Vardariotai

Vardariotai (Βαρδαριῶται, Bardariôtai, shqiptuar [var.ða.riˈo.te]), ndonjëherë të shkruar si vardariotët, ishin një grup etnik dhe territorial (me gjasa fillimisht me orgjinë kumane dhe peçenege)^[1] në Perandorinë e vonë Bizantine, që mundësonin një regjiment garde të pallatit, gjatë shekujve të XII dhe të XIII.

Historia

Natyra e saktë dhe origjina e vardariotai është e paqartë. Emri shfaqet për herë të parë në shekullin e X, kur një përmendet një peshkopatë e "vardariotai ose tourkoi" si subjekt i dioqezës së Selanikut.^[2] Shkrimtari i mesit të shekullit të XIV, Pseudo-Kodinos i quan atë "persë" nga rraca (një anakronizëm tipik bizantin për "turq"), dhe pohon se ata u vendosën në Luginën e Lumit Vardar nga një perandor i vjetër bizantin i paemërtuar. Në të dyja rastet, gjithësesi, "turq" me gjasa nënkuptonin kumanët dhe peçenegët, që quheshin "tourkoi" nga bizantinët në shekujt e X–XI. Prandaj duket se vardariotai ishin kumanë dhe peçenegë të vendosur në Maqedoni në shekullin e X dhe që ishin bërë të krishterë nga fundi i atij shekulli.^[3]

Nga shekulli XII, vardariotai, identiteti i tyre kuman dhe peçeneg në këtë kohë është shumë i asimiluar, do të rekrutoheshin në Ushtrinë Bizantine, dhe, e shumta gjatë pjesës së fundit të sundimit të perandorit, Manueli I Komnenos (s.v. 1143–1180), ata do të formonin një regjiment të veçant pallati.^[4]^[5]

Funksionet e tyre, megjithatë, të paktën në Periudhën Paleologe, duket se kanë qenë më shumë atë të një force policore sesa një njësie ushtarake: Pseudo-Kodinos i liston ata jo me rojet, por me personelin e paarmatosur të pallatit dhe pohon se detyra e tyre ishte "të mbanin rendin e njerëzve" gjatë ceremonive. Ndryshe nga anëtarët e armatosur të Gardës Varangiane dhe regjimenti Paramonai, ata ishin të pajisur vetëm me një kamzhik (manglabion) dhe një shkop (dekanikion).^[2]^[6]

Kodinos rregjistron gjithashtu se ata vishnin një univermë të veçantë të kuqe dhe një kapele "perse" të quajtur angouroton (në formë trangulli) dhe se kamzhiku, që varej në brezin e tyre, ishte simboli i tyre. Ky referencë e fundit ka çuar në hipotezën se vardariotai ishin zëvendësuesi e korpusit të vjetër të gardës, manglabites.^[2] Ata komandoheshin nga një primikerios, e dëshmuar për herë të parë në vitin 1166.^[3]^[5]^[7] Historiani i shekullit të XIII, Jorgos Akropolites pohon më tej se vardariotai shoqëronin perandorin bizantin në fushimin e tij ushtarak, ndërsa ishte në fushatë.^[2]^[8]

Është e paqartë nëse dhe si vardarioi, zyrtarët administrativë të Selanikut në shekujt e X–XI, të njohur nëpërmjet vulave të tyre, janë lidhur me vardariotai.^[2]

Shiko gjithashtu

Citime fundore

↑ Shukurov, Rustam (2016). "4. The Byzantine Turks in the Balkans". The Byzantine Turks, 1204-1461 (në anglisht). fq. 157–182. doi:10.1163/9789004307759_006. ISBN 978-900430775-9.
1 2 3 4 5 Alexander Kazhdan (1991). "Vardariotai". përmbledhur nga Alexander Kazhdan (red.). The Oxford Dictionary of Byzantium (në anglisht). Oksford dhe Nju Jork: Oxford University Press. fq. 2153. ISBN 0-19-504652-8.
1 2 Mark C. Bartusis (1997). The Late Byzantine Army: Arms and Society 1204–1453 (në anglisht). University of Pennsylvania Press. fq. 280. ISBN 0-8122-1620-2.
↑ Mark C. Bartusis (1997). The Late Byzantine Army: Arms and Society 1204-1453 (në anglisht). University of Pennsylvania Press. fq. 271, 280. ISBN 0-8122-1620-2.
1 2 Paul Magdalino (2002). The Empire of Manuel I Komnenos, 1143–1180 (në anglisht). Cambridge University Press. fq. 231. ISBN 0-521-52653-1.
↑ Mark C. Bartusis (1997). The Late Byzantine Army: Arms and Society 1204–1453 (në anglisht). University of Pennsylvania Press. fq. 279–280. ISBN 0-8122-1620-2.
↑ Ruth Macrides (2007). George Akropolites: The History – Introduction, Translation and Commentary (në anglisht). Oxford University Press. fq. 311. ISBN 978-0-19-921067-1.
↑ Ruth Macrides (2007). George Akropolites: The History – Introduction, Translation and Commentary (në anglisht). Oxford University Press. fq. 310. ISBN 978-0-19-921067-1.

Bibliografia

Bartusis, Mark C. (1997). The Late Byzantine Army: Arms and Society 1204–1453 (në anglisht). Filadelfia: University of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-1620-2.
Eberle, Lisa Pilar; le Quéré, Enora (2017). "Landed Traders, Trading Agriculturalists? Land in the Economy of the Italian Diaspora in the Greek East". Journal of Roman Studies (në anglisht): 107, 27–59. JSTOR 26576044.
Andrea Giardina (2005). Profili di storia antica e medievale (në italisht). Vëll. 1. Laterza Edizioni Scolastiche.
Alexander Kazhdan (1991). "Vardariotai". përmbledhur nga Alexander Kazhdan (red.). The Oxford Dictionary of Byzantium (në anglisht). Oksford dhe Nju Jork: Oxford University Press. fq. 2153. ISBN 0-19-504652-8.
Macrides, Ruth (2007). George Akropolites: The History – Introduction, Translation and Commentary (në anglisht). Oksford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-921067-1.
Paul Magdalino (2002) [1993]. The Empire of Manuel I Komnenos, 1143–1180 (në anglisht). Kembrixh: Cambridge University Press. ISBN 0-521-52653-1.
John Nesbitt; Nicolas Oikonomides, red. (1991). Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art (në anglisht). Vëll. 1: Italy, North of the Balkans, North of the Black Sea. Dumbarton Oaks Research Library and Collection. ISBN 0-88402-194-7.
Pertusi, A. (1952). Constantino Porfirogenito: De Thematibus (në italisht). Romë: Biblioteca Apostolica Vaticana.
Shukurov, Rustam (2016). "4. The Byzantine Turks in the Balkans". The Byzantine Turks, 1204-1461 (në anglisht). fq. 157–182. doi:10.1163/9789004307759_006. ISBN 978-900430775-9.
Soustal, Peter; Koder, Johannes (1981). Tabula Imperii Byzantini (në gjermanisht). Vëll. 3. Vjenë: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften. ISBN 978-3-7001-0399-8.

[1] Shukurov, Rustam (2016). "4. The Byzantine Turks in the Balkans". The Byzantine Turks, 1204-1461 (në anglisht). fq. 157–182. doi:10.1163/9789004307759_006. ISBN 978-900430775-9.

[ODB-2] 1 2 3 4 5 Alexander Kazhdan (1991). "Vardariotai". përmbledhur nga Alexander Kazhdan (red.). The Oxford Dictionary of Byzantium (në anglisht). Oksford dhe Nju Jork: Oxford University Press. fq. 2153. ISBN 0-19-504652-8.

[Bartusis_280-3] 1 2 Mark C. Bartusis (1997). The Late Byzantine Army: Arms and Society 1204–1453 (në anglisht). University of Pennsylvania Press. fq. 280. ISBN 0-8122-1620-2.

[4] Mark C. Bartusis (1997). The Late Byzantine Army: Arms and Society 1204-1453 (në anglisht). University of Pennsylvania Press. fq. 271, 280. ISBN 0-8122-1620-2.

[Magdalino231-5] 1 2 Paul Magdalino (2002). The Empire of Manuel I Komnenos, 1143–1180 (në anglisht). Cambridge University Press. fq. 231. ISBN 0-521-52653-1.

[6] Mark C. Bartusis (1997). The Late Byzantine Army: Arms and Society 1204–1453 (në anglisht). University of Pennsylvania Press. fq. 279–280. ISBN 0-8122-1620-2.

[7] Ruth Macrides (2007). George Akropolites: The History – Introduction, Translation and Commentary (në anglisht). Oxford University Press. fq. 311. ISBN 978-0-19-921067-1.

[8] Ruth Macrides (2007). George Akropolites: The History – Introduction, Translation and Commentary (në anglisht). Oxford University Press. fq. 310. ISBN 978-0-19-921067-1.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]