Bezirk Rozwadów

Powiat Rozwadów
Bezirk Rozwadów
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł rzeszowski

Siedziba

Rozwadów

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

6,8 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


24.027

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

45 (w tym 2 miasteczka)

brak współrzędnych

Bezirk Rozwadów – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Rozwadów.

Historia

Bezirk Rozwadów utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].

Bezirk Rozwadów objął obszar o wielkości 6,8 mil², zamieszkany przez 24.027 ludzi i podzielony na 45 gmin katastralnych, w tym dwa miasteczka (Rozwadów i Radomyśl). Wszedł w skład cyrkułu rzeszowskiego, jako jeden z jego jedenastu powiatów[2]. Na zachodzie, północy i wschodzie Bezirk Rozwadów graniczył z Imperium Rosyjskim i był najdalej na północ wysuniętym powiatem Królestwa Galicji i Lodomerii (punkt ekstremalny znajdował się w Popowicach nad Wisłą).

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów[1][3]. Obszar zniesionego Bezirk Rozwadów wszedł wtedy w całości skład nowego powiatu tarnobrzeskiego[4][5].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Rozwadów w 1854 roku[2]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Rozwadów (m) 365 1749 tarnobrzeski
2 Bąków z Bartnią Łąką 835 166 tarnobrzeski
3 Brandwica i Księże Kolano[6] 157 tarnobrzeski
4 Charzewice z Suchym Borem, Karnatami i Posaniem 4890 767 tarnobrzeski
5 Dąbrowa (Rzeczycka) 1100 166 tarnobrzeski
6 Kępa 145 tarnobrzeski
7 Kochany –[7] 131 tarnobrzeski
8 Mużyków 210 92 tarnobrzeski
9 Przyłęk, Agatówka i Pilchów 1110 578 tarnobrzeski
10 Rzeczyca Okrągła 270 233 tarnobrzeski
11 Rzeczyca Długa i Kochany[8] 4725 384 tarnobrzeski
12 Wola Rzeczycka 1005 329 tarnobrzeski
13 Księże Kolano 135 90 tarnobrzeski
14 Jastkowice z Wólką, Paleniami, Kuziorami i Szwedami –[9] 1412 tarnobrzeski
15 Turbia 3830 1494 tarnobrzeski
16 Wólka Turebska 417 tarnobrzeski
17 Ostrówek 210 77 tarnobrzeski
18 Żabno 1850 707 tarnobrzeski
19 Zbydniów z Dzierdziówką 2030 634 tarnobrzeski
20 Majdan Zbydniowski 670 354 tarnobrzeski
21 Kotowa Wola 1845 479 tarnobrzeski
22 Zaleszany i Kępie z Berdechowem, Wólką Zaleszańską i Karczmiskami 2805 1047 tarnobrzeski
23 Motycze Nobile (Szlacheckie) 540 184 tarnobrzeski
24 Motycze Spirituale (Poduchowne) 520 198 tarnobrzeski
25 Grębów z Zabrniem i Wydrzą 1640 3607 tarnobrzeski
26 Jamnica z Krawcami[10] i Zatrześnią 1895 443 tarnobrzeski
27 Sokolniki 350 1171 tarnobrzeski
28 Nadbrzezie 350 389 tarnobrzeski
29 Gorzyce z Pączkiem 2300 627 tarnobrzeski
30 Zalesie z Fantazją 153 tarnobrzeski
31 Wrzawy z Czekajem 370 156 tarnobrzeski
32 Brzoza ze Strażnikiem 4880 58 tarnobrzeski
33 Dębina –[11] 18 tarnobrzeski
34 Dąbrowa (Wrzawska) z Białkowicami 1645 213 tarnobrzeski
35 Pączek tarnobrzeski
36 Goczałkowice 160 tarnobrzeski
37 Łapiszów z Kępą i Pasternikiem 1040 341 tarnobrzeski
38 Sadowie z Zadolem i Kawęczynem 825 292 tarnobrzeski
39 Pniów, Czekaj i Dąbrówka oraz Antoniów z Zalesiem 4375 1230[12] tarnobrzeski
40 Orzechów 300 152 tarnobrzeski
41 Chwałowice z Grudzą, Łążkiem i Ochodzą 3970 759 tarnobrzeski
42 Witkowice z Ostrówkiem 960 334 tarnobrzeski
43 Popowice 175 50 tarnobrzeski
44 Skowierzyn z Wólką i Górką 3005 887 tarnobrzeski
45 Radomyśl (m) 1755 997 tarnobrzeski

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  4. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  5. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  6. ↑ Tylko część. Główna część Księżego Kolana stanowiła odrębną gminę (vide nr 13).
  7. ↑ Spisano z Rzeczycą Długą.
  8. ↑ Kochany stanowiły odrębną gminę (vide nr 7), lecz ich powierzchnia została spisana z Rzeczycą Długą.
  9. ↑ Nie podano.
  10. ↑ Tylko część. Główna część Krawców weszła w skład Bezirk Tarnobrzeg.
  11. ↑ Spisano z Nadbrzeziem.
  12. ↑ W tym: 580 w Pniowie, Czekaju i Dąbrówce oraz 650 w Antoniowie z Zalesiem.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.