Arkitektura Visigote

Arkitektura Visigote do të krijohej në Mbretërinë Visigote. Pas shkatërrimeve që pësoi në vitet e para të shekullit të V Gadishulli Iberik nga dyndjet e vandalëve, alanëve, svebëve dhe visigotëve që do ta pushtonin, më në fund ishte relativisht e qetë me mbizotërimin visigot duke nisur nga viti 507 dhe edhe më shumë kur në vitin 589 me konvertimin e visigotëve arianë në krishtërimin perëndimor me Rekaredin, monarkun e tyre. Në mesin e shekullit të VI, legjionet perandorake do të mbërrinin nga Kostandinopoja në Hispania me synimin për të ndihmuar afirmimin në fron të mbretit Atanagild dhe marjen në zotërim të disa vendeve përgjatë brigjeve të Levantes dhe Mediodías, që do ti mbanin për më shumë se gjysmë shekulli (552-615) me shoqërimin e domosdoshëm nga artistë bizantinë, duke kontribuar në këtë mënyrë në përforcimin e elementeve lindore që tashmë ishin pjesë e pasurisë artistike të gotëve.

Dëshmi të besueshme nga ajo kohë, tregojnë për ekzistencën e kishave madhështore në Spanjë nga vitet e fundit të shekullit të VI deri në Pushtimin Saraçen:

• Shën Gregori i Tursit (shekulli VI) thotë për kishën e San Martín de Orense, se ishte një gjë e admirueshme, miro opere expedita;
• Isidoro Pacense (shekulli VIII) përshkruan ndërtesat e Vambas, në Toledo si vepra të mrekullueshme dhe elegante;
• Paul Diakoni (nga Mérida, shekulli VIII) lavdëron kishën e Santa Eulalia dhe pagëzimoren e San Juan de Mérida, të veshur me piktura;
• San Eulogio de Córdoba (shekulli IX) lavdëron kishat që ishin të Santa Leocadia, në Toledo dhe të San Félix në Kordoba.

Nga Thesari i Guarrazar (Toledo) i shekullit të VII dhe nga mbishkrimet që janë ruajtur nga e njëjta periudhë, është i dukshëm huazimi i Artit Visigot nga veriu dhe Arti Bizantin dhe përparimi që kishin arritur artet e çmuara në Spanjë, të cilat i jepnin të drejtën e konsiderimit jo të prapambetur.

Mbetjet e pakta të ndërtimeve visigote që, duke mbijetuar përgjatë shekujve dhe peripecitë e tmerrshme që përjetuan nga eksperimentimet spanjolle, kanë qenë të afta të mbijetonin deri në ditët tona, tregojnë se Spanja Visigote zotëronte artin e saj kombëtar të ndryshëm nga ai vendeve të tjera, të paktën që nga koha e Rekaredit. Nuk ka dëshmi të ndërtesave ose rrënojave visigote para mbretërimit të tij.

Elementet kryesore përbëresë të Arkitekturës Visigote mund të përfshijnë kishat:

• Plani i bazilikës latine, me tre navata dhe një absidë katrore (ndonjëherë në formë patkoi) në të cilën ngrihej altari i vetëm.
• Kolonat të veçuara dhe monolitike për të ndarë navatat dh, ndonjëherë, për të njëjtin qëllim, thjeshtë shtylla.
• Kapitelet e rendit korintik apo të rendit të përbërë të devijuara dhe me pak relieve.
• Harqet patkua si dhe harqe të lakuar y también de medio punto y peraltados.
• Çati druri në navata dhe volta barrela ose çerek rruzulli në absida.
• Mure prej guri, pa një kombinim me tulla dhe stilizime të parregullta tullash.
• Nuk përdornin kontraforte dhe kundërbalancimi arrihej me trashësinë e mureve.

• Dritaret zakonisht kishin ndarje të dyfishtë me rrjeta gurësh të skalitur.
• Zbukurimi ndjek format bizantine yjore, kryqesh (ndonjëherë, me alfa dhe omega), rozeta dhe motive të ndryshme gjeometrike.
• Muret dekorohen me piktura ose vishin me mermer, ndërsa dyshemetë me mozaikë, tashmë të zhdukura.

Kishte gjithashtu kisha që imitonin llojet bizantine, ndoshta me sonimin për të shërbyer si pagëzimore. Ky lloj paraqet planin e kryqit grek ose katror dhe të ndarë në seksione mbi qendrën e të cilit vendosej një kupolë ose të paktën një voltë. Dhe nuk mungonin oratoret modeste dhe përmendoret e martirëve (martyrium siç i quan Shën Isidori) me plan të thjeshtë drejtkëndor dhe me përmasa të vogla me ose pa një absidë, që i dallon ato të kësaj periudhe.

Harku patkua

Harku patkua i përdorur nga visigotët dallojnë nga haqet patkonj të ata tipikë të Arkitekturës hispano-myslimane në fillimin e saj, në gjerësinë e tij, në lartësinë dhe bazën e tij relative. Harku visigot fillon drejtpërdrejtë nga abaku i kapitelit dhe është disi më i gjerë sesa hapsira ndërmjet kolonave që mbulohen nga ai; ngritja e tij (pjesa që ndodhet midis fillimit dhe vijës horizontale që kalon përmes qendrës) është barasvlefshëm me një të tretën e rrezes ose pak më shumë dhe ndarja e tij është zakonisht horizontale në lartësi dhe radiale nga fundi i saj dhe ndonjëherë radial në të tërësi.

Lakimi i tij nuk është thjeshtë ultrasemicirkular, por nga vija horizontale e qendrës lakorja zbret duke iu bindur një qendre tjetër më të largët ose të formuar nga përllogaritjet. Në dallim, harky mysliman patkua qëndron mbi bazat mbi kapitel, ofron të njëjtën gjerësi me hapjen që mbulohet nga ai, ka një lartësi gjithmonë e më të madhe (në shekullin e IV, me një rreze mesatare dhe nga shekulli XIII do të shndërrohej në një hark ogiv i gjerë, duke rezultuar në një ngritje shumë të lartë) shtrirja e tij është horizontale deri mbi vijën e qendrës të paktën që nga shekulli IX dhe lakimi i tij është thjeshtë ultrasemicirkular.

• Shembuj harqesh patkua visigotë
• 
  Varg harqesh patkua visigotë, Kisha e Santa Lucía del Trampal, Alcuéscar, provinca e Cáceres, Spanjë
• 
  Portë hyrëse e San Juan de Baños de Cerrato
• 
  Hyrja e Bazilikës së San Juan de Baños
• 
  Kisha Santa Comba de Bande, shekulli VII, Galici
• 
  Oshënaria visigote e Quitanill de las Viñas, shekulli VII-VIII, Burgos, Spanjë

Monumentet arkitekturore që sot konsiderohen si visigote në Gadishullin Iberik megjithëse kanë pësuar restaurime të ndryshme pasuese ose janë ruajtur vetëm rrënojat e tyre, janë vijueset:

• Ermita de Santa María, e vendosur në lokalitetin burgales të Quintanilla de las Viñas.
• Kisha e San Juan, në Baños de Cerrato (Palencia) e llojit bazilikor latin.
• Kishat e San Martín dhe Santa Comba de Bande, të dyja në Orense dhe të një lloji pak a shumë bizantin në formën e kryqit grek.
• Kisha e San Pedro de la Nave (Zamora), që bënë pjesë në të dy llojet.
• Kapela e San Fructuoso de Montelius në Braga, Portugali.
• Kisha e Santa Lucía del Trampal në Alcuéscar, Cáceres.
• Kisha e Santa María de Melque e San Martín de Montalbán (Toledo).

Të gjitha këto kisha i përkasin shekullit të VII, megjithëse ajo e San Martín y San Pedro mund ti përkasin fillimit të shekullit të VIII.

Të së njëjtës periudhë vlerësohen gjithashtu tre kishat e kompleksit monumental të Tarrasas (të shekullit të VI-shekulli VII), një kompleks monumental unik në Evropë,^[1] përkatësisht:

• Santa María ishte faltorja kryesore e periudhës visigote. Gjatë kësaj periudhe mbante kategorinë e selisë peshkopale të Egaras (ajo që sot do të quhej "katedrale"). Ndërtesa origjinale, në formë bazilike, ishte shumë më e madhe se e tanishmja, duke ruajtur vetëm absidën e voltës patkua. Pjesa tjetër e ndërtesës së tanishme është romanike me plan kryqi latin.
• San Pedro, e cila si tani, duhet të ketë ushtruar funskionet e një famullie, në ndërtesën e tanishme nuk ruan ndonjë mbetje të ndërtesës origjinale.
• San Miguel duhet të ketë qenë një tempull mortor, megjithëse Josep Puig i Cadafalch do ta katagolonte gabimisht si pagëzimore. Ruan planin origjinal katror, e ndarë në kompartamente, një absidë patkua, harqe strehë, kupolë qendrore (që duhet të ketë qenë përdorur më parë), mbështetur mbi tetë kolona me kapitelet e tyre visigote. ajo përbëhet nga një voltë guackë në katër këndet e kishës dhe një kriptë me absidë patkua të përbërë nga tre lobule gjysmë-rrethorë si të Kishës së San Pedros.

Që të treja do të restauroheshin në shekujt e IX, të XI dhe të XII, në fillim të shekullit të XX (Puig i Cadafalch) dhe midis viteve 1998 dhe 2009^[2] dhe 2013.^[3] Kompleksi është futur në listën e kandidaturave për të qenë vende të trashëgimisë botërore të UNESCO-s.^[4]

Si shembuj oratorësh të vegjël përmenden:

• Kripta e San Antolín (që është një pjesë e kriptës së Katedrales së Palencias).
• Ermita de los Santos Justo y Pastor, pranë Medina Sidonia (Cádiz).
• Një kapelë në kishën e vogël romanike të San Miguel in Excelsis (Navara).
• Themelet e bazilikave të:
  • Burguillos (Cáceres).
  • Vega del Mar (Marbella).
  • Palma de Majorka.
  • Guarrazar (Toledo).
  • Segóbriga (në Saelices, Cuenca) ku u zbulua plani dysheme i absidë patkua.
  • Ato të bazilikave me origjinë greke në bregdenit levantin, si ajo e Elche-s dhe ndoshta ajo e Xàtivas, nga të cilat kanë mbetur të ruajtura brendësia e San Félix.

Ka gjithashtu mbetje të tjera të Arkitekturës Visigote të shpërndara në qytete të ndryshme në Spanjë si ato të:

• Méridas (kapitelet në kishën e Santa Eulalia dhe mbetjet e tjera në muze).
• Toledo (kapitelet në kishat e San Román, Santa Eulalia, San Sebastián dhe Cristo de la Luz).
• Kordoba në të cilën mund të shihen shtylla dhe kapitele visigote në xhaminë e vjetër kryesore apo aljama (shekulli VIII) e ndërtuar nga myslimanët me mbetjet e bazilikave të shkatërruara nga ta.
• Kripta arkeologjike e Burgut të San Vicente të Valencia.^[5]
• Bazilika visigote e Santa María de Ibahernando.

Wikimedia Commons ka materiale multimediale në lidhje me Arkitektura Visigote.

• Arte Prerrománico Español: Introducción al Arte Visigodo
• Arquitectura prerromanica
• Visita virtual al Oviedo del Asturorum Regnum, heredero del Toledo visigodo
• El Portal del Arte Románico Visigothic, Mozarabe and Romanesque art in Spain.