Bezirk Jasło

Powiat Jasło
Bezirk Jasło
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł jasielski (1854–1860)
cyrkuł tarnowski (1860–1867)

Siedziba

Jasło

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

4,7 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


27.992

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

61 (w tym 1 miasto i 1 miasteczko)

brak współrzędnych

Bezirk Jasło – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Jasło.

Historia

Bezirk Jasło utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].

Bezirk Jasło objął obszar o wielkości 4,7 mil², zamieszkany był przez 27.992 ludzi i podzielony na 61 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Jasło) i jedno miasteczko (Dębowiec). Liczba gmin była bardzo wysoka (na przykład sąsiedni Bezirk Krosno liczył zalewdie 25 gmin). Wszedł w skład cyrkułu jasielskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatów[2]. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł jasielski, przez co Bezirk Jasło włączono do cyrkułu tarnowskiego[3].

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty[1][4]. Obszar zniesionego Bezirk Jasło wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu jasielskiego[5][6]. 15 marca 1884 gminy Grudna Kępska i Święcany miały zostać przeniesione do powiatu gorlickiego[7], jednak obwieszczeniem z 27 sierpnia 1885 poinformowano, że gmina Święcany pozostaje jednak w powiecie jasielskim[8].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Jasło w 1854 roku[2]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Jasło (M) 700 1904 jasielski
2 Bączal Górny 776 529 jasielski
3 Bączal Dolny 820 393 jasielski
4 Bączal-Opacie 403 251 jasielski
5 Dąbrówka 250 150 jasielski
6 Gorajowice 576 221 jasielski
7 Brzyszczki 640 342 jasielski
8 Glinik Niemiecki 844 334 jasielski
9 Hankówka 384 158 jasielski
10 Kaczorowy 368 263 jasielski
11 Glinik Polski 920 561 jasielski
12 Kowalowy 341 311 jasielski
13 Łęgorz 130 76 jasielski
14 Szebnie z Budziszem 915 603 jasielski
15 Niegłowice i Bajdy 864 411 jasielski
16 Bryły 257 228 jasielski
17 Krajowice 2030 297 jasielski
18 Wróblowa 326 232 jasielski
19 Osobnica 3692 1377 jasielski
20 Dębowiec (m) 1868 1932 jasielski
21 Brzyście 309 173 jasielski
22 Łazy 598 415 jasielski
23 Majscowa 479 327 jasielski
24 Wola Dębowiecka 1068 505 jasielski
25 Zarzecze 1187 647 jasielski
26 Markuszka i Załęże 642 487 jasielski
27 Sobniów 500 276 jasielski
28 Łaski 402 261 jasielski
29 Skołyszyn 927 460 jasielski
30 Jabłonica 927 452 jasielski
31 Lisów 649 446 jasielski
32 Lisówek 152 79 jasielski
33 Lipnica Górna 1147 388 jasielski
34 Sławęcin 176 167 jasielski
35 Kunowa 361 241 jasielski
36 Grudna Kępska 614 399 jasielski[9]
37 Święcany z Ryczakiem i Czernianką 2839 1551 jasielski[9][10]
38 Tarnowiec 1210 400 jasielski
39 Brzezówka 353 jasielski
40 Potakówka 528 293 jasielski
41 Sądkowa 244 211 jasielski
42 Wrocanka 868 430 jasielski
43 Trzcinica 2053 1284 jasielski
44 Gądki z Jaremówką 190 215 jasielski
45 Przysieki z Pustą Wolą 1141 785 jasielski
46 Siedliska 300 728 jasielski
47 Siepietnica 324 176 jasielski
48 Ulaszowice 250 111 jasielski
49 Umieszcz 629 419 jasielski
50 Czeluśnica 467 306 jasielski
51 Gąsówka 302 116 jasielski
52 Wolica i Wałowice 395 139 jasielski
53 Zimna Woda 839 180 jasielski
54 Dobrucowa 280[11] 116 jasielski
55 Gliniczek 141 150 jasielski
56 Rostoki 211 213 jasielski
57 Żółków i Lichtarz 667 431 jasielski
58 Warzyce 1679 791 jasielski
59 Bierówka 1156 411 jasielski
60 Chrząstówka 507 246 jasielski
61 Niepla 1021 641 jasielski

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Erlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz
  4. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  5. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  6. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  7. ↑ Dz. U. Kr. z 1884, cz. 10, nr 35
  8. ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1885
  9. 1 2 15 marca 1884 włączona do powiatu gorlickiego.
  10. ↑ 27 sierpnia 1885 poinformowano, że gminy Święcany nie włączono do powiatu gorlickiego i że pozostaje ona jednak w powiecie jasielskim.
  11. ↑ Błędnie podano 28.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.