Bezirk Grybów

Powiat Grybów
Bezirk Grybów
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł sądecki

Siedziba

Grybów

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

4,1 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


16.131

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

27 (w tym 1 miasto)

brak współrzędnych

Bezirk Grybów – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Grybów.

Historia

Bezirk Grybów utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde)[1].

Bezirk Grybów objął obszar o wielkości 4,1 mil², zamieszkany był przez 16.131 ludzi i podzielony na 27 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Grybów). Wszedł w skład cyrkułu sądeckiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatów[2].

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej zostały zastąpione przez 74 większe powiaty[1][3]. Obszar zniesionego Bezirk Grybów wszedł wtedy prawie w całości w skład nowego powiatu grybowskiego, oprócz gminy Trzycierz, włączonej do nowego powiatu nowosądeckiego[4]. Powiat grybowski zniesiono 1 kwietnia 1932, a gminy należące dawniej do Bezirk Grybów włączono do powiatów nowosądeckiego i gorlickiego[5].

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Grybów w 1854 roku[2]
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Grybów (M) 1090 1436 grybowski[6]
2 Biała Wyżna 1620 689 grybowski[6]
3 Binczarowa 2285 656 grybowski[6]
4 Bogusza 2290 572 grybowski[6]
5 Kąclowa 2565 830 grybowski[6]
6 Siołkowa 1615 772 grybowski[6]
7 Jeżów, Moroń i Wilczyska 1090 445[7] grybowski[8]
8 Korzenna i Świegocin 1995 614[9] grybowski[6]
9 Krużlowa Niżna i Osików 920 347 grybowski[6]
10 Krużlowa Wyżna 1340 613 grybowski[6]
11 Mogilno 1170 388 grybowski[6]
12 Posadowa 820 276 grybowski[6]
13 Królowa Ruska 1985 594 grybowski[6]
14 Ptaszkowa 3145 1366 grybowski[6]
15 Stara Wieś i Strzylawki 1310 427 grybowski[6]
16 Stróże Niżne 545 369 grybowski[8]
17 Stróże Wyżne 810 296 grybowski[8]
18 Wojnarowa 1960 329 grybowski[6]
19 Biała Niżna 1530 770 grybowski[6]
20 Gródek 2800 952 grybowski[8]
21 Trzycierz 740 224 nowosądecki
22 Koniuszowa 1090 329 grybowski[6]
23 Cieniawa 1620 712 grybowski[6]
24 Mszalnica 1505 595 grybowski[6]
25 Królowa Polska 470 199 grybowski[6]
26 Kamionka Wielka 2675 852 grybowski[6]
27 Chodorowa 425 181 grybowski[6]

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  4. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  5. ↑ Dz. U. z 1932 r. Nr 1, poz. 3 (ISAP).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu grybowskiego, włączono do powiatu nowosądeckiego.
  7. ↑ W tym: Jeżów –149, Moroń – 175, Wilczyska –121.
  8. 1 2 3 4 1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu grybowskiego, włączono do powiatu gorlickiego.
  9. ↑ W tym: Korzenna – 418, Świegocin –196.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.