pollard, Elizabeth (2015). Worlds Together, Worlds Apart: Concise Edition (në anglisht). Vëll. 1. Nju Jork: W. W. Norton & Company, Inc. fq. 253. ISBN 978-039325093-0.
- Greville Pounds; Norman John (27 maj 1994). The Culture of the English People: Iron Age to the Industrial Revolution (në anglisht). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-46671-4.
- Salzman, Michele R. (2021). The Falls of Rome. Crises, Resilience, and Resurgence in Late Antiquity (në anglisht). Cambridge University Press. ISBN 978-131627592-4.
- Sánchez-Pardo, José C.; Blanco-Rotea, Rebeca; Sanjurjo-Sánchez, Jorge (gusht 2017). "The Church of Santa Comba de Bande and Early Medieval Iberian Architecture: New Chronological Results". Antiquity (në anglisht). 91 (358): 1011–1026. doi:10.15184/aqy.2017.83. ISSN 0003-598X. S2CID 164322469.
- Walter Scheidel; Ian Morris; Richard P. Saller (2013). The Cambridge Economic History of the Greco-Roman World (në anglisht). Cambridge University Press. fq. 18. ISBN 978-113905414-0. OCLC 1277066427. Marrë më 7 qershor 2022.
- Toy, Sidney. Castles: Their Construction and History (në anglisht). ISBN 978-0-486-24898-1 – nëpërmjet Archive.org.
- Armando Coelho Ferreira da Silva (1986). A Cultura Castreja no Noroeste de Portugal (në portugalisht). Museu Arqueológico da Citânia de Sanfins.
- Piotr Skubiszewski (1998). L'art du Haut Moyen Âge: L'art européen du VIe au IXe siècle (në frëngjisht). Paris: Livre de Poche. ISBN 978-2-253-13056-7.
- Bradley Smith, Spain: A History In Art, pp. 52–56, Doubleday & Company, Garden City, NY, no publication date given, about 1971.
- Stearns, Peter N. (2001). The Encyclopedia of World History (në anglisht). Houghton Mifflin. ISBN 0-395-65237-5.
- Stowe, George B. (1995). Kibler, William; Zinn, Grover A. (red.). Medieval France: An Encyclopedia (në anglisht). Garland. ISBN 978-082404444-2.
- Rein Taagepera (1979). "Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D." Social Science History (në anglisht). 3 (3/4). Duke University Press: 124–126. doi:10.2307/1170959.
- Publius Kornelius Taciti (1942). Moses Hadas (red.). The Complete Works of Tacitus: The Annals – The Hisstory – The Life of Cnaeus Julius Agricola – Germany and Its Tribes – A Dialogue on Oratory (në anglisht). Përkthyer nga Alfred John Church; William Jackson Brodribb. Random House. ISBN 978-039430953-8.
{{cite book}}: Mospërputhje ISBN / Datë (Ndihmë!) - Tănase, Daniela (23 nëntor 2020) [2010]. "7.2: Ornamental Styles and Decorative Motifs of Germanic Origin". Craftsmen and Jewelers in the Middle and Lower Danube Region (6th to 7th Centuries). East Central and Eastern Europe in the Middle Ages, 450-1450, volume 67 (në anglisht). Leiden: Brill. fq. 209. ISBN 978-90-0443693-0. Marrë më 18 qershor 2025.
- Frans Theuws; Janet L. Nelson (2000). Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages (në anglisht). Brill. ISBN 978-90-0410902-5.
- Blas Taracena (1947). "Ars Hispaniae: Historia Universal del Arte Hispanico". Arte Romana, Arte Cristã Primitiva, Arte Visigótica, Arte Asturiana (në anglisht). Vëll. 2. Madrid: Plus-Ultra. fq. 225–250.
- Malcolm Todd (1996). The Early Germans (në anglisht). Wiley. ISBN 978-063119904-5.
- Bryan Ward-Perkins (2005). The Fall of Rome: And the End of Civilization (në anglisht). Oxford University Press. ISBN 0-19-280728-5.
- Martin Werner. "Migration and Hiberno-Saxon Art". Dictionary of the Middle Ages (në anglisht). Vëll. 8. ISBN 0-684-18274-2.
- Johnson Westropp, Thomas (1899). "Notes on the Lesser Castles or 'Peel Towers' of the County Clare". Proceedings of the Royal Irish Academy (në anglisht). 20: 348–365. JSTOR 20490552.
- Wolfram, Herwig (1988). History of the Goths (në anglisht). Berkeley dhe Los Angeles: University of California Press. ISBN 978-0-52006-983-1.
- Vasiliev, Alexander A. (1964). History of the Byzantine Empire, 324–1453 (në anglisht). Vëll. II. University of Wisconsin Press. ISBN 978-0-299-80926-3.
{{cite book}}: Mospërputhje ISBN / Datë (Ndihmë!) - Pierluigi De Vecchi; Elda Cerchiari (1999). I tempi dell'arte (në italisht). Vëll. 1. Milano: Bompiani. ISBN 88-451-7107-8.
- Carol L. Neuman De Vegvar (1990). "The Origin of the Genoels-Elderen Ivories". Gesta (në anglisht). 29: 8–24.
- Dudák Vladislav; Pošva Rudolf; Neškudla Bořek (2000). "Vizigótska Architektura". Encyklopedie světové architektury od menhiru k dekonstruktivismu (në polonisht). Baset. fq. 981–982. ISBN 80-86223-08-6.
- Fikret Yegül; Diane Favro (2019). Roman Architecture and Urbanism: From the Origins to Late Antiquity (në anglisht). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-47071-1.
- Zuckerman, Constantin (1995). "A Gothia in the Hellespont in the Early Eighth Century". Byzantine and Modern Greek Studies (në anglisht). 19 (1): 234–241. doi:10.1179/030701395790836649. S2CID 162205022.
Lidhje të jashtme
- Age of spirituality : late antique and early Christian art, third to seventh century from The Metropolitan Museum of Art
- A large collection of Merovingian art Arkivuar 19 shtator 2012 tek Archive.today was taken from Berlin by the Soviet military forces in 1945.