Bezirk Biecz

Powiat Biecz
Bezirk Biecz
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł jasielski (1854–1860)
cyrkuł sądecki (1860–1867)

Siedziba

Biecz

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

5,4 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


29.400

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

33 (w tym 1 miasto)

brak współrzędnych

Bezirk Biecz – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Biecz.

Historia

Bezirk Biecz utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].

Bezirk Biecz objął obszar o wielkości 5,4 mil², zamieszkany był przez 29.400 ludzi i podzielony na 33 gminy katastralne, w tym jedno miasto (Biecz). Wszedł w skład cyrkułu jasielskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatów[2]. Bezirk Biecz miał bardzo rozczłonkowany kształt; posiadał też eksklawę na obszarze Bezirku Gorlice, którą stanowiłą gmina Bieśnik. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł jasielski, przez co Bezirk Biecz włączono do cyrkułu sądeckiego[3].

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty[1][4]. Obszar zniesionego Bezirk Biecz wszedł wtedy w skład nowych powiatów gorlickiego i jasielskiego (vide podział w tabeli poniżej)[5][6]. 19 czerwca 1867 gminy Siedliska i Zborowice przeniesiono z powiatu gorlickiego do powiatu grybowskiego[7]. 1 sierpnia 1878 gminy Głęboka i Olszyny przeniesiono z powiatu jasielskiego do powiatu gorlickiego, a gminę Jodłówka (z Kozłówkami i Nosalową) z powiatu jasielskiego do powiatu tarnowskiego[8]. Powiat grybowski zniesiono 1 kwietnia 1932, a gminy Siedliska i Zborowice włączono do powiatu gorlickiego[9], po czym gminę Zborowice przeniesiono jeszcze 23 lipca 1934 do powiatu tarnowskiego[10].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Biecz w 1854 roku[2]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Biecz (M) z Belną 2607 2335 gorlicki
2 Harklowa 1114 785 jasielski
3 Korczyna 597 172 gorlicki
4 Pagorzyna 872 370 gorlicki
5 Bednarka 2686 758 gorlicki
6 Strzeszyn 1600 1117 gorlicki
7 Wójtowa 2000 1016 gorlicki
8 Załawie 306 22 gorlicki
9 Lipinki 2365 1115 gorlicki
10 Rozdziele 1273 546 gorlicki
11 Biesna 837 451 gorlicki
12 Głęboka 435 280 jasielski[11]
13 Kwiatonowice 664 453 gorlicki
14 Kołkówka 445 209 gorlicki
15 Libusza 2207 1094 gorlicki
16 Kryg 1241 707 gorlicki
17 Binarowa 2322 1284 gorlicki
18 Bieśnik 539 313 gorlicki
19 Moszczenica 3870 2401 gorlicki
20 Rozembark 2503 1522 gorlicki
21 Racławice z Bugajem 867 gorlicki
22 Rzepiennik Suchy 1079 796 gorlicki
23 Rzepiennik Biskupi 2041 1250 gorlicki
24 Rzepiennik Strzyżewski 2096 1269 gorlicki
25 Mszanka 1013 711 gorlicki
26 Rzepiennik Marciszewski 2050 726 gorlicki
27 Jodłówka z Kozłówkami i Nosalową 2377 1545 jasielski[12]
28 Olszyny 3270 1888 jasielski[11]
29 Siedliska 1211 728 gorlicki[13][14]
30 Sietnica 1108 579 gorlicki
31 Staszkówka 1941 921 gorlicki
32 Turza 1475 875 gorlicki
33 Zborowice 1530 766 gorlicki[13][14][15]

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Erlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz
  4. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  5. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  6. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  7. ↑ Verordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau
  8. ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95)
  9. ↑ Dz. U. z 1932 r. Nr 1, poz. 3 (ISAP).
  10. ↑ Dz. U. z 1934 r. Nr 64, poz. 531 (ISAP).
  11. 1 2 Od 1 sierpnia 1878 w powiecie gorlickim.
  12. ↑ Od 1 sierpnia 1878 w powiecie tarnowskim.
  13. 1 2 19 czerwca 1867 włączona do powiatu grybowskiego.
  14. 1 2 1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu grybowskiego, włączono do powiatu gorlickiego.
  15. ↑ 23 lipca 1934 włączono do powiatu tarnowskiego.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.