Bezirk Lubaczów

Powiat Lubaczów
Bezirk Lubaczów
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł żółkiewski

Siedziba

Lubaczów

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

9,5 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


29.162

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

24 (w tym 1 miasto i 1 miasteczko)

brak współrzędnych

Bezirk Lubaczów – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Lubaczów.

Historia

Bezirk Lubaczów utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].

Bezirk Lubaczów objął obszar o wielkości 9,5 mil², zamieszkany przez 29.162 ludzi i podzielony na 24 gminy katastralne, w tym jedno miasto (Lubaczów) i jedno miasteczko (Oleszyce). Wszedł w skład cyrkułu żółkiewskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatów[2]. Powiat miał nietypwy kształt, jako że pośrodku jego obszaru znajdowała się duża enklawa należąca do cyrkułu przemyskiego (Bezirk Radymno), którą stanowiła gmina Nowa Grobla, a która z kolei dzieliła gminę Sucha Wola na dwie części. Ponadto gmina Stare Sioło posiadała nietuzinkowy kształt, objejmując część główną oraz trzy eksklawy; na uwagę zasługują tu: eksklawa Lichacze, stanowiąca cypel przylegający do Miłkowa, oraz eksklawa Ihnasze, położona w dalekiej odnodze powiatu, wrzynającej się w głąb Bezirk Sieniawa w cyrkule przemyskim. Ponadto Bezirk Lubaczów oddzielał na wschodzie zachodnią częśc Bezirk Niemirów, która w tym miejscu tworzyła dużą eksklawę.

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów[1][3]. Obszar zniesionego Bezirk Lubaczów wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu cieszanowskiego[4][5]. 1 stycznia 1894 gminy Kobylnica Ruska, Fehlbach i Kobylnica Wołoska włączono do powiatu jaworowskiego[6]. 1 stycznia 1923 powiat cieszanowski przekształcono w powiat lubaczowski[7]. 15 czerwca 1934 gminy Wólka Zapałowska i Zapałów oraz przysiółek Ignasze z gminy Stare Sioło przeniesiono z powiatu lubaczowskiego do powiatu jarosławskiego, eliminując w ten sposób głęboką protruzję lubaczowską, co znacznie wyrównało linię graniczną[8]. 9 kwietnia 1934 zniesiono gminę Ostrowiec, włączając ją do miasta Lubaczowa[9].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Lubaczów w 1854 roku[2]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Lubaczów (M) z Mokrzycą 3377 3395 cieszanowski[10]
2 Basznia z Czerwinkami, Sieniawką, Reichau, Borową Górą i Tymcami 9470 2990 cieszanowski[10]
3 Dąbrowa z Kornagami, Rudą i Szutkami 754 423 cieszanowski[10]
4 Huta Kryształowa 1346 115 cieszanowski[10]
5 Lisiejamy z Ostrowcem 2704 881 cieszanowski[10][11]
6 Młodów z Burgau, Antonikami i Mokrzycą 1980 1003 cieszanowski[10]
7 Opaka z Felsendorf Kolonie 3173 800 cieszanowski[10]
8 Kobylnica Ruska z Fehlbach Kolonie 4021 1198 cieszanowski[12]
9 Kobylnica Wołoska 3946 1126 cieszanowski[12]
10 Łukawiec 6288 1107 cieszanowski[10]
11 Bihale 1415 749 cieszanowski[10]
12 Szczutków 1435 589 cieszanowski[10]
13 Oleszyce (M) z Futorami i Onuszkami 2668 1824 cieszanowski[10]
14 Oleszyce Stare z Zabiałą 4408 1581 cieszanowski[10]
15 Sucha Wola z Krzakami 2785 1026 cieszanowski[10]
16 Zapałów 6407 1231 cieszanowski[10][13]
17 Wólka Zapałowska 580 226 cieszanowski[10][13]
18 Stare Sioło, Bachory, Onyszki, Ihnasze i Lichacze 15006 2068 cieszanowski[10][14]
19 Miłków 1237 483 cieszanowski[10]
20 Dachnów 8056 1069 cieszanowski[10]
21 Dzików z Łabędziami 6140 2206 cieszanowski[10]
22 Cewków 4891 1815 cieszanowski[10]
23 Borchów 456 323 cieszanowski[10]
24 Załuże 1494 934 cieszanowski[10]

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  4. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  5. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  6. ↑ Dz. U. Kr. z 1893, cz. 18, nr 71
  7. ↑ M.P. z 1922 r. Nr 282, poz. 204 (ISAP)
  8. ↑ Dz. U. z 1934 r. Nr 48, poz. 424 (ISAP)
  9. ↑ Dz. U. z 1934 r. Nr 29, poz. 250 (ISAP)
  10. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Od 1 stycznia 1923 w powiecie lubaczowskim.
  11. ↑ 9 kwietnia 1934 zniesiono gminę Ostrowiec (usamodzielnioną od Lisich Jam), włączając ją do miasta Lubaczowa
  12. 1 2 1 stycznia 1894 włączono do powiatu jaworowskiego.
  13. 1 2 15 czerwca 1934 włączono do powiatu jarosławskiego.
  14. ↑ 15 czerwca 1934 przysiółek Ignasze z gminy Stare Sioło włączono do powiatu jarosławskiego (do gminy jednostkowej Radawa).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.