Limes Danubii

Kufijtë e Perandorisë Romake –Limes Danubii
Provincat romake dhe barbare në Danubin e Poshtëm rreth vitit 200 të e.s.
VendndodhjaGjermani, Austri, Sllovaki
Kriteretii, iii, iv
Pjesë eKufijtë ushtarakë dhe fortifikimet romake
Nr. i referencës1608

Limes Danubii (Donaulimes), ose Limesi Danubian, i referohet kufirit ushtarak romak ose limes, i cili shtrihej përgjatë Lumit Danub në shtetin e tanishëm gjerman të Bavarisë, në Austri, Sllovaki, Hungari, Kroaci, Serbi, Bullgari dhe Rumani.

Danubi nuk ishte gjithmonë ose kudo i përdorur nga romakët si kufi ushtarak, që u zhvendos në veri ose jug në disa vende sipas pushtimeve ushtarake romake, por u mirëmbajtë në shumë vende si një strukturë pak a shumë permanente mbrojtëse për periudha të gjata. Kufiri u përforcua me Kulla vrojtimi të shumta, kampe legjionare (castra) dhe fortesa (castella). Për shkak të natyrës moçalore dhe dendritike të brigjeve të Danubit, nuk u ndërtuan struktura muresh, ndryeshe nga Limes Neckar-Odenwald në Gjermani. Kampet u ndërtuan në mesin e shekullit të I. Më vonë, nën sundimin e Trajanit, fushimet, që fillimisht vetëm sa ishin rrethuar me ledhe dheu, u rrethuan me mure prej guri.

Një rrugë romake, Rruga e Danubit (Via Istrum) u vendos përgjatë limesit, duke lidhur stacionet, kampet dhe fortesat deri në Grykëderdhjen e Danubit.[a]

Në vitin 2021, segmenti perëndimor i Limes Danubii u fut në trashëgiminë botërore të UNESCO-s si pjesë e kompleksit të "Kufijve të Perandorisë Romake" të Vendeve të Trashëgimisë Botërore.[1]

Ndarjet

Për shkak të gjatësisë së madhe të këtij kufiri, Limes Danubii shpesh ndahet në sektoret në vijim:

Segmenti në Gjermani dhe Austri

Kulla e Salcit (Salzturm) në Tulln, Austria e Poshtme, ishte kulla perëndimore patkua (Hufeisenturm) në Comagena

Kampi më i vjetër romak në Austri ishte Carnuntum. Katërmbëdhjetë kilometra largë drejtë perëndimit, u ndërtuar një fortesë auxilia (Hilfskastell) afër Schlögen-it (tani në Bashkinë e Haibach ob der Donau) në Austrinë e Epërme. Në atë kohë, limes shtrihej nga Vjena deri në Linc duke ndjekur pak a shumë Wiener Straße të tanishme (B 1).

Përshkak se Danubi nuk ofronte gjithmonë mbrojtje të përshtatshme, u ndërtuan ura-fortesa në brigjet e tij veriorë kundër markomanëve, si ajo në Stillfried ose në Oberleiser Berg. Sidoqoftë, ato u pastruan prapë nën sundimin e birit të Mark Aurelit, Komodit dhe u vendos një rrip vdekjeje shtatë kilometra i gjerë përgjatë Danubit.

Numri në rritje i fortifikimeve që po binin në degradim u rinovuan prapë nën sundimin e perandorit Valentiniani I (s.v. 364–375) dhe u përmirësuan përshtatur me taktikat e fundit ushtarake. Muret u trashësuan dhe u rinovuan hendeqet mbrojtëse. Për më tepër, u ndërtuan kulla përgjatë mureve, si një kulla e vrojtimit] e zbuluar afër Oberranna-s në vitin 1960. Këto fortifikime zgjatën vetëm qint vjetë të tjera para Rënies së Perandorisë Romake Perëndimore. Në vitin 488 territori i Austrisë së tanishme u pastrua. Fortifikimet romake përgjatë rrjedhës së poshtme Danubit u rinovuan edhe njëherë, veçanërisht nën sundimin e Anastasit të I dhe Justinianit të I. Ata më në fund shërbyen gjatë fushatave ballkanike të pasusesit të Mauricit, Fokas, si një bazë për operacione më të mëdha ushtarake dhe disa u mirëmbajtën në provincën e Moesia Secunda deri në pushtimin e bullgarët në vitin 679.

Pak kulla mbrojtëse kanë mundur të mbijetojnë akoma: në Bacharnsdorf në Austrinë e Poshtme, në Mautern (Favianis) dhe në Traismauer (Augustiana). Në Tulln dhe Zeiselmauer, gjithashtu, ka mbetje të mbijetuara. Në Pyllin Kürnberg afër Lincit ndodhen mbetjet e një kulle vrojtimi nga Periudha Romake.

Fushime legjionare ishin vendosur në:[2]

  • Lauriacum (Lumi Ens)
  • ? (Albing)
  • Vindobona (Vjenë)
  • Carnuntum

Fushimet (castra) dhe fortesat (castella) në Austri nga perëndimi në lindje:[2]

  • Stanacum (Engelhartszell)
  • Ioviacum (Schlögen)
  • Ad Mauros (Eferding)
  • Lentia (Linc)
  • Ad Iuvense (Wallsee)
  • Arelape (Pöchlarn)
  • Namare (Melk an der Donau)
  • Favianis (Mautern)
  • Barbaricum (Fels am Wagram – nördlich der Donau)
  • Augustianis (Traismauer)
  • Asturis (Zwentendorf)
  • Comagena (Tulln)
  • Cannabiaca (Zeiselmauer)
  • Arrianis/Asturis (Klosterneuburg)
  • Ala Nova (Schwechat)
  • ? (Mikulov-Tschechien)
  • Aequinoctium (Fischamend)
  • Fortesa Romake në Höflein
  • Fortesa Romake në Stopfenreuth (Engelhartstetten)
Mbetjet e castrum në Kështjellën e Beogradit

Segmenti i Panonisë së Poshtme

Në vitin 103 të e.s., perandor Trajani e ndaur provincën e Panonisë në dy pjesë: Pannonia Superior dhe Pannonia Inferior, ose Panonia e Sipërme dhe Panonia e Poshtme. Provinca e Panonisë së Poshtme shtrihej përgjatë krahut lindor të Danubit, tani pjesë e Hungarisë, Serbisë, Kroacisë dhe Bosnjes dhe Hercegovinës.

Përgjatë gjithë zonës u ndërtuan koloni hde qytete në të dy anët e Danubit, përveç fortesave, garnizoneve dhe bazave romake. Disa nga më të famshmet ishin:

  • Transaquincum, Contra Aquincum (Pest)
  • Matrica (Százhalombatta)
  • Gorsium (Tác)
  • Vetus Salina (Adony)
  • Intercisa (Dunaújváros)
  • Lussonium (Dunakömlőd)
  • Alisca ad latus (Őcsény
  • Ad Statuas (Várdomb)
  • Lugio/Florentia (Dunaszekcső)
  • Altinum (Kölked)
  • Ad Militare (Batina)
  • Ad Novas (Zmajevac)
  • Colonia Aelia Mursa (Osijek)
  • Teutoburgium (Dalj)
  • Cuccium (Illok)
  • Cusum (Petrovaradin)
  • Burgenae (Novi Banovci)
  • Colonia Singidunum (Beogradi)
Limesi i Danubit të Poshtëm dhe Ballkani Verior në shekullin e VI. Paraqiten provincat, vendbanimet kryesore dhe rrugët ushtarake

Segmenti i Danubit të Poshtëm

Rruga e Danubit të Poshtëm u ndërtua gjatë sundimit të perandor Tiberit në shekullin e I të e.s. në bregun e djathtë (jugor) të lumit, dhe si pjesë e limes u ndërtuan gjithashtu fortesa dhe kulla vrojtimi të lidhura nëpërmjet rrugës. Fortesa romake në vijim qenë të parat që u ndërtuan gjatë shekullit të I.

  • Augustae (afër fshatit të Hurletsit)
  • Valeriana (afër fshatit të Dolni Vadinit)
  • Variana (afër fshatit të Leskovecit)
  • Almus (afër qytezës së Lomit)
  • Regianum (afër qytezës së Kozlodujit)
  • Sexaginta Prista (afër qytezës së Ruses)
  • Dorostorum (afër qytezës së Silistrës)
  • Ratiaria (afër qytezës së Artçarit)
  • Novae (afër qytezës së Svishtovit)
  • Viminatium
  • Singidunumi (Beogradi)
  • Oescus

Shiko gjithashtu

Shënime

  1. ↑ Emri i përhapur gjerësisht për rrjedhat e poshtme të Danubit në Periudhën Romake ishte Ister.

Referime

  1. ↑ "Frontiers of the Roman Empire – The Danube Limes (Western Segment)". UNESCO World Heritage Centre (në anglisht). United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization.
  2. 1 2 The Roman Limes in Austria Arkivuar 31 mars 2017 tek Wayback Machine kontrolluar më 25 maj 2009

Bibliografia

  • Ralph F. Hoddinott: Bulgaria in Antiquity. An archeological introduction. Ernest Benn Ltd., London, 1975, ISBN 0-510-03281-8, fq. 111–142.
  • Kurt Genser: Der Donaulimes in Österreich (= Schriften des Limesmuseums Aalen. Vol. 44). Württembergisches Landesmuseum, Stuttgart, 1990.
  • Gerda von Bülow et al. (eds.): Der Limes an der unteren Donau von Diokletian bis Heraklios. Vorträge der Internationalen Konferenz Svištov, Bulgarien (1–5 September 1998). Verlag NOUS, Sofia, 1999, ISBN 954-90387-2-6.
  • Susanne Biegert (ed.): Von Augustus bis Attila. Leben am ungarischen Donaulimes (= Schriften des Limesmuseums Aalen. Vol. 53). Theiss, Stuttgart, 2000, ISBN 3-8062-1541-3.
  • Herwig Friesinger et al. (eds.): Der römische Limes in Österreich. Führer zu den archäologischen Denkmälern. 2nd, revised edition. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Vjenë, 2002, ISBN 3-7001-2618-2.
  • Sonja Jilek: Grenzen des Römischen Reiches: Der Donaulimes, eine römische Flussgrenze. Uniwersytet Warszawski, Warsaw, 2009, ISBN 978-83-928330-7-9.
  • Breeze, David J.; Schwarcz, Andreas; Ployer, René (2023). The Danube limes in Austria (në anglisht). Oksford: Archaeopress. ISBN 978-180327608-3.

Lidhje të jashtme

Ky artikull është botuar nga Wikipedia. Teksti licencohet sipar Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Mbi kartelat media mund të ketë kushte shtesë.