Shtatë Kodrat e Romës
Shtatë Kodrat e Romës (Septem colles/montes Romae, Sette colli di Roma) në lindje të lumit Tiber formojnë bërthamën gjeografike të Romës, brenda mureve të qytetit.
Kodrat
Shtatë kodrat janë:[1]
- Kodra Aventine (latinisht: Collis Aventinus; italisht: Aventino)
- Kodra Keliane (Collis Caelius, fillimisht Mons Querquetulanus; Celio)
- Kodra Kapitoline (latinisht: Mons Capitolinus; italisht: Campidoglio)
- Kodra Eskuiline (Collis Esquilinus; Esquilino)
- Kodra Palatine (Collis ose Mons Palatinus; Palatino)
- Kodra Kuirinale (Collis Quirinalis; Quirinale)
- Kodra Viminale (Collis Viminalis; Viminale)
Kodra Vatikane (latinisht Collis Vaticanus) e gjendur në veri-perëndim të Tiberit, Kodra Pinciane (Mons Pincius), e gjendur në veri, Kodra Janikulane (latinisht Janiculum), e gjendur në perëndim dhe Mali i Shenjtë (latinisht Mons Sacer), i gjendur në veri-lindje, nuk llogariten midis shtatë kodrave tradicionale, duke qenë jashtë kufijve të pjesës më të vjetër të Romës së Lashtë.
Të veçuara janë gjithashtu shtatë kodrat e lidhura me Septimontium, një festival proto-urban i kremtuar nga banorët e shtatë bashkësive të lidhura me kodrat ose majat e Romës. Ato ishin Oppius, Palatium, Velia, Fagutal, Cermalus, Caelius dhe Cispius.[2] Këto ndonjëherë ngatërrohen me shtatë kodrat tradicionale.
Historia
Sipas traditës Remi dhe Romuli e themeluan qytetin origjinal mbi Kodrën Palatine më 21 prill 753 p.e.s. dhe se shtatë kodrat ziheshin fillimisht nga ngulime të vogla që nuk ishin grupuar bashkë. Banorët e shtatë kodrave filluan të ndërvepronin, duke filluar të lidhnin grupep me njëri-tjetrin. Në këtë mënyrë, qyteti i Romës do të krijohej pasi këto ngulime të ndara do të bashkoheshin në një grup, duke i drenazhuar luginat moçalore midis tyre dhe duke i kthyer ato në tregje (fora në latinisht). Më vonë, në fillim të shekullit të IV p.e.s., do të ndërtoheshin Muret Serviane për ti mbrojtur shtatë kodrat.[3]
Në Romën e kohëve moderne, pesë nga shtatë kodrat—Kodra Aventine, Keliane, Eskuiline, Kuirinale dhe Viminale—tashmë janë sitet e monumenteve, ndërtesave dhe parqeve. Kodra Kapitoline është vendndodhja e bashkisë së qytetit të Romës, ndërsa Kodra Palatine është pjesë e zonës kryesore arkeologjike.
Një zonë më e vogël mbulohej nga shtatë majat e lidhur me festivalin e Septimontium: Kodra Cispiane (Cispius Mons), Kodra Opiane (Oppius Mons) dhe Kodra Fagutale (Fagutalis Mons), tre çuka ë Kodrës Eskuiline, bashkë me Palatium dhe Cermalus, majat e Kodrës Palatine, Kodra Veliane, një shpat që bashkohet me Kodrat Palatine dhe Opiane, si dhe Kodra Keliane.
Qytete të tjera me shtatë kodra
Shefildi, Kostandinopoja, Lisbona, Providence dhe qytetet e Masaçusecit Worcester,[4] Samervilli,[5] dhe Njutoni[6] thuhet gjithashtu se janë ndërtuar mbi shtatë kodra,[7] duke ndjekur shembullin e e Romës.
Në Besëlidhjen e Re
Në Librin e Zbulesës, Lavirja e Babilonisë qëndron mbi "shtatë kodra",[8] shpesh të kuptuara nga të krishterët si Shtatë Kodrat e Romës dhe një referencë ndaj Perandorisë pagane Romake. Protestantët më vonë i lidhën atë me Kishën Katolike (pasi papa është patriarku i Romës).[9][10][11][12][13]
Në letërsinë moderne
Në një intervistë të vitit 2019, romancierja Lindsey Davis zbuloi planet e saj për të krijuar një seri librash mbi shtatë kodrat e Romës, tashmë e plotësuar me publikimin e A Capitol Death, e shtata në serinë e Flavia Albias që fillon me The Ides of April, i inskenuar në Kodrën Aventine.[14]
Gjithashtu shkrimtari shqiptar Kasëm Trebeshina ka shkruar një tregim me titull Fshati mbi shtatë kodrina, me të cilin nënkupton zhvillimin e historisë shqiptare, në një lloj alegorie parodike.
Shiko gjithashtu
- Remi dhe Romuli
- Origjina e Romës
- Themelimi i Romës
- Historia e Romës
- Campo de' Fiori
- Pallati Apostolik
- Domus Sanctae Marthae
- Palazzo Capranica
- Palazzo Skanderbeg
- Pallati Presidencial “Quirinale”
- Monumenti i Skënderbeut në Romë
- Kostandinopoja
- Marrdhëniet Indiano-Romake
- Marrdhëniet Sino-Romake
- Konsulli Romak
- Lista e konsujve romakë
- Jus
- Aerarium
- Alba Longa
- Albanët (latinë)
- Amfiteatri Romak
- Anijet Romake
- Arkitektura Romake
- Arkitektura e Teatrove Romake
- Arx
- Besimet e lashta mesdhetare
- Vigiles
- Magjistratët romakë
- Magjistratët e Perandorisë Romake
- Cirku Romak
- Panteoni, Romë
- Curia Calabra
- Cursus honorum
- Çitadela
- Dashuria Greke
- Equites
- Festivalet Romake
- Forumet Romake
- Genius loci
- Gens
- Gjeografia e Strabonit
- Harku i Triumfit
- Tregtia romake me Indinë
- Horacët dhe Kuriacët
- Horreum
- Insula (ndërtesë)
- Insula (hapsirë urbane)
- Kalendari Romak
- Klima e Romës së Lashtë
- Kolona e Fitores
- Koloseumi
- Kolumbarium
- Kopshtet romake
- Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake
- Kultura e Romës së lashtë
- Lapis manalis
- Larja në Romën e Lashtë
- Latinët e Lashtë
- Latium
- Lidhja Latine
- Limes Britannicus
- Llaçi romak
- Luftërat Romako-Latine
- Mare Nostrum
- Marina Romake
- Miliarium Aureum
- Misteret greko-romake
- Mitologjia romake
- Mjekësia Romake
- Mundus Cereris
- Muret mbrojtëse romake
- Muri i Antoninit
- Njësitë matëse romake
- Optimates dhe populares
- Pagus
- Pallatet perandorake të Romës
- Patricët romakë
- Plaçkitja Visigote e Romës
- Plebejtë
- Pomerium
- Remi dhe Romuli
- Roma e Lashtë
- Roma quadrata
- Rrugët romake
- Selitë perandorake romake
- Shtetësia Romake
- Skulptura Romake
- Spektaklet Romake
- Tempulli i Apollonit Palatin
- Tempulli Romak
- Teknologjia në Romën e lashtë
- Thermae
- Traditat romake të emërtimit
- Triumfi Romak
- Ujësjellësi Romak
- Umbilicus urbis Romae
- Ura e Trajanit
- Ura romake
- Urbanistika Romake
- Urbs
- Ushtria Romake
- Valetudinarium
- Vicus
- Vila Romake
- Zgjedhjet në Republikë Romake
- Zjarrfikja në Romën e Lashtë
Citime fundore
- ↑ Heiken, Grant; Funiciello, Renato; de Rita, Donatella (24 tetor 2013). "11: Field Trips in and Around Rome". The Seven Hills of Rome: A Geological Tour of the Eternal City (në anglisht). Princeton University Press. fq. 174. ISBN 978-069113038-5.
- ↑ Samuel Ball Platner (janar 1906). "The Septimontium and the Seven Hills". Classical Philology (në anglisht). 1 (1). University of Chicago Press: 69–80.
- ↑ "The Seven Hills of Rome", Italy Magazine italymagazine.com.
- ↑ Barnes, George. "Like Rome, Worcester Has Its 7 Hills". Telegram.com (në anglisht).
- ↑ "Hills of Somerville, Mass". bostonbasinhills.org (në anglisht).
- ↑ Smith, Samuel Francis (1880). History of Newton, Massachusetts: Town and City, From Its Earliest Settlement to the Present Time, 1630-1880 (në anglisht). UMass Amherst Libraries. Boston: American Logotype Co.
- ↑ "İstanbul'un 7 (Yedi) Tepesi". istanbul.ktb.gov.tr (në turqisht). Marrë më 30 korrik 2023.
- ↑ King James Bible, Revealation, 17:9.
- ↑ R. W. Wall (1991). New International Biblical Commentary: Revelation (në anglisht). Peabody, MA: Hendrickson Publishers. fq. 207.
- ↑ R. G. Bratcher; H. Hatton (1993). A Handbook on the Revelation to John. UBS handbook series; Helps for translators (në anglisht). Nju Jork: United Bible Societies. fq. 248.
- ↑ C. A. Davis (2000). Revelation. The College Press NIV commentary (në anglisht). Joplin, Mo.: College Press Pub. fq. 322.
- ↑ R. H. Mounce (1997). "The Book of Revelation". The New International Commentary on the New Testament (në anglisht). Grand Rapids, MI: William B. Eerdmans Publishing Co. fq. 315.
- ↑ Isbon T. Beckwith (2001) [1919]. The Apocalypse of John (në anglisht). Nju Jork: Eugene: Wipf and Stock Publishers.
{{cite book}}: Mirëmbajtja CS1: Vendodhja e shtëpisë botuese (lidhja) - ↑ "Lindsey Davis Interview: A Capitol Death and the Flavia Albia series" (në anglisht). Hodder & Stoughton. 2 prill 2019.
Bibliografia
Burime të lashta
- Lua error te Moduli:Citation/CS1 te rreshti 1763: attempt to index field '?' (a nil value). Versioni anglisht këtu Arkivuar 20 nëntor 2015 tek Wayback Machine.
- Kasius Dion Koceiani, Historia Romana; (Versioni anglisht)
- Dionisi i Halikarnasit, Antiquitates Romana.
- Eutropi, Breviarium historiae romanae (teksti latin), I-X.
- Juvenali (1836). P. Austin Nuttall (red.). The Satires of Decimus Junius Juvenalis (në anglisht). Përkthyer nga William Gifford. Nichols and Son.
- Mark Porcius Katoni; Mark TerencVarroni; Lucius Junius Moderat Kolumela; Rutilius Taur Emilian Paladi (1864). Les Agronomes latins: Caton, Varron Columelle, Palladius (në frëngjisht). Përkthyer nga Charles-Franc[ois Saboureux de La Bonneterie. Firmin Didot Fréres – nëpërmjet Gallica.
- Tit Livi (1834). George Baker (red.). The History of Rome (Ab Urbe Condita) (në anglisht). Vëll. I. Jones & Co. – nëpërmjet Google Books.
- Tit Livi (1835). George Baker (red.). Ab Urbe Condita (në anglisht). Vëll. II. Jones & Co. – nëpërmjet Google Books.
- Plini i Vjetri (1906). Karl Friedrich Theodor Mayhoff (red.). Naturalis Historia (në anglisht). Teubner.
- Plini i Riu (1890). The Letters of the Younger Pliny (në anglisht). Përkthyer nga John Delaware Lewis. Londër, Angli: Kegan Paul, Trench, Trübner & Co.
- Plutarku (1878). John Langhorne; William Langhorne (red.). Plutarch’s Lives Translated from the Original Greek (në anglisht). Vëll. 1. Harper & Brothers.
- Mark Vitruvius Polioni (1914). Morris Hicky Morgan; Herbert Langford Warren (red.). The Ten Books on Architecture (në anglisht). Harvard University Press.
- Lucius Ane Seneka (1998). Umberto Boella (red.). Lettere a Lucilio (në italisht). Unione Tipografico-Editrice Torinese. ISBN 88-02-02664-5.
- Lucius Ane Seneka (1910). Archibald Geikie (red.). Phycical Science in the Time of Nero: Being a Translation of the Quaestiones Naturales of Seneca (në anglisht). Përkthyer nga John Clarke. Macmillan and Co.
- Straboni (1917–1932). The Geography (në anglisht). Përkthyer nga H. L. Jones. Harvard University Press.
- Publius Kornelius Taciti (1942). Moses Hadas (red.). The Complete Works of Tacitus: The Annals – The Hisstory – The Life of Cnaeus Julius Agricola – Germany and Its Tribes – A Dialogue on Oratory (në anglisht). Përkthyer nga Alfred John Church; William Jackson Brodribb. Random House. ISBN 978-039430953-8.
{{cite book}}: Mospërputhje ISBN / Datë (Ndihmë!)
Burime historiografike moderne
- Gregory S. Aldrete (2007). Floods of the Tiber in Ancient Rome (në anglisht). Johns Hopkins University Press. ISBN 978-080188405-4. OCLC 150170340.
- Barnes, George. "Like Rome, Worcester Has Its 7 Hills". Telegram.com (në anglisht).
- Isbon T. Beckwith (2001) [1919]. The Apocalypse of John (në anglisht). Nju Jork: Eugene: Wipf and Stock Publishers.
{{cite book}}: Mirëmbajtja CS1: Vendodhja e shtëpisë botuese (lidhja) - Maria Antonietta Lozzi Bonaventura (2009). Roma antica. Viaggio nel tempo alla scoperta della location eterna (në italisht). Subiaco: Guide ITER. ISBN 978-88-8177-143-1.
- R. G. Bratcher; H. Hatton (1993). A Handbook on the Revelation to John. UBS handbook series; Helps for translators (në anglisht). Nju Jork: United Bible Societies. fq. 248.
- Brizzi, Giovanni (1997). Storia di Roma. 1. Dalle origini ad Azio (në italisht). Bolonja: Pàtron.
- Andrea Carandini (2004). "Palatino, Velia e Sacra via: paesaggi urbani attraverso il tempo". Workshop di Archeologia Classica (në italisht). Quaderni.
- Andrea Carandini, La nascita di Roma: dei, lari, eroi e uomini all'alba di una civiltà, Torino, 1998.
- Andrea Carandini. "Sulle orme di Schliemann a Roma: alle origini della Città e dello Stato". Archeologia viva, rivista bimestrale (në italisht).
- Andrea Carandini, red. (2012). Atlante di Roma antica (në italisht). Milano: Mondadori Electa. ISBN 978-88-370-8510-0.
- Andrea Carandini (2014). La Roma di Augusto in 100 monumenti (në italisht). Novara: Utet. ISBN 978-88-511-2093-1.
- Claridge, Amanda (1998). Rome: An Oxford Archaeological Guide (në anglisht). Oksford: Oxford University Press. ISBN 0-19-288003-9.
- Coarelli, Filippo (1984). Guida archeologica di Roma (në italisht). Arnoldo Mondadori Editore.
- Coarelli, Filippo (2007). I santuari, il fiume, gli empori. Storia Einaudi dei Greci e dei Romani (në italisht). Vëll. 13. Milano: Einaudi Editore.
- Mauro Cristofani, red. (1990). La grande Roma dei Tarquini (në italisht). Roma: L'Erma di Bretschneider. ISBN 88-7062-684-9.
- C. A. Davis (2000). Revelation. The College Press NIV commentary (në anglisht). Joplin, Mo.: College Press Pub. fq. 322.
- Dillon, Matthew; Garland, Lynda (2005). Ancient Rome: From the Early Republic to the Assassination of Julius Caesar (në anglisht). Routledge. ISBN 978-041522458-1.
- Duncan-Jones, Richard (1974). The Economy of the Roman Empire (në anglisht). Cambridge University Press. ISBN 0-521-20165-9.
- Andrew Erskine, red. (2012). A Companion to Ancient History (në anglisht). John Wiley & Sons. ISBN 978-1-118-58153-7.
- Bernard Frischer; Diane Favro; Dean Abernathy; Monica de Simone (2005). "The Digital Roman Forum Project of The UCLA Virtual Reality Laboratory". International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Siences (në anglisht). XXXIV (5). University of California Los Angeles.
- Andrea Giardina (2008). Roma Antica (në italisht). Roma-Bari: Editori Laterza. ISBN 978-88-420-7658-2.
- Gibbon, Edward (2015). The History of the Decline and Fall of the Roman Empire (në anglisht). Vëll. 4. Cambridge University Press. ISBN 978-113933357-3.
- Gillett, Andrew (2001). "Rome, Ravenna and the Last Western Emperors". Papers of the British School at Rome (në anglisht). 69 (69). British School at Rome: 131–167. doi:10.1017/S0068246200001781. JSTOR 40311008.
- Gilbert J. Gorski; James E. Packer (11 qershor 2015). The Roman Forum: A Reconstruction and Architectural Guide (në anglisht). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-19244-6.
- Pierre Gros - Mario Torelli, Storia dell'urbanistica. Il mondo romano, Laterza 2007.
- Heiken, Grant; Funiciello, Renato; de Rita, Donatella (24 tetor 2013). The Seven Hills of Rome: A Geological Tour of the Eternal City (në anglisht). Princeton University Press. ISBN 978-069113038-5.
- Léon Homo, Rome impériale et l'urbanisme dans l'Antiquité, Parigi, A. Michel (coll. L'évolution de l'Humanité), 2e éd., 1971.
- Karl-J. Hölkeskamp (2010). Reconstructing the Roman Republic: An Ancient Political Culture and Modern Research (në anglisht). Princeton University Press.
- Christian Hülsen (1905). Il Foro Romano. Storia e Monumenti (në italisht). Torino: Ermanno Loescher.
- Christian Hülsen (1904). Das Forum Romanum, seine Geschichte und seine Denkmäler (në gjermanisht). Loescher, Bretschneider & Regenberg.
- Heinz Kähler (1964). Das Funfsäulendenkmal für die Tetrarchen auf dem Forum Romanum. Monumenta artis Romanae (në gjermanisht). Vëll. 23. Këln: M. Dumont Schauberg. ISSN 0077-1406.
- Maria Margarita Segarra Lagunes (2004). Il Tevere e Roma: Storia di una simbiosi (në italisht). Roma: Gangemi.
- Lee, A. (2013). From Rome to Byzantium AD 363 to 565: The Transformation of Ancient Rome (në anglisht). Edinburgh University Press. ISBN 978-074862790-5. JSTOR 10.3366/j.ctt1g0b1z1.
- Massimiliano Liverotti (2007). Il grande libro dei misteri di Roma risolti e irrisolti (në italisht). Roma: Newton Compton Editori. ISBN 978-88-541-0894-3.
- Z. Mari (1996). E. M. Steinby (red.). Lexicon Topographicum Urbis Romae (në italisht). Vëll. 3. ISBN 88-7140-096-8.
- Ralph W. Mathisen (2019). Ancient Roman Civilization: History and Sources, 753 BCE to 640 CE (në anglisht). Nju Jork Siti, Nju Jork: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-084960-3. OCLC 1038024098.
- Fergus Millar (2002). "The Political Character of the Classical Roman Republic, 200–151 B.C.". Rome, the Greek World, and the East: The Roman Republic and the Augustan Revolution (në anglisht). University of North Carolina Press. fq. 136-138.
- Theodor Mommsen (1972). Storia di Roma antica (në italisht). Firence: Sansoni.
- Moralee, Jason (2017). Rome's Holy Mountain: The Capitoline Hill in Late Antiquity (në anglisht). Vëll. 1. Oxford University Press. doi:10.1093/oso/9780190492274.001.0001. ISBN 978-0-19-049229-8.
- R. H. Mounce (1997). "The Book of Revelation". The New International Commentary on the New Testament (në anglisht). Grand Rapids, MI: William B. Eerdmans Publishing Co. fq. 315.
- Murphy, Trevor (2004). Pliny the Elder's Natural History: the Empire in the Encyclopedia (në anglisht). Oxford University Press. ISBN 0-19-926288-8.
- Tina Najberg (2022). The Severan Marble Plan. Digital Forma Urbis Romae Project (në anglisht). Stanford University Press.
- Pallottino, Massimo (1993). Origini e storia primitiva di Roma (në italisht). Milano: Rusconi. ISBN 88-18-88033-0.
- Ugo Enrico Paoli (2005). Vita romana (në italisht). Oscar Mondadori.
- Renato Peroni, Comunità e insediamento in Italia fra età del bronzo e prima età del ferro, in Storia dei Greci e dei Romani, vol. 13, Einaudi 2008.
- Samuel Ball Platner (1929). A Topographical Dictionary of Ancient Rome (në anglisht). Londër: Oxford University Press.
- Samuel Ball Platner (janar 1906). "The Septimontium and the Seven Hills". Classical Philology (në anglisht). 1 (1). University of Chicago Press: 69–80.
- David Stone Potter; D. J. Mattingly (1999). Life, Death, and Entertainment in the Roman Empire (në anglisht). University of Michigan Press. ISBN 0-472-08568-9.
- M. Quercioli, Le mura e le porte di Roma, Newton Compton, Roma, 1982.
- Ramosino, Laura Cotta (2004). Plinio il Vecchio e la tradizione storica di Roma nella Naturalis historia (në anglisht). Aleksandri: Edizioni dell'Orso. ISBN 88-7694-695-0.
- Claudio Rendina (2007). Roma ieri, oggi e domani (në italisht). Roma: Newton Compton Editori. ISBN 978-88-541-1025-0.
- Salzman, Michele R. (2021). The Falls of Rome. Crises, Resilience, and Resurgence in Late Antiquity (në anglisht). Cambridge University Press. ISBN 978-131627592-4.
- Walter Scheidel; Ian Morris; Richard P. Saller (2013). The Cambridge Economic History of the Greco-Roman World (në anglisht). Cambridge University Press. fq. 18. ISBN 978-113905414-0. OCLC 1277066427. Marrë më 7 qershor 2022.
- Smith, Samuel Francis (1880). History of Newton, Massachusetts: Town and City, From Its Earliest Settlement to the Present Time, 1630-1880 (në anglisht). UMass Amherst Libraries. Boston: American Logotype Co.
- Tina Squadrilli (1961). Vicende e monumenti di Roma (në italisht). Staderini.
- Romolo Augusto Staccioli (1985). La Roma di Augusto (në italisht). Novara: De Agostini.
- R. W. Wall (1991). New International Biblical Commentary: Revelation (në anglisht). Peabody, MA: Hendrickson Publishers. fq. 207.
Lidhje të jashtme
Wikimedia Commons ka materiale multimediale në lidhje me Shtatë Kodrat e Romës.
- "Seven Hills of Rome". Encyclopædia Britannica (në anglisht).