Bezirk Podhajce

Powiat Podhajce
Bezirk Podhajce
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł brzeżański

Siedziba

Podhajce

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

10,0 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


29.180

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

36 (w tym 2 miasteczka)

brak współrzędnych

Bezirk Podhajce – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Podhajce.

Historia

Bezirk Podhajce utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].

Bezirk Podhajce objął obszar o wielkości 10,0 mil², zamieszkany przez 29.180 ludzi i podzielony na 36 gmin katastralnych, w tym dwa miasteczka (Podhajce i Zawałów). Wszedł w skład cyrkułu brzeżańskiego, jako jeden z jego ośmiu powiatów[2].

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów[1][3]. Obszar zniesionego Bezirk Podhajce wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu podhajeckiego[4][5].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Podhajce w 1854 roku[2]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Podhajce (m) 6521 5450 podhajecki
2 Halicz i Zahajce podhajecki
3 Łysa 2259 356 podhajecki
4 Michałówka 1211 312 podhajecki
5 Rudniki 1698 323 podhajecki
6 Siółko 3497 754 podhajecki
7 Uhrynów ze Starym Miastem 2058 269 podhajecki
8 Szwejków 5002 1132 podhajecki
9 Czeremchów podhajecki
10 Toustobaby 4188 1462 podhajecki
11 Korżowa 1669 552 podhajecki
12 Zawadówka i Huta 986 525 podhajecki
13 Zawałów (m) 4835 552 podhajecki
14 Zastawcze (ad Zawałów) podhajecki
15 Jabłonówka 1675 385 podhajecki
16 Nosów 2405 789 podhajecki
17 Seredne 1093 310 podhajecki
18 Zaturzyn 337 417 podhajecki
19 Białokiernica 3442 893 podhajecki
20 Gniłowody 1838 394 podhajecki
21 Hołhocze 6162 1745 podhajecki
22 Dobrowody 2496 732 podhajecki
23 Wolica 928 238 podhajecki
24 Wierzbów 4464 1087 podhajecki
25 Zastawcze (ad Hołhocze) 1707 471 podhajecki
26 Horożanka z Borkami, Siołem i Wołoszczyzną 4438 1242 podhajecki
27 Bożyków 3553 836 podhajecki
28 Litwinów 4174 660 podhajecki
29 Wołoszczyzna 2416 772 podhajecki
30 Markowa 2761 673 podhajecki
31 Mużyłów 4849 1272 podhajecki
32 Mądzelówka 1989 683 podhajecki
33 Kotuzów 2313 776 podhajecki
34 Nowosiółka 1169 2115 podhajecki
35 Justynówka 353 podhajecki
36 Beckersdorf 1629 449 podhajecki

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  4. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  5. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].

Bibliografia