Bezirk Delatyn

Powiat Delatyn
Bezirk Delatyn
	powiat
	1854–1867
Państwo	Cesarstwo Austrii
Kraj związkowy	Królestwo Galicji i Lodomerii
Powiat	cyrkuł stanisławowski
Siedziba	Delatyn
Data powstania	1854
Data likwidacji	1867
Powierzchnia	19,4 mil²
Populacja (1854); • liczba ludności	; 24.248
Języki urzędowe	niemiecki
	Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin katastralnych (1854)	18 (w tym 1 miasteczko)
brak współrzędnych

Bezirk Delatyn – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Delatyn.

Historia

Bezirk Delatyn utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)^[1].

Bezirk Delatyn objął obszar o wielkości 19,4 mil², zamieszkany przez 24.248 ludzi i podzielony na 18 gmin katastralnych, w tym jedno miasteczko (Delatyn). Wszedł w skład cyrkułu stanisławowskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatów^[2]. Był to region górski, graniczący na południu z Zalitawią.

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów^[1]^[3]. Obszar zniesionego Bezirk Delatyn wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu nadwórniańskiego^[4]^[5]. 30 listopada 1895 gminy Hołosków, Mołodyłów, Neudorf, Skopówka i Strupków przeniesiono do powiatu tłumackiego^[6].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Delatyn w 1854 roku^[2]
Lp.	Gmina jednostkowa	Powierzchnia	Ludność	Powiat w 1867 po zniesieniu
1	Delatyn (m) z Łuhem	19760	3355	nadwórniański
2	Dobrotów	1850	800	nadwórniański
3	Dora	14300	1173	nadwórniański
4	Hołosków z Mołodyłowem i Skopówką	4620	1277	nadwórniański^[7]
5	Jabłonica	18400	959	nadwórniański
6	Jamna	6800	547	nadwórniański
7	Krasna	3925	1533	nadwórniański
8	Łanczyn	5950	2341	nadwórniański
9	Łojowa	3550	540	nadwórniański
10	Majdan Graniczny	1930	158	nadwórniański
11	Majdan Średni i Stary z Bednarówką, Siedliskami i Glinkami	11045	1436	nadwórniański
12	Osław Biały	8245	1780	nadwórniański
13	Osław Czarny	3100	810	nadwórniański
14	Mikuliczyn i Tatarów	74530	2308	nadwórniański
15	Potok Czarny	2760	842	nadwórniański
16	Sadzawka	4750	1762	nadwórniański
17	Strupków	2244	731	nadwórniański^[7]
18	Zarzecze	5965	1896	nadwórniański

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

1 2 KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK., Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10] .
1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
↑ KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK., MateuszM. Troll MateuszM., DominikD. Kaim DominikD., JakubJ. Taczanowski JakubJ., Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10] .
↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10] .
↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1895, Nr 89
1 2 30 listopada 1895 włączono do powiatu tłumackiego.

Bibliografia

Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. (niem.)
Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.

[:0-1] 1 2 KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK., Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10] .

[allgemeines-2] 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.

[3] KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK., MateuszM. Troll MateuszM., DominikD. Kaim DominikD., JakubJ. Taczanowski JakubJ., Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10] .

[:2-4] Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator

[5] Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10] .

[6] Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1895, Nr 89

[:1-7] 1 2 30 listopada 1895 włączono do powiatu tłumackiego.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]