Bezirk Dobczyce

Powiat Dobczyce
Bezirk Dobczyce
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł bocheński (1854–1860)
cyrkuł krakowski (1860–1867)

Siedziba

Dobczyce

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

4,9 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


20.956

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

56 (w tym 1 miasto i 1 miasteczko)

brak współrzędnych

Bezirk Dobczyce – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Dobczyce.

Historia

Bezirk Dobczyce utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].

Bezirk Dobczyce objął obszar o wielkości 4,9 mil², zamieszkany był przez 20.956 ludzi i podzielony na 56 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Dobczyce) i jedno miasteczko (Łapanów). Wszedł w skład cyrkułu bocheńskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatów[2]. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł bocheński, a jego cały obszar włączono do cyrkułu krakowskiego[3].

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty[1][4]. Obszar zniesionego Bezirk Dobczyce wszedł wtedy w całości w skład nowych powiatów wielickiego, bocheńskiego, myślenickiego i limanowskiego (vide podział w tabeli poniżej)[5][6]. 1 sierpnia 1878 częściowo zmieniono granice powiatów wielickiego i myślenickiego (gmina Zasań)[7]. 30 listopada 1929 gminy włączone do powiatu wielickiego przeniesiono do powiatu myślenickiego[8].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Dobczyce w 1854 roku[2][9]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Dobczyce (M) 1621 2036 wielicki[10]
2 Grabie Uznańskie 736 313 bocheński
3 Glichów z Czerninem 454 213 wielicki[10]
4 Gruszów 1213 510 wielicki[10]
5 Jerzmanowa z Kobielnikiem 1711 916 wielicki[10]
6 Kawec 302 128 wielicki[10]
7 Kamyk 470 217 bocheński
8 Kornatka z Burletką 1906 452 wielicki[10]
9 Kępanów 340 150 bocheński
10 Komorniki 445 269 wielicki[10]
11 Kobylec 1133 537 bocheński
12 Krzesławice z Kwasowicami 828 296 wielicki[10]
13 Krzyworzeka 294 183 wielicki[10]
14 Kędzierzynka 844 277 wielicki[10]
15 Lipnik 2833 910 wielicki[10]
16 Lubomierz 536 213 bocheński
17 Łapanów (m) 427 325 bocheński
18 Łęki 1319 307 myślenicki
19 Mierzeń z Kwapinką 803 360 wielicki[10]
20 Niezdów 173 141 wielicki[10]
21 Osieczany 928 381 myślenicki
22 Poręba 632 595 myślenicki
23 Poznachowice Dolne 421 183 wielicki[10]
24 Poznachowice Górne 641 196 wielicki[10]
25 Podolany 169 113 wielicki[10]
26 Raciechowice z Sosnową 1315 369 wielicki[10]
27 Rdzawa 583 252 bocheński
28 Sawa 238 148 wielicki[10]
29 Skrzynka 360 189 wielicki[10]
30 Stryszowa 299 326 wielicki[10]
31 Stadniki 444 327 wielicki[10]
32 Stare Rybie 758 218 limanowski
33 Tarnawa 1501 538 bocheński
34 Trzemeśnia 1319 668 myślenicki
35 Ubrzeż 301 101 bocheński
36 Węglówka 1979 999 wielicki[10]
37 Wiśniowa 2708 1277 wielicki[10]
38 Wolica 388 177 bocheński
39 Wieruszyce 311 148 bocheński
40 Wola Wieruszycka 323 170 bocheński
41 Wieniec z Podegrodziem 284 319 bocheński
42 Zasań 651 246 wielicki[11]
43 Zegartowice z Bigórzówką 1128 294 wielicki[10]
44 Żerosławice 360 212 wielicki[10]
45 Zbydniów z Podjasieniem i Ujazdem 1220 656 bocheński
46 Zręczyce 783 391 wielicki[10]
47 Zagórzany z Wolą Zręczycką 1253 446 wielicki[10]
48 Zalesiany 161 82 wielicki[10]
49 Bojańczyce 147 102 wielicki[10]
50 Boczów 269 170 bocheński
51 Bukownik z Dąbiem 297 106 wielicki[10]
52 Brzezowa z Targoszyną 837 372 wielicki[10]
53 Brzezowa 453 178 bocheński
54 Czasław ze Wzorami 1010 471 wielicki[10]
55 Dąbrowica z Chrostową i Podegrodziem 868 231 bocheński
56 Droginia z Banowicami 1063 552 myślenicki

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Erlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz
  4. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  5. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  6. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  7. ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95)
  8. ↑ Dz. U. z 1929 r. Nr 81, poz. 599 (ISAP)
  9. ↑ Gazeta Lwowska. 1854, nr 131
  10. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 30 listopada 1929 włączono do powiatu myślenickiego.
  11. ↑ Od 1 sierpnia 1878 w powiecie myślenickim.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.