Bezirk Mikulińce

Powiat Mikulińce
Bezirk Mikulińce
	powiat
	1854–1867
Państwo	Cesarstwo Austrii
Kraj związkowy	Królestwo Galicji i Lodomerii
Powiat	cyrkuł tarnopolski
Siedziba	Mikulińce
Data powstania	1854
Data likwidacji	1867
Powierzchnia	5,8 mil²
Populacja (1854); • liczba ludności	; 21.332
Języki urzędowe	niemiecki
	Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin katastralnych (1854)	24 (w tym 1 miasteczko)
brak współrzędnych

Bezirk Mikulińce – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Mikulińce.

Historia

Bezirk Mikulińce utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)^[1].

Bezirk Mikulińce objął obszar o wielkości 5,8 mil², zamieszkany przez 21.332 ludzi i podzielony na 24 gminy katastralne, w tym jedno miasteczko (Mikulińce). Wszedł w skład cyrkułu tarnopolskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatów^[2]. Od północy graniczył z Imperium Rosyjskim.

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów^[1]^[3]. Obszar zniesionego Bezirk Mikulińce wszedł wtedy w skład nowych powiatów tarnopolskiego i trembowelskiego (vide podział w tabeli poniżej)^[4]^[5]. 1 stycznia 1891 gminę Magdalówka przeniesiono z powiatu tarnopolskiego do powiatu skałackiego^[6].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Mikulińce w 1854 roku^[2]
Lp.	Gmina jednostkowa	Powierzchnia	Ludność	Powiat w 1867 po zniesieniu
1	Mikulińce (m)	5554	2380	tarnopolski
2	Ładyczyn z Wolicą	4880	1152	tarnopolski
3	Ludwikówka	1081	495	tarnopolski
4	Krzywki	959	609	tarnopolski
5	Konopkówka	^[7]	609	tarnopolski
6	Wola Mazowiecka	^[7]	495	tarnopolski
7	Łuczka	957	533	tarnopolski
8	Łoszniów z Zagórzem	5337	1871	trembowelski
9	Iławcze	4728	1516	trembowelski
10	Nastasów	6487	2244	tarnopolski
11	Łuka Wielka	3009	1029	tarnopolski
12	Myszkowice	2807	1046	tarnopolski
13	Suszczyn	1349	647	tarnopolski
14	Ostalec z Teofilówką	1654	714	tarnopolski
15	Czartorya	1053	437	tarnopolski
16	Grabowiec	2256	830	tarnopolski
17	Białoskórka	1040	493	tarnopolski
18	Kozówka	3046	1555	tarnopolski
19	Smolanka	1359	334	tarnopolski
20	Proszowa	1664	424	tarnopolski
21	Skomorochy z Janówką	2154	411	tarnopolski
22	Magdalówka	2139	764	tarnopolski^[8]
23	Baworów	2234	771	tarnopolski
24	Zastawie	1287	582	tarnopolski

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

1 2 KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK., Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10] .
1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
↑ KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK., MateuszM. Troll MateuszM., DominikD. Kaim DominikD., JakubJ. Taczanowski JakubJ., Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10] .
↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10] .
↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1890, Nr 33
↑ Spisano z Mikulińcami.
↑ 1 stycznia 1891 włączono do powiatu skałackiego.

Bibliografia

Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. (niem.)
Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.

[:0-1] 1 2 KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK., Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10] .

[allgemeines-2] 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.

[3] KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK., MateuszM. Troll MateuszM., DominikD. Kaim DominikD., JakubJ. Taczanowski JakubJ., Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10] .

[:2-4] Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator

[5] Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10] .

[6] Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1890, Nr 33

[7] Spisano z Mikulińcami.

[8] 1 stycznia 1891 włączono do powiatu skałackiego.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]