Linia kolejowa nr 211

Linia kolejowa łącząca Chojnice z Kościerzyną była budowana w dwóch etapach na przełomie XIX i XX wieku. Odcinek pierwszy z Kościerzyny do Lipusza został oddany do użytku 1 grudnia 1900^[6]. Trasa była przejezdna już latem 1900 podczas budowy linii do Bytowa^[7]. 15 lipca 1901 linia została przedłużona do Bytowa (obecnie łącznica nr 738 i linia kolejowa nr 212). Początkowo ruch na linii był niewielki (3 pary pociągów lokalnych)^[8]. Odcinek z Lipusza do Chojnic został natomiast otwarty 1 lipca 1902^[6]. Podczas otwarcia tej linii w Brusach zorganizowano festyn kultury niemieckiej^[9].

W 1920 linia przeszła pod polską administrację. Jej utrzymaniem zajmował się Samodzielny Oddział Drogowy PKP w Chojnicach^[10].

1 września 1939 podczas obrony Chojnic został wysadzony w powietrze wiadukt kolejowy^[11.1].

W 1945 Niemcy przywiązywali dużą wagę do obrony Chojnic ze względu na istniejący tam węzeł kolejowy^[11.2].

W 1978 PKP zapowiadała szybkie wycofanie parowozów z ruchu pasażerskiego oraz z ruchu towarowego na liniach o trudnym profilu w Północnej DOKP. W 1978 na terenie całej dyrekcji było 13 sprawnych parowozów, głównie obsługujących manewry. Ostra zima 1978/1979 spowodowała jednak powrót parowozów^[12].

1 kwietnia 1991 zamknięto parowozownię w Kościerzynie (obecnie jest to Muzeum Kolejnictwa), a wraz z nią zakończyła się obsługa planowych pociągów w trakcji parowej. Pozostawiono jedynie parowozy obsługujące pociągi turystyczne (retro)^[12].

W 1992 w relacji Kościerzyna-Gdynia pojawiły się pierwsze szynobusy serii SA101, które okazały się wówczas za małe i wkrótce zostały przeniesione na linie o mniejszych potokach podróżnych, w tym na trasę Chojnice-Kościerzyna^[13]. W 1993 zawieszono połączenia relacji Kościerzyna – Lipusz – Bytów co spowodowało, iż linią nr 211 jeździły tylko pociągi relacji Chojnice – Kościerzyna, Chojnice – Brusy i Lipusz – Kościerzyna^[14.1].

W marcu 2001 dzięki interwencji i dofinansowaniu samorządu województwa pomorskiego linia została uratowana przed likwidacją^[15].

W 2004 od 12 kwietnia do 30 czerwca zawieszono ruch pociągów. Połączenie było jednak realizowane autobusową komunikacją zastępczą^[16]. Oficjalnym powodem zawieszenia był remont^[14.2], jednakże samorząd województwa pomorskiego zaprotestował przeciwko tej decyzji PKP PR, gdyż uznał to za preludium do likwidacji tej linii^[17].

W czerwcu 2011 z powodu prac torowych pomiędzy Tczewem a Gdańskiem pociągi towarowe jeździły objazdem przez Bąk i Kościerzynę. 29 czerwca 2011 na linii 201 tuż przed mostem na Wierzycy wykoleił się pociąg towarowy relacji Gdynia Port-Lublin; uszkodzeniu uległo 300 metrów toru oraz jedno z przęseł mostu. Szlak pomiędzy Kościerzyną a Bąkiem musiał z tego powodu zostać zamknięty; wymusiło to dodatkowy objazd linią 211. Objazd ten spowodował jeszcze większe problemy i zmniejszenie przepustowości połączenia obsługującego port w Gdyni^[18].

W 2015 rozpoczął się pierwszy remont linii kolejowej na odcinku Powałki – Męcikał^[19], natomiast od końca października do pierwszej połowy grudnia 2016 trwała rewitalizacja na odcinkach Chojnice – Powałki oraz Męcikał – Żabno koło Chojnic – Brusy. Po ich zakończeniu wzrośnie prędkość szlakowa z obecnych 50–80 km/h i pociągi pasażerskie oraz autobusy szynowe pojadą na tym odcinku 120 km/h z lokalnymi ograniczeniami do 80 km/h^[20].

W 2021 roku linia przeszła remont wraz z wymianą infrastruktury pasażerskiej na przystankach osobowych i przebudową stacji w Brusach^[21].

Dworce na linii kolejowej nr 211 są zbudowane w różnych stylach. Największym oraz najstarszym dworcem jest ceglany, wielobryłowy dworzec w Chojnicach. Drugim pod względem metrażu jest, również wielobryłowy, dworzec w Kościerzynie. Następną grupę stanowią dwa typowo pruskie dworce w Brusach i Lipuszu, składające się z bryły głównej oraz przybudówek. Najliczniejszą grupę stanowią małe pruskie dworce, składające się z niewielkiej poczekalni, miejsca na kasę oraz niewielkiego mieszkania. Dworce te w wyniku modernizacji utraciły wiele szczegółów architektonicznych i dość mocno się od siebie różnią. Kolejną grupą stanowią dworce o architekturze socrealistycznej^[14.3].

Nazwa	Zdjęcie	Liczba krawędzi peronowych	Infrastruktura	Źródło
Chojnice		8	Stacja Węzłowa – Wieża wodna, lokomotywownia, kasy biletowe, dworzec autobusowy, Videomat, plac ładunkowy	[23]
Powałki		1	Przystanek osobowy	[24]
Męcikał	×	1	Przystanek osobowy	[25]
Żabno koło Chojnic	×	1	Przystanek osobowy	[26]
Brusy		1	Stacja kolejowa	[27]
Lubnia		1	Przystanek osobowy	[28]
Raduń		1	Przystanek osobowy	[29]
Dziemiany Kaszubskie		1	Przystanek osobowy	[30]
Kalisz Kaszubski		1	Przystanek osobowy	[31]
Lipuska Huta		1	Przystanek osobowy	[32]
Lipusz		3	Stacja kolejowa – lokomotywownia, wieża wodna	[33]
Łubiana		1	Przystanek osobowy	[34]
Garczyn		1	Przystanek osobowy	[35]
Kościerzyna		4	Stacja węzłowa – Kasa biletowa, wieża wodna, Muzeum Kolejnictwa, rampy, magazyn	[36]

Linia kolejowa nr 211 jest typową linią lokalną z regularnym ruchem pasażerskim na całej długości. Kursują na niej pociągi w relacji Chojnice – Kościerzyna. Według rozkładu obowiązującego od 01.09.2024 roku kursują tu 4 pary pociągów, z czego jedna tylko w dni robocze w przedłużonej relacji do Gdyni Głównej (pociąg powrotny obsługuje Port Lotniczy w Gdańsku im. Lecha Wałęsy^[37]).

Ruch towarowy na linii jest niewielki, szczególnie pomiędzy Chojnicami a Lipuszem. Większość pociągów towarowych przejeżdżających tędy obsługuje przemysł w Bytowie^[6]. Linia ta jest objazdem dla odcinka Bąk-Kościerzyna, który jest używany do objazdów odcinka Tczew-Gdynia Główna^[18].