Bezirk Obertyn

Powiat Obertyn
Bezirk Obertyn
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł kołomyjski

Siedziba

Obertyn

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

6,4 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


27.574

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

28 (w tym 2 miasteczka)

brak współrzędnych

Bezirk Obertyn – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Obertyn.

Historia

Bezirk Obertyn utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].

Bezirk Obertyn objął obszar o wielkości 6,4 mil², zamieszkany przez 27.574 ludzi i podzielony na 28 gmin katastralnych, w tym dwa miasteczka (Chocimierz i Obertyn). Wszedł w skład cyrkułu kołomyjskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatów[2]. Na zachodzie powiat posiadał specyficzne wąskie ramię, które stanowiły gminy Michałków i Chlebiczyn Leśny.

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty[1][3]. Obszar zniesionego Bezirk Obertyn wszedł wtedy w skład nowych powiatów horodeńskiego i kołomyjskiego (vide podział w tabeli poniżej)[4][5]. 19 czerwca 1867 gminę Chocimierz przeniesiono z powiatu horodeńskiego do powiatu tłumackiego[6], lecz już 1 sierpnia 1878 włączono ja z powrotem do powiatu horodeńskiego; do powiatu horodeńskiego włączono wtedy także gminy Dżurków i Żuków z powiatu kołomyjskiego[7]. 1 listopada 1880 gminy Łuka, Monastyrek i Uniż przeniesiono z powiatu horodeńskiego do powiatu buczackiego[8], lecz już 1 stycznia 1889 włączono je z powrotem do powiatu horodeńskiego[9]. 1 czerwca 1905 gmina Chocimierz ostatecznie trafiła do powiatu tłumackiego[10]. 30 kwietnia 1934 gmina Dżurków powróciła do powiatu kołomyjskiego[11].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Obertyn w 1854 roku[2]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Obertyn (m) z Netrebówką 4474 3710 horodeński
2 Żuków 5757 1729 kołomyjski[12]
3 Żukocin 1408 583 kołomyjski
4 Michałków 3503 250 kołomyjski
5 Chlebiczyn Leśny 1219 kołomyjski
6 Kamionka Wielka 6218 1668 kołomyjski
7 Dobrowódka 223 kołomyjski
8 Jakubówka 1662 723 horodeński
9 Hańczarów 831 347 horodeński
10 Dżurków 3590 1695 kołomyjski[12][13]
11 Chocimierz (m) 4704 1964 horodeński[14][12][15]
12 Łuka 3010 593 horodeński[16][17]
13 Monastyrek 164 horodeński[16][17]
14 Żywaczów 3120 1343 horodeński
15 Piotrów 2680 1038 horodeński
16 Siekierczyn 713 458 horodeński
17 Isaków 1918 680 horodeński
18 Podwerbce 1557 557 horodeński
19 Uniż 266 horodeński[16][17]
20 Niezwiska 3163 1049 horodeński
21 Woronów 182 horodeński
22 Harasymów 1462 1686 horodeński
23 Żabokruki 860 539 horodeński
24 Hawrylak 1500 405 horodeński
25 Bałahorówka 145 horodeński
26 Czortowiec 9227 2922 horodeński
27 Rakowiec 2022 968 horodeński
28 Semenówka 1166 468 horodeński

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  4. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  5. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  6. ↑ Verordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau
  7. ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95)
  8. ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1880, Nr 11
  9. ↑ Dz. U. Kr. z 1888, nr 87
  10. ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1905, Nr 63
  11. ↑ Dz. U. z 1934 r. Nr 36, poz. 326 (ISAP)
  12. 1 2 3 1 sierpnia 1878 włączono do powiatu horodeńskiego
  13. ↑ 30 kwietnia 1934 włączono z powrotem do powiatu kołomyjskiego.
  14. ↑ 19 czerwca 1867 włączono do powiatu tłumackiego.
  15. ↑ 1 czerwca 1905 włączono do powiatu tłumackiego.
  16. 1 2 3 1 listopada 1880 włączono do powiatu buczackiego.
  17. 1 2 3 1 stycznia 1889 włączono z powrotem do powiatu horodeńskiego.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.