Limes Transalutanus

Limes Transalutanus[1] është emri modern i dhënë një sitemi kufitar të fortifikuar të Perandorisë Romake, i ndërtuar në skajin perëndimor të pyjeve të Teleormanit si pjesë e Limes Dacicus në provincën romake të Dakisë, Rumania moderne.[2][3]
Limes Transalutanus, prej 235 km gjatësi,[4] Në të vërtetë ishte për të shkurtuar linjën e komunikimit të fortesës strategjike në Angustia me pothuajse 30 përqint, krahasuar me itinerarin e mëparshëm nëpërmjet Limes Alutanus.[5][6]

Në gjysmën e parë të shekullit të III Septim Severi i avancoi kufijtë lindorë të provincës me rreth 14 km (8.7 mi) në lindje të Limes Alutanus ekzistues[7] megjithëse rruga dhe shumë prej fortesave përgjatë limesit datojnë nga fundi i Luftërave Dakiane të Trajanit (rreth vitit 106 të e.s.).[8] Midis viteve 244–247, pas sulmeve nga karpianët dhe getae (ose gotët), Filip Arabi e braktisi limesin për disa kohë. Romakët iu kthyen limesi, por e mbyllën rrugën për kalimin Rucăr-Bran, duke nisur nga fshati modern Băiculeşti.
Sistemi kufitar ishte i përbërë nga një rrugë që lidhte fortesat dhe kullat ushtarake dhe në pjesën jugore, më pak malore, një vallum 3 metra të lartë dhe 10–12 metra të gjerë, të përforcuar me palisada druri mbi mure guri si dhe një hendek. Në këtë pjesë jugore limes ishte paralel me Lumin Olt në një largësi që varionte nga 5 deri në 30 km në lindje të lumit.

Më vonë, u ndërtua një tjetër limes në zonë, i njohur si Brazda lui Novac.
Fortesat
Fortesat e njohura gjatë Limes Transalutanus përfshijnë (që nga veriu):
- Cumidava (castra)
- Castra e Drumul Carului
- Jidava (castra) e quajtur edhe Campulung Muscel
- Castra e Albotas
- Săpata
- Castra e Fâlfanit
- Fortesa Romake Gresia
- Castra e Băneasas
- Castra e Poianës
Shiko gjithashtu
- Dakia
- Dakët
- Burebista
- Gotët
- Rumania parahistorike
- Agentes in rebus
- Agger
- Amfiteatri Romak
- Anijet Romake
- Arkitektura Romake
- Arkitektura e Teatrove Romake
- Arsimi në Romën e lashtë
- Arti romak
- Arx
- Bujqësia në Romën e lashtë
- Burgus
- Castellum
- Castra
- Cirku Romak
- Claustra Alpium Iuliarum
- Contio
- Cursus honorum
- Çitadela
- Dominati (Roma)
- Domus
- Dux
- E drejta romake
- Ekonomia Romake
- Feja romake
- Festivalet Romake
- Filozofia e lashtë romake
- Forumet Romake
- Harku i Triumfit
- Honesta missio
- Honestiores dhe humiliores
- Iliro-romakët
- Institucionet politike të Romës së lashtë
- Kalendari Romak
- Kleisoura (distrikt bizantin)
- Klima e Romës së Lashtë
- Kohorta (njësi ushtarake)
- Kolona e Fitores
- Kolonia Romake
- Kopshtet romake
- Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
- Kultura e Romës së lashtë
- Kuzhina antike romake
- Larja në Romën e Lashtë
- Legjioni romak
- Limes Alutanus
- Limes Britannicus
- Limes Dacicus
- Limes Danubii
- Limes Moesicus
- Limes Pannonicus
- Limes Porolissensis
- Limes Sarmatiae
- Lista e toponimeve latine në Ballkan
- Lista e kolonive romake
- Llaçi romak
- Lupanari
- Magjistratët romakë
- Magister militum Ilirikum
- Mansio
- Mare Nostrum
- Marina Romake
- Martesa në Romën e lashtë
- Mitologjia romake
- Mjeksia Romake
- Moda e flokëve në Romën e lashtë
- Mos maiorum
- Muret e lashta të Durrësit
- Muret mbrojtëse romake
- Muri i Antoninit
- Muri i Hadrianit
- Muri i Trajanit
- Notitia Dignitatum
- Novus homo
- Optimates dhe populares
- Pallatet perandorake të Romës
- Pax Romana
- Perandoria Romake
- Peregrinus
- Periudha e Ngrohtë Romake
- Principati (Roma)
- Republika Romake
- Romanitas
- Romanizimi (kulturor)
- Rrugët romake
- Shpyllëzimi gjatë periudhës romake
- Shtatë Kodrat e Romës
- Shtetësia Romake
- Skllavëria në Romën e lashtë
- Soli (hyjni)
- Spektaklet Romake
- SPQR
- Tempulli Romak
- Teknologjia në Romën e lashtë
- Të Drejtat Latine
- Thermae
- Tirones
- Traditat romake të emërtimit
- Triumfi Romak
- Turma (njësi ushtarake)
- Ujësjellësi Romak
- Ura romake
- Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake
- Ushtria Romake
- Valetudinarium
- Vallum
- Veshjet në Romën e lashtë
- Veshjet ushtarake të Romës së lashtë
- Vigiles
- Vila Romake
- Zjarrfikja në Romën e Lashtë
REFERENCAT
- ↑ Eugen S. Teodor, Dan Ştefan, Technological challenges on the Limes Transalutanus
- ↑ Limes Romania Project
- ↑ Eugen Teodor, The Invisible Giant: Limes Transalutanus. An overview south of Argeş River, ISBN 978-606-537-298-6 ©Editura Cetatea de Scaun, Târgoviște, 2015
- ↑ Măndescu, Dragoş. “Then and Now. The Limes Transalutanus 130 Years after Its Discovery.” BEITRÄGE ZUM WELTERBE LIMES Bayerisches Landesamt für Denkmalpflege • Deutsche Limeskommission Limes XXIII Proceedings of the 23rd International Congress of Roman Frontier Studies Ingolstadt 2015, C. Sebastian Sommer, Suzana Matešic (Hrsg.) • In Kommission: Nünnerich-Asmus Verlag • Mainz (2018)
- ↑ Teodor, Eugen & Ștefan, Maria-Magdalena. (2014). LANDSCAPE ARCHAEOLOGY ALONG LIMES TRANSALUTANUS. JOURNAL OF ANCIENT HISTORY AND ARCHAEOLOGY. 1. 10.14795/j.v1i3.68
- ↑ TEODOR, E. S. 2013. Uriaşul invizibil: Limes Transalutanus. O reevaluare la sud de râul Argeş. Târgovişte: Editura Cetatea de Scaun
- ↑ E. S. Teodor et al. Roman frontier crossing Mocanului Valley, Cercetări Arheologice 29.2, 2022, 543-556
- ↑ C. C. Petolescu, Auxilia dacica. Contribuție la istoria militară a Daciei Roma- ne (Bucharest 2002) fq. 55
Bibliografia
- Dragoş Măndescu. “Then and Now. The Limes Transalutanus 130 Years after Its Discovery.” BEITRÄGE ZUM WELTERBE LIMES Bayerisches Landesamt für Denkmalpflege • Deutsche Limeskommission Limes XXIII Proceedings of the 23rd International Congress of Roman Frontier Studies Ingolstadt 2015, C. Sebastian Sommer, Suzana Matešic (Hrsg.) • In Kommission: Nünnerich-Asmus Verlag • Mainz (2018)
- C. C. Petolescu, Auxilia dacica. Contribuție la istoria militară a Daciei Roma- ne (Bukuresht 2002)
- E. S. Teodor et al. Roman frontier crossing Mocanului Valley, Cercetări Arheologice 29.2, 2022, 543-556
- Eugen S. Teodor & Maria-Magdalena Ștefan, 2014, LANDSCAPE ARCHAEOLOGY ALONG LIMES TRANSALUTANUS. JOURNAL OF ANCIENT HISTORY AND ARCHAEOLOGY. 1. 10.14795/j.v1i3.68
- Eugen S. TEODOR, 2013. Uriaşul invizibil: Limes Transalutanus. O reevaluare la sud de râul Argeş. Târgovişte: Editura Cetatea de Scaun.
- Eugen S. Teodor, The Invisible Giant: Limes Transalutanus. An overview south of Argeş River, ISBN 978-606-537-298-6 ©Editura Cetatea de Scaun, Târgoviște, 2015.
- Eugen S. Teodor, Dan Ştefan, Technological challenges on the Limes Transalutanus