Bezirk Bursztyn

Powiat Bursztyn
Bezirk Bursztyn
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł brzeżański

Siedziba

Bursztyn

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

7,4 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


26.627

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

42 (w tym 3 miasteczka)

brak współrzędnych

Bezirk Bursztyn – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Bursztyn.

Historia

Bezirk Bursztyn utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].

Bezirk Bursztyn objął obszar o wielkości 7,4 mil², zamieszkany przez 26.627 ludzi i podzielony na 42 gminy katastralne, w tym trzy miasteczka (Bołszowce, Bursztyn i Konkolniki). Wszedł w skład cyrkułu brzeżańskiego, jako jeden z jego ośmiu powiatów[2]. Powiat posiadał eksklawę (obejmującą gminy Hanowce i Popławniki) położoną wewnątrz Bezirk Halicz w cyrkule stanisławowskim. Powiat miał nietuzinkowy, nieregularny kształt, z gminą Tenetniki wrzynającą się w głąb Bezirk Woyniłów w cyrkule stryjskim oraz gminą Chorostków wrzynającą się w głąb Bezirk Halicz w cyrkule stanisławowskim.

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów[1][3]. Obszar zniesionego Bezirk Bursztyn wszedł wtedy w skład nowych powiatów rohatyńskiego i podhajeckiego (vide podział w tabeli poniżej)[4][5]. 1 sierpnia 1878 i 1 stycznia 1885 część gmin przeniesiono z powiatu rohatyńskiego do powiatu stanisławowskiego[6][7].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Bursztyn w 1854 roku[2]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Bursztyn (m) 4374 2704 rohatyński
2 Ludwikówka rohatyński
3 Jezierzany 800 257 rohatyński
4 Junaszków 1833 721 rohatyński
5 Korostowice 2016 414 rohatyński
6 Stasiowa Wola 257 rohatyński
7 Kuropatniki 1578 390 rohatyński
8 Kunicze 172 rohatyński
9 Nastaszczyn 1906 541 rohatyński
10 Tenetniki 1700 422 rohatyński
11 Bołszowce (m) 2518 1690 rohatyński
12 Hanowce 703 349 rohatyński
13 Herbutów 1115 556 rohatyński
14 Popławniki 391 256 rohatyński
15 Boków 2817 679 podhajecki
16 Chorostków 817 369 rohatyński[8]
17 Hnilcze 5336 1522 podhajecki
18 Sieniawka i Panowice 181 podhajecki
19 Konkolniki (m) 1544 375 rohatyński
20 Bybło 1004 285 rohatyński
21 Chochoniów 1526 544 rohatyński
22 Dytiatyn 2036 461 rohatyński
23 Jabłonów 2087 650 rohatyński
24 Meducha 2738 992 rohatyński[9]
25 Międzyhorce 1373 522 rohatyński[8]
26 Siemikowce 724 445 rohatyński[8]
27 Słobódka 1997 621 rohatyński
28 Zagórze 1208 490 rohatyński
29 Kunaszów 2152 839 rohatyński
30 Lipica Dolna 3000 741 rohatyński
31 Skomorochy Stare 1560 561 rohatyński
32 Skomorochy Nowe 1532 582 rohatyński
33 Podszumlańce 869 406 rohatyński
34 Sarnki Górne 2913 959 rohatyński
35 Sarnki Dolne 1438 677 rohatyński
36 Sarnki Średnie 1887 923 rohatyński
37 Świstelniki 3204 803 rohatyński
38 Szumlany 2884 979 podhajecki
39 Sławentyn 4085 772 podhajecki
40 Żelibory 784 397 rohatyński
41 Byszów 1804 502 podhajecki
42 Dryszczów 2239 621 podhajecki

Objaśni4enie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  4. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  5. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  6. ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95)
  7. ↑ Dz. U. Kr. z 1884, cz. 15, nr 51
  8. 1 2 3 1 sierpnia 1878 włączono do powiatu stanisławowskiego.
  9. ↑ 1 stycznia 1885 włączono do powiatu stanisławowskiego.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.