Bezirk Dukla

Powiat Dukla
Bezirk Dukla
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł jasielski (1854–1860)
cyrkuł sanocki (1860–1867)

Siedziba

Dukla

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

6,1 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


19.925

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

39 (w tym 1 miasto)

brak współrzędnych

Bezirk Dukla – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Dukla.

Historia

Bezirk Dukla utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].

Bezirk Dukla objął obszar o wielkości 6,1 mil², zamieszkany był przez 19.925 ludzi i podzielony na 39 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Dukla). Wszedł w skład cyrkułu jasielskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatów[2]. Powiat miał specyficzny kształt przypominający trzewika. Na południu powiat graniczył z Zalitawią. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł jasielski, przez co Bezirk Dukla włączono do cyrkułu sanockiego[3].

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty[1][4]. Obszar zniesionego Bezirk Dukla wszedł wtedy w skład nowych powiatów krośnieńskiego i gorlickiego (vide podział w tabeli poniżej)[5][6]. 1 sierpnia 1878 częściowo zmieniono granice powiatu krośnieńskiego, włączając pięć gmin dawnego Bezirk Dukla do powiatu jasielskiego[7].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Dukla w 1854 roku[2]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Dukla (M) 1090 2027 krośnieński
2 Chyrowa 1627 614 krośnieński
3 Głojsce 1149 632 krośnieński
4 Iwla 1808 708 krośnieński
5 Lipowica 339 221 krośnieński
6 Mszana 2887 870 krośnieński
7 Nadole 289 298 krośnieński
8 Teodorówka 1323 717 krośnieński
9 Trzciana 1492 473 krośnieński
10 Zboiska 209 190 krośnieński
11 Barwinek 2552 417 krośnieński
12 Tylawa 2022 732 krośnieński
13 Zyndranowa 2664 [8] krośnieński
14 Smereczne 490 222 krośnieński
15 Myscowa 3706 1425 krośnieński
16 Banica 929 209 gorlicki
17 Lipna 1100 217 gorlicki
18 Rostajne 1836 442 krośnieński[9]
19 Nieznajowa 969 387 gorlicki
20 Krywa 500 [10] gorlicki
21 Wołowiec 2358 665 gorlicki
22 Jasionka 600 298 gorlicki
23 Czarne 1261 429 gorlicki
24 Długie 878 255 gorlicki
25 Żydowskie 2258 444 krośnieński[9]
26 Wyszowadka 1235 341 krośnieński[9]
27 Radocina 1435 565 gorlicki
28 Grab 2684 619 krośnieński[9]
29 Ożenna z Majdanem 1492 399 krośnieński[9]
30 Polany 5410 1323 krośnieński
31 Ciechania z Baraniem 2323 407 krośnieński
32 Olchowiec 2998 459 krośnieński
33 Ropianka 679 146 krośnieński
34 Wilsznia 1096 168 krośnieński
35 Wietrzno z Wolą Albinowską 637 476 krośnieński
36 Kobylany 1591 658 krośnieński
37 Sulistrowa 618 196 krośnieński
38 Draganowa 727 516 krośnieński
39 Łęki 1662 761 krośnieński

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Erlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz
  4. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  5. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  6. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  7. ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95)
  8. ↑ Spisano z Barwinkiem.
  9. 1 2 3 4 5 1 sierpnia 1878 włączono do powiatu jasielskiego.
  10. ↑ Spisano z Jasionką.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.