Bezirk Kozowa

Powiat Kozowa
Bezirk Kozowa
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł brzeżański

Siedziba

Kozowa

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

9,7 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


30.984

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

38 (w tym 2 miasteczka)

brak współrzędnych

Bezirk Kozowa – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Kozowa.

Historia

Bezirk Kozowa utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].

Bezirk Kozowa objął obszar o wielkości 9,7 mil², zamieszkany przez 30.984 ludzi i podzielony na 38 gmin katastralnych, w tym dwa miasteczka (Kozłów i Kozowa). Wszedł w skład cyrkułu brzeżańskiego, jako jeden z jego ośmiu powiatów[2]. Na południowym wschodzie powiat posiadał specyficzną odnogę (z gminami Uwsie, Małowody i Sosnów), która dzieliła na dwie części Bezirk Złotniki w cyrkule tarnopolskim.

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów[1][3]. Obszar zniesionego Bezirk Kozowa wszedł wtedy w skład nowych powiatów brzeżańskiego i podhajeckiego (vide podział w tabeli poniżej)[4][5]. 1 stycznia 1888 gminę Pokropiwna przeniesiono z powiatu brzeżańskiego do powiatu tarnopolskiego[6]. 1 października 1910 gminę Krasna przeniesiono z powiatu brzeżańskiego do powiatu zborowskiego[7].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Kozowa w 1854 roku[2]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Kozowa (m) 7650 3161 brzeżański
2 Wiktorówka 369 brzeżański
3 Krzywe 4199 1079 brzeżański
4 Małowody 1018 357 podhajecki
5 Medowa 1208 300 brzeżański
6 Wymysłówka 155 brzeżański
7 Sosnów z Tudynką 4030 1068 podhajecki
8 Teofipólka 1500 472 brzeżański
9 Uwsie 2135 816 podhajecki
10 Wybudów 2857 892 brzeżański
11 Telacze 3028 896 podhajecki
12 Szczepanów 1617 457 podhajecki
13 Augustówka 1794 558 brzeżański
14 Ceniów 6045 1624 brzeżański
15 Olesin brzeżański
16 Dubszcze 2532 940 brzeżański
17 Komarówka 301 brzeżański
18 Kozówka 3127 684 brzeżański
19 Koniuchy 8551 2453 brzeżański
20 Budyłów 3798 1132 brzeżański
21 Płotycza 2861 696 brzeżański
22 Glinna 2350 674 brzeżański
23 Chorobrów 440 187 brzeżański
24 Chorościec 1067 289 brzeżański
25 Kaplińce 608 265 brzeżański
26 Złoczówka 1120 397 brzeżański
27 Helenków 1496 464 brzeżański
28 Kozłów (m) 6150 2747 brzeżański
29 Cecory 487 56 brzeżański
30 Dmuchawiec 2672 822 brzeżański
31 Horodyszcze 2482 933 brzeżański
32 Krasna 1062 456 brzeżański[8]
33 Płaucza Wielka 4200 1052 brzeżański
34 Płaucza Mała 1970 683 brzeżański
35 Pokropiwna 1942 612 brzeżański[9]
36 Słobódka 1659 643 brzeżański
37 Taurów 5910 1595 brzeżański
38 Kalne 2928 699 brzeżański

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  4. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  5. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  6. ↑ Dz. U. Kr. z 1887, nr 70
  7. ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1910, Nr 195
  8. ↑ 1 października 1910 włączono do powiatu zborowskiego.
  9. ↑ 1 stycznia 1888 włączono do powiatu tarnopolskiego.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.