Dystrykt Biłgoraj

Dystrykt Biłgoraj
Kreisdistrikt Bilgoraj
dystrykt
1775–1777
Ilustracja
Podział administracyjny Galicji (1775)
Państwo

 Monarchia Habsburgów

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł bełski

Siedziba

Biłgoraj

Położenie na mapie Austro-Węgier
Mapa konturowa Austro-Węgier, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Dystrykt Biłgoraj”
Ziemia50°32′N 22°43′E/50,540833 22,721944

Dystrykt Biłgoraj (niem. Kreisdistrikt Bilgoraj) – jednostka administracyjna w Królestwie Galicji i Lodomerii w latach 1775–1777, w obrębie cyrkułu bełskiego.

Historia

Dystrykt Biłgoraj z siedzibą w Biłgoraju utworzono w 1775 roku na ziemiach polskich zagarniętych przez Austrię podczas I rozbioru[1].

Od 1773 roku Galicja była pod względem administracyjnym podzielona na sześć cyrkułów, które z kolei były podzielone na 59 dystryktów[1]. Jednak już na konferencji Kancelarii Nadwornej z 14 marca 1774 stwierdzono, że tak duża liczba dystryktów może być uzasadniona jedynie w sytuacji, kiedy przed naczelnikami stoją liczne i istotne zadania. W związku z tym ustalono ogólną zasadę, że konieczna będzie znaczna redukcja ich liczby. Zgodnie z tym stanowiskiem, 21 czerwca 1774 gubernator przedstawił swoje wnioski dotyczące reorganizacji. W odpowiedzi otrzymał dekret z 3 sierpnia 1774 roku, w którym poinformowano, że cesarzowa Maria Teresa Habsburg wyraziła zasadniczą zgodę na proponowane zmiany – pod warunkiem, że ich wdrożenie nie opóźni prac nad wprowadzeniem systemu podatkowego oraz regulacji urbarialnej. W kolejnym memoriale z 11 października 1774 gubernator przedstawił szczegółowy plan reorganizacji, który został zatwierdzony rezolucją Kancelarii Nadwornej z 14 marca 1775[2][1].

W efekcie tych działań liczba dystryktów w cyrkule bełskim została zredukowana z ośmiu do trzech. Jednym z nich był dystrykt Biłgoraj, który utworzono z dotychczasowych dystryktów Goraj, Ulanów i Lubaczów[2][1].

Siedzibą dystryktu został Biłgoraj. Do dystryktu należały miasta: Biłgoraj, Cieszanów, Frampol, Goraj, Janów, Józefów, Krzeszów, Lubaczów, Modliborzyce, Niemirów, Oleszyce, Płazów, Radomyśl, Tarnogród, Ulanów, Wielkie Oczy, Zaklików[3]. Część z nich została w kolejnych latach sklasyfikowana jako miasteczka[4].

Zmiana granicy polsko-austriackiej i zniesienie dystryktu

Na uwagę zasługuje fakt, że granica polsko-austriacka miała początkowo (od 1772) inny zasięg, ponieważ Austria zajmowała także m.in. południowe rejony województwa lubelskiego. Na mocy porozumienia zawartego 9 lutego 1776 roku, Austria przekazała Polsce z powrotem ten obszar, z miastami Biłgoraj, Frampol, Goraj, Janów, Modliborzyce i Zaklików. Ponieważ odstąpiony klin rejonu Biłgoraja, oddzielił zachodnie połacie cyrkuły bełskiego (dawny dystrykt Ulanów z m.in. Ulanowem i Radomyślem) od jego reszty, zostały one z konieczności przyłączone do dystryktu Leżajsk w cyrkule pilzneńskim. Równocześnie utrata Biłgoraja przez Austrię pozbawiła dystrykt Biłgoraj jego siedziby, w związku z czym przeniesiono ją do Tomaszowa, tworząc na obszarze pozostającym w Galicji dystrykt Tomaszów[5][6][3], do którego przyłączono z cyrkułu lwowskiego (z dystryktu Żółkiew) rejon Rawy[7] (dawny dystrykt Rawa sprzed 1774)[5][3]. Ostateczne wytyczenie granic miało miejsce na początku 1777 roku[8].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Barwiński, Eugeniusz (1935). Pierwsze podziały administracyjne Galicji. Ziemia Czerwieńska 1935, z. 1, s. 57-65
  2. 1 2 Gubernjalne Normalia, 1775, nr. 1902
  3. 1 2 3 Carte Nouvelle des Royaumes de Galizie et Lodomerie (1777)
  4. ↑ Karpiniec, Jan (1932). Ilość osad miejskich byłej Galicji i podział ich na miasta i miasteczka, w: Roczniki Dziejów Społeczno-Gospodarczych, s. 1–37).
  5. 1 2 Recueil des traités et conventions conclus par la Russie avec les puissances étrangères, t. II, s. 49, Petersburg 1675; „Stadtarchiv” w Wiedniu, Fasc. II, A. 2/5, z 11 maja 1777 r.
  6. ↑ Reder, Jerzy (1974). Podziały polityczne i administracyjne Małopolski w dobie upadku dawnej Rzeczypospolitej. Palestra 18/7 (199), 88-99.
  7. ↑ Jarczów, Lipsko, Lubycza, Łaszczówka, Mosty, Narol, Potoki, Potylicz, Rawa, Tomaszów
  8. ↑ Reder, Jerzy (1974). Podziały polityczne i administracyjne Małopolski w dobie upadku dawnej Rzeczypospolitej. Palestra 18/7 (199), 88-99.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.