Bezirk Medyń
| powiat | |
| 1854–1867 | |
![]() | |
| Państwo | |
|---|---|
| Kraj związkowy | |
| Powiat | |
| Siedziba | |
| Data powstania |
1854 |
| Data likwidacji |
1867 |
| Powierzchnia |
5,9 mil² |
| Populacja (1854) • liczba ludności |
|
| Języki urzędowe | |
| Szczegółowy podział administracyjny | |
![]() | |
| Liczba gmin katastralnych (1854) |
29 |
Bezirk Medyń – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa była wieś Medyń.
Historia
Bezirk Medyń utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].
Bezirk Medyń objął obszar o wielkości 5,9 mil², zamieszkany przez 28.568 ludzi i podzielony na 29 gmin katastralnych. Wszedł w skład cyrkułu tarnopolskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatów[2]. Od północy i wschodu graniczył z Imperium Rosyjskim.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów[1][3]. Obszar zniesionego Bezirk Medyń wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu zbaraskiego[4][5]. 19 czerwca 1867 pięć gmin przeniesiono do powiatu skałackiego[6]; następnie do tej grupy dołączyła także Korszyłówka (brak informacji kiedy). 30 grudnia 1880 z części gmin Staromiejszczyzna (osada Podwołoczyska) i Zadnieszówka (osada Zagrobela Zadnieszowiecka) utworzono miasto Podwołoczyska[7]. 30 listopada 1895 także gminy Bogdanówka i Korszyłówka przeniesiono do powiatu skałackiego[8].
Podział administracyjny (1854)
| Lp. | Gmina jednostkowa | Powierzchnia | Ludność | Powiat w 1867 po zniesieniu |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Medyń | 2186 | 790 | zbaraski |
| 2 | Worobijówka z Poczapińcami | 1202 | 486 | zbaraski |
| 3 | Klimkowce | 1561 | 480 | zbaraski |
| 4 | Pieńkowce | 695 | 375 | zbaraski |
| 5 | Podwołoczyska[9] ze Staromiejszczyzną | 2870 | 884 | zbaraski[10] |
| 6 | Zadnieszówka | 1495 | 941 | zbaraski[10] |
| 7 | Mysłowa | 1166 | 547 | zbaraski[10] |
| 8 | Dorofijówka | 1711 | 740 | zbaraski[10] |
| 9 | Prosowce | 721 | 314 | zbaraski |
| 10 | Supranówka | 1547 | 624 | zbaraski[10] |
| 11 | Bogdanówka | 4264 | 1422 | zbaraski[11] |
| 12 | Dobromirka | 2991 | 860 | zbaraski |
| 13 | Huszczanka | 964 | 404 | zbaraski |
| 14 | Obodówka | 946 | 271 | zbaraski |
| 15 | Łozówka | 1138 | 385 | zbaraski |
| 16 | Terpiłówka | 2167 | 727 | zbaraski |
| 17 | Nowe Sioło | 1334 | 453 | zbaraski |
| 18 | Koziary | 847 | 290 | zbaraski |
| 19 | Hołoszyńce | 770 | 267 | zbaraski |
| 20 | Klebanówka | 3334 | 1048 | zbaraski |
| 21 | Jacowce | 1512 | 628 | zbaraski |
| 22 | Korszyłówka z Milnicą | 1177 | 435 | zbaraski[11] |
| 23 | Hnilice | 4329 | 1170 | zbaraski |
| 24 | Hniliczki | 1832 | 697 | zbaraski |
| 25 | Koszlaki | 5348 | 1650 | zbaraski |
| 26 | Palczyńce | 1175 | 785 | zbaraski |
| 27 | Hołotki | 1839 | 524 | zbaraski |
| 28 | Toki | 5408 | 1576 | zbaraski |
| 29 | Skoryki | 2573 | 795 | zbaraski |
Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
- 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
- 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
- ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
- ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
- ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
- ↑ Verordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau
- ↑ Dz. U. Kr. z 1881, cz. 39, nr 41
- ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1895, Nr 88
- ↑ Od 30 grudnia 1880 miasto.
- 1 2 3 4 5 19 czerwca 1867 włączono do powiatu skałackiego.
- 1 2 30 listopada 1895 włączono do powiatu skałackiego.
Bibliografia
- Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. (niem.)
- Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.

