Bezirk Zaleszczyk

Powiat Zaleszczyk
Bezirk Zaleszczyk
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł czortkowski

Siedziba

Zaleszczyk

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

5,2 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


24.568

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

28 (w tym 1 miasto i 2 miasteczka)

brak współrzędnych

Bezirk Zaleszczyk – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Zaleszczyk[1] (obecnie Zaleszczyki).

Historia

Bezirk Zaleszczyk utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[2].

Bezirk Zaleszczyk objął obszar o wielkości 5,2 mil², zamieszkany przez 24.568 ludzi i podzielony na 28 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Zaleszczyk) i dwa miasteczka (Gródek i Korolówka). Wszedł w skład cyrkułu czortkowskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatów[3]. Od południa, poprzez Dniestr, graniczył z Księstwem Bukowiny, stanowiącym kraj koronny Cesarstwa Austrii.

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty[2][4]. Obszar zniesionego Bezirk Zaleszczyk wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu zaleszczyckiego[5][6]. 1 sierpnia 1878 sześć gmin przeniesiono do powiatu borszczowskiego[7].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Zaleszczyk w 1854 roku[3]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Zaleszczyk (M) 47 2695 zaleszczycki
2 Zaleszczyki Stare z Filipczem 1153 645 zaleszczycki
3 Dobrowlany 1924 1017 zaleszczycki
4 Bedrykowce 3364 946 zaleszczycki
5 Żyrawka 226 zaleszczycki
6 Żeżawa 1623 606 zaleszczycki
7 Pieczarna 584 355 zaleszczycki
8 Dźwiniacz 2690 1075 zaleszczycki
9 Dupliska 1890 728 zaleszczycki
10 Lesieczniki 1711 657 zaleszczycki
11 Holihrady 1085 493 zaleszczycki
12 Kasperowce 2104 1055 zaleszczycki
13 Gródek (m) 1942 808 zaleszczycki
14 Kułakowce 1681 427 zaleszczycki
15 Duninów 274 zaleszczycki
16 Kościelniki 626 324 zaleszczycki
17 Szczytowce 1811 816 zaleszczycki
18 Zazulińce 1785 673 zaleszczycki
19 Sińków 3203 1316 zaleszczycki
20 Kołodróbka 3247 1222 zaleszczycki
21 Szuparka 3245 1265 zaleszczycki[8]
22 Szyszkowce 1127 343 zaleszczycki[8]
23 Nowosiółka Kostiukowa 4005 1516 zaleszczycki
24 Chudyjowce 1126 516 zaleszczycki[8]
25 Korolówka (m) 3049 1932 zaleszczycki[8]
26 Juriampol 1055 604 zaleszczycki[8]
27 Skowiatyn 2052 803 zaleszczycki[8]
28 Winiatyńce 2772 1231 zaleszczycki

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. ↑ Synchronized view | Arcanum Maps [online], maps.arcanum.com [dostęp 2025-06-06] (ang.).
  2. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  3. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  4. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  5. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  6. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  7. ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95)
  8. 1 2 3 4 5 6 1 sierpnia 1878 włączono do powiatu borszczowskiego.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.