Bezirk Dolina

Powiat Dolina
Bezirk Dolina
	powiat
	1854–1867
Państwo	Cesarstwo Austrii
Kraj związkowy	Królestwo Galicji i Lodomerii
Powiat	cyrkuł stryjski
Siedziba	Dolina
Data powstania	1854
Data likwidacji	1867
Powierzchnia	20,9 mil²
Populacja (1854); • liczba ludności	; 23.326
Języki urzędowe	niemiecki
	Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin katastralnych (1854)	30 (w tym 1 miasto)
brak współrzędnych

Bezirk Dolina – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Dolina.

Historia

Bezirk Dolina utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)^[1].

Bezirk Dolina objął obszar o wielkości 20,9 mil², zamieszkany przez 23.326 ludzi i podzielony na 30 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Dolina). Był to największy a zarzaem najrzadziej zaludniony Bezirk w całej Galicji pod względem powierzchni. Wszedł w skład cyrkułu stryjskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatów^[2]. Był to region górski, graniczący na południu z Zalitawią.

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów^[1]^[3]. Obszar zniesionego Bezirk Dolina wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu dolińskiego^[4]^[5]. 1 sierpnia 1878 gminę Bołochów przeniesiono do powiatu kałuskiego^[6].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Dolina w 1854 roku^[2]
Lp.	Gmina jednostkowa	Powierzchnia	Ludność	Powiat w 1867 po zniesieniu
1	Dolina (M)	144000	5215	doliński
2	Turza Gniła		134	doliński
3	Bołochów		314	doliński^[7]
4	Grabów		743	doliński
5	Jakubów		413	doliński
6	Jaworów		251	doliński
7	Iłemnia		533	doliński
8	Kalna		390	doliński
9	Kniażołuka z Debełówką		1123	doliński
10	Lipowica		469	doliński
11	Łopianka		891	doliński
12	Mizuń		1673	doliński
13	Nadziejów z Hoffnungsau		1073	doliński
14	Nowosielica Szlachecka i Mała		432	doliński
15	Nowoszyn		533	doliński
16	Rachin		655	doliński
17	Raków		794	doliński
18	Słoboda Dolińska		–^[8]	doliński
19	Sołuków		460	doliński
20	Strutyn Niżny		1277	doliński
21	Trościaniec		674	doliński
22	Turza Wielka		1337	doliński
23	Suchodół		465	doliński
24	Lolin	65500	495	doliński
25	Ludwikówka		155	doliński
26	Niagryn		195	doliński
27	Pacyków		295	doliński
28	Seneczów		641	doliński
29	Wyszków		298	doliński
30	Wełdzirz, Angelówka, Maxymówka i Teresówka		1398	doliński

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

1 2 KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK., Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10] .
1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
↑ KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK., MateuszM. Troll MateuszM., DominikD. Kaim DominikD., JakubJ. Taczanowski JakubJ., Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10] .
↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10] .
↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95)
↑ 1 sierpnia 1878 włączono do powiatu kałuskiego.
↑ Nie podano.

Bibliografia

Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. (niem.)
Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.

[:0-1] 1 2 KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK., Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10] .

[allgemeines-2] 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.

[3] KrzysztofK. Ostafin KrzysztofK., MateuszM. Troll MateuszM., DominikD. Kaim DominikD., JakubJ. Taczanowski JakubJ., Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10] .

[:2-4] Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator

[5] Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10] .

[6] Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95)

[7] 1 sierpnia 1878 włączono do powiatu kałuskiego.

[8] Nie podano.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]