Bezirk Budzanów

Powiat Budzanów
Bezirk Budzanów
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł czortkowski

Siedziba

Budzanów

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

5,8 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


21.323

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

25 (w tym 1 miasteczko)

brak współrzędnych

Bezirk Budzanów – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Budzanów.

Historia

Bezirk Budzanów utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].

Bezirk Budzanów objął obszar o wielkości 5,8 mil², zamieszkany przez 21.323 ludzi i podzielony na 25 gmin katastralnych, w tym jedno miasteczko (Budzanów). Wszedł w skład cyrkułu czortkowskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatów[2].

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów[1][3]. Obszar zniesionego Bezirk Budzanów wszedł wtedy w skład nowych powiatów czortkowskiego i buczackiego (vide podział w tabeli poniżej)[4][5]. 1 sierpnia 1878 sześć gmin przeniesiono z powiatu czortkowskiego do powiatu trembowelskiego[6], w tym Zwiniacz, który 1 lipca 1880 włączono z powrotem do powiatu czortkowskiego[7], oraz Skomorosze, które do powiatu czortkowskiego powróciły 15 czerwca 1934[8].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Budzanów w 1854 roku[2]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Budzanów (m) 5539 3113 czortkowski[9]
2 Kulczyce 110 czortkowski[9]
3 Bobulińce 3270 1075 buczacki
4 Kujdanów 2903 977 buczacki
5 Ossowce 3559 1207 buczacki
6 Petlikowce Nowe 440 217 buczacki
7 Petlikowce Stare 4018 1337 buczacki
8 Bielawińce 1801 554 buczacki
9 Kurdwanówka 317 buczacki
10 Medwedowce 2839 908 buczacki
11 Nowostawce 1700 640 buczacki
12 Podlesie 177 buczacki
13 Pilawa 3004 469 buczacki
14 Janówka 93 buczacki
15 Laskowce 4842 1953 czortkowski[9]
16 Wierzbowiec 3965 1615 czortkowski[9]
17 Zwiniacz 4477 1198 czortkowski[9][10]
18 Byczkowce 3447 820 czortkowski
19 Skorodyńce 1896 677 czortkowski
20 Romaszówka 2156 764 czortkowski
21 Chomiakówka 1953 137 czortkowski
22 Biały Potok 593 czortkowski
23 Kosów 3757 1374 czortkowski
24 Rydoduby 1811 688 czortkowski
25 Skomorosze 685 310 czortkowski[9][11]

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  4. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  5. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  6. ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95)
  7. ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1880, Nr 21
  8. ↑ Dz. U. z 1934 r. Nr 47, poz. 409 (ISAP)
  9. 1 2 3 4 5 6 1 sierpnia 1878 włączono do powiatu trembowelskiego.
  10. ↑ 1 lipca 1880 włączono z powrotem do powiatu czortkowskiego.
  11. ↑ 1 czerwca 1934 włączono z powrotem do powiatu czortkowskiego.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.